Lezersbrieven U schreef ons over de Schijf van Vijf, het belastingstelsel, en de hele dag met oortjes in lopen.
Onlangs bracht het Voedingscentrum de nieuwe Schijf van Vijf uit. Met name politici van rechtse partijen reageerden daarop met ‘ze pakken ons de gehaktbal af’-retoriek en lijken totaal niet te beseffen (of weigeren ze te beseffen) wat de Schijf van Vijf behelst.
Ze spreken van klimaatideologie in een nieuw jasje. Maar dat het niet goed gaat met het klimaat, daarover is wetenschappelijke consensus en onze voedselproductie is daar voor een groot deel debet aan. Die consensus is er ook over de gezondheidsvoordelen van een plantaardig dieet boven een dieet gebaseerd op vlees. We weten dat een dieet met minder dierlijke producten beter is voor onze gezondheid. Minder verzadigd vet, meer vezels – minder chronische ziekte. We weten dat het systeem van dierlijke productie een enorme druk legt op klimaat, landgebruik en biodiversiteit. We weten dat het gepaard gaat met structureel dierenleed op een schaal die we in vrijwel geen enkel ander domein zouden accepteren.
Wetenschap is geen mening. Het is dan ook logisch de bevolking hiervan op de hoogte te stellen en een handvat te bieden hoe het dagelijkse leven in te vullen. Temeer daar de tegenkrachten groot zijn. Bij een advies wordt al gauw gesproken van ‘betutteling’, terwijl consumenten dagelijks overspoeld door vleesreclames en reclames voor ongezonde voeding. Een verbod hierop zou waarschijnlijk meer impact hebben voor klimaat en volksgezondheid dan de Schijf van Vijf.
Helaas is de vleeslobby machtig en stevig in de politiek verankerd, dat liet het Europese verbod op vleesnamen voor plantaardige producten al zien. Hier zit nu juist ideologie: voor alles moet er vlees verkocht en gegeten worden en is plantaardig de vijand. Daar waar politici de vrijheid van keuze aanvoeren, wordt er met reclames en leuzen, vermomd als morele verontwaardiging, door diezelfde politici gestuurd op die keuzes.
Het geeft geen pas om onafhankelijke instanties als het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad in diskrediet te brengen en twijfel en verwarring te zaaien over gezondheidsrisico’s en duurzaamheid. De ophef is geen discussie over voeding. Het is een collectieve weigering om verantwoordelijkheid te nemen voor iets wat we allang weten. En de échte betutteling vindt al tijden plaats, maar dan door een voedselindustrie die miljarden uitgeeft om ons precies zo te laten eten als winstgevend is.
Als dierenartsen zien wij de gevolgen dagelijks. Niet in cijfers, maar in door de wijze waarop de dieren gehouden worden aangetaste lichamen, in ziