Zap De jaren dertig herhalen zich, legde historicus Geert Mak uit bij Eva aan tafel. Dat werd geïllustreerd door de woorden van Gidi Markuszower die opriep tot geweld. En door Lenny Kuhr die naar Israël vertrekt omdat in Nederland „de geschiedenis zich herhaalt”.
Rob Oudkerk en Lenny Kuhr in de talkshow 'De Joodse wereld'.
Om extreemrechts dat „openlijk uitkwam voor de fascistische trekken” niet te normaliseren, was een helder statement van de landelijke politici nodig en moesten er duidelijke lijnen worden getrokken. Geert Mak zag bij Eva, toen hem gevraagd werd naar de rellen in Loosdrecht, veel parallellen tussen het heden en de jaren dertig. Ook bij Pauw & De Wit was er aandacht voor de brandhaard in het Gooi. Aan tafel zat een vrouw die had meegeprotesteerd. Ze woonde zelf niet in Loosdrecht, maar had er vrienden wonen. Dan komt het natuurlijk allemaal erg dichtbij. Ze beloofde dat de protesten nog wel even zouden blijven duren.
Aan die tafel kwamen ook de woorden van Gidi Markuszower ter sprake, die ook erg jaren dertig aandeden. De oud-PVV’er vindt dat Palestijnen met „maximaal geweld” moeten worden tegenhouden. Sterker nog, ze moeten worden tegengehouden „met misschien nog meer geweld dan waar ze vandaan zijn gekomen”. „Nog meer geweld dan de Israëliërs doen?”, checkte de journalist van Left Laser nog. Markuszower ontkende niet, en riep andermaal op tot geweld.
Toen was het tijd voor een terugblik op het Songfestival. Opvallend was volgens Jeroen Pauw dat er niet alleen in Nederland, maar in heel Europa veel minder was gekeken naar de halve finales dan vorig jaar. Angela de Jong, de zapper van AD, zei dat ze had gehoord dat mensen uit principe niet keken vanwege Israël: „Ja, zelf weten.” Talentscout Henkjan Smits vond de cijfers ook opvallend. „Als dit het geval was, en er deden ook al vijf landen niet mee, dan moest de EBU toch overwegen – als er volgend jaar nog oorlog is – Israël niet meer te laten meedoen.” Als genocide geen rode lijn is, dan zijn er altijd nog de kijkcijfers.
Het was natuurlijk ook niet handig voor de kijkcijfers dat de tweede halve finale moest concurreren met Lenny Kuhr. Zij was de hoofdgast in de talkshow De Joodse wereld waarin presentator Rob Oudkerk en zijn gasten haar uitzwaaiden naar Israël. Oudkerk vertelde dat de „muze haar naar Israël had geleid”, en dat was de schuld van al die antisemitische Nederlanders. Het was niet meer te doen voor Kuhr, ze werd overal gecanceld.
Kuhr en de medegasten – anders dan bij normale talkshows was hier geen discussie of gesprek, maar waren mensen het heel erg hard met elkaar eens – buitelden over elkaar heen om parallellen met de jaren dertig te trekken. Er vielen woorden als nieuwe Kulturkammer, verzet bieden, en haat die alleen maar bleef groeien waar zij allemaal het slachtoffer van waren. Lenny gaf troost en zong ‘Zie wie wij zijn’, terwijl Oudkerk verdrietig in de camera keek. „Israël is een thuis voor iedere Jood over de hele wereld”, zei de Israëlische ambassadeur geruststellend tegen Kuhr.
„De geschiedenis herhaalt zich weer”, vatte Lenny Kuhr de situatie samen. Aan tafel was iedereen het erover eens dat het ongekend was dat niemand in Nederland snapte dat de Israëlische inzending voor het Songfestival niet ging over een toxische liefdesrelatie, maar over de toxische relatie tussen Israël en Europa. „Waarom hoorde niemand dat?”, riep Oudkerk uit.
Oudkerk had sowieso nog wat vragen over het cancelen van het Songfestival. Hij richtte zich tot de camera en stelde de semi-open vraag: „Kan een publieke omroep publieke middelen gebruiken om geopolitiek te bedrijven?” Als dat al zo was, waar was dan de verontwaardiging in 1969 toen het muziekfestijn werd gehouden in Spanje ten tijde van dictator Franco, of in 2009 toen die werd gehouden in Rusland waar „homorechten met voeten werden getreden”? Of toen Azerbeidzjan mocht meedoen, of toen het Songfestival in 2019 in Israël werd gehouden?
Er zat niemand aan tafel die hem uitlegde dat hij zijn open vraag onmiddellijk zelf had beantwoord door Israël te vergelijken met een rijtje onbetwist foute landen. Misschien is deze boycot wel een teken van voortschrijdend inzicht. Om te voorkomen dat de geschiedenis zich steeds maar weer herhaalt?