Musical Awards Woensdag 20 mei worden de Musical Awards uitgereikt. Dit seizoen waren er goede producties van eigen bodem die veel nominaties voor de Musical Awards kregen. Wie zijn de grootste kanshebbers? En wat waren de verdere trends?
Scène uit de musical 'Foxtrot'.
Wie een Musical Award wint, krijgt niet het bronzen beeldje mee naar huis, maar een plastic kopie. Dat onthulde theatermaker Diederik Ebbinge aan NRC. De uitgereikte award wordt achter de schermen omgeruild voor een goedkoper exemplaar. Dat weetje geeft de award-ceremonie een bordkartonnen allure, maar dat past wel bij musicals. Op het toneel is immers alles klatergoud.
Op 20 mei worden er 22 van die beeldjes – of ze nou van brons of plastic zijn – uitgereikt tijdens het jaarlijkse Musical Awards Gala, waarbij de hoogtepunten van het theaterseizoen worden gevierd. Voor de juryprijzen zijn er dit jaar 83 genomineerden uit veertien producties van tien producenten, ongeveer evenveel als bij de vorige editie. De grootste kanshebbers, met elk tien nominaties, zijn twee totaal verschillende producties: het oorspronkelijk Amerikaanse Hadestown (2016) en het oer-Hollandse Foxtrot (1977). Zij geven een indruk van de spanwijdte van het musicalaanbod.
Opvallend is dat kleinere producenten minder prominent aanwezig zijn. De afgelopen jaren kregen kleine, experimentele makers veel nominaties. Dit jaar bungelen Nanoek en Millennium Theater onderaan het lijstje, terwijl die laatste toch het creatieve Hoe overleef ik alles wat ik niemand vertel? maakte (naar de bestseller van Francine Oomen).
De meest succesvolle producenten zijn MediaLane met 22 nominaties voor 3 producties en De Graaf & Cornelissen met 18 nominaties voor 2 producties. Stage Entertainment is de grote afwezige: spektakelshow Harry Potter is geen musical en in Utrecht speelt nog steeds Moulin Rouge!, dit najaar pas opgevolgd door & Juliet (een wilde variatie op Romeo en Julia met muziek uit de jaren negentig en de zero’s).
Uit de genomineerden zijn drie trends te signaleren:
Dit musicalseizoen was er een hoofdrol voor oorspronkelijk Nederlands werk. Bij de Musical Awards vallen maar liefst acht van de veertien genomineerden in deze categorie, en de kwaliteit is hoog. Waren er vorig jaar nog veel Vlaamse invloeden; nu zijn onze zuiderburen minder goed vertegenwoordigd. Er zijn twee nieuwe uitvoeringen van shows van eigen bodem: het aanstekelijke Doe Maar met muziek van de gelijknamige band (een productie die voor het eerst in 2007 te zien was) en het wervelende Foxtrot, een creatie van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink met nummers als ‘De laatste dans’.
Scène uit de musical ‘Stoornis of my life’
Het overgrote deel van de oorspronkelijk Nederlandse musicals is nieuw en dus voor het eerst te zien. De meest succesvolle productie moet Stoornis of my life (9 nominaties) zijn, waarmee komiek Alex Klaasen zijn musicaldebuut maakt als schrijver. Hij bedacht een invoelende voorstelling over een jongen met autisme en zijn broer die daar mee om probeert te gaan. De productie, met hoofdrollen voor Klaasen zelf en Jim Bakkum en Soy Kroon afwisselend als broer, speelde voor uitverkochte zalen door het hele land. Een terechte hit: de musical heeft humor en catchy nummers, maar gaat ook de diepte in met bijvoorbeeld een genuanceerde uitwerking van de relatie tussen de broers.
Een aantal grote buitenlandse producties keerden terug in de schouwburgen, in Nederlandstalige versies. Zo was er het frisse West Side Story (9 nominaties), waarin de muziek van de bühne klaterde en het ensemble in grootse choreografieën over het toneel draafde. Helaas stelden andere buitenlandse titels teleur, veelal door een gebrek aan diepgang. Die musicals laten de kassa rinkelen, maar leveren nooit echt spannend theater op, zoals het op de lach spelende Hairspray (net als in 2009 met Richard Groenendijk als moeder Edna), een gehaaste The Wiz (één nominatie) en Queen-musical We will rock you, die alleen muzikaal de moeite waard bleek.
Scène uit de musical ‘Hadestown’.
Internationale producties die voor het eerst in Nederland te zien waren, maakten meer indruk. Bijna een jaar geleden ging Dear Evan Hansen in première, een verbluffende voorstelling (genomineerd in de categorie ‘kleine musical’, producties met minder dan vijftien castleden) over een eenzame scholier in een web van leugens. Daarnaast presenteerde Theater Carré het verrassende Hadestown, de mythe van Orpheus en Eurydice in een modern jasje. Niet genomineerd, maar zeer de moeite waard was Tick, tick… boom! Die voorstelling over musicalcomponist Jonathan Larson, worstelend met zijn carrière in het New York van de jaren negentig, was origineel en zeldzaam intiem.
Over het musicalwereldje hebben theatermakers uit andere genres zich lang laatdunkend uitgelaten, maar er is een kentering gaande. Zo ging eerder genoemde Diederik Ebbinge, oorspronkelijk komend uit de cabarethoek, er vorig jaar vandoor met de award voor ‘Beste oorspronkelijk Nederlandse musical’ (voor Onze Jordaan). En komiek Klaasen gooit dit jaar dus hoge ogen met zijn Stoornis of my life.
Scène uit de musical ‘Aletta de Musical’
Maar ook het gesubsidieerde toneel omarmt de musical steeds steviger. Makers en spelers maakten al vaker uitstapjes, maar dit seizoen is er een grote show van een gesubsidieerd gezelschap door toneelregisseur Daria Bukvić. Theater Oostpool ging in zee met TEC Entertainment en creëerde een musical over de eerste vrouwelijke arts van ons land, Aletta Jacobs. De onderwerpkeuze verraadt de minder commerciële insteek van Oostpool, maar verder is Aletta, de musical een klassieke musical – en een sterke ook, met onder meer prachtige (lied)teksten.
Twee Oranjes deden dit musicalseizoen stof opwaaien. Bekend werd dat de acteurs van Soldaat van Oranje, de langstlopende musical van Nederland (al meer dan vijftien jaar te zien), in 2026 hun laatste applaus zullen halen. Op 12 juli vindt de afsluitende voorstelling plaats. De producenten zeggen op het hoogtepunt te willen stoppen.
Nog geen maand na deze bekendmaking was de première van mega-productie Willem van Oranje, een voorstelling met een jarenlange ontstaansgeschiedenis waar reikhalzend naar uit werd gekeken. Aan de rand van Delft werd een theater uit de grond gestampt. De vergelijking met Soldaat is snel gemaakt. Ook hier volgt het publiek de strijd van een nationale held, is er een draaiende publiekstribune, volop special effects en zelfs dezelfde regisseur (Theu Boermans).
Scène uit de musical Willem van Oranje’
Toch wordt Willem waarschijnlijk niet zo’n succes als Soldaat. Daarvoor voert de voorstelling (‘slechts’ 3 nominaties) inhoudelijk te ver. Het heeft een hoge feitjesdichtheid en het hoofdpersonage is minder eenduidig dan held Hazelhoff Roelfzema. Dat maakt de musical minder toegankelijk en, eerlijk gezegd, minder verslavend. Bij Soldaat van Oranje gaat maar liefst dertig procent van de bezoekers nog eens; het is de vraag of Willem dat voor elkaar krijgt. Een interessante toevoeging aan het Nederlands musicallandschap is de musical wel.
De Musical Awards worden uitgereikt op woensdag 20 mei in het AFAS Theater in Leusden. Het gala wordt live uitgezonden om 20.30 uur op NPO1.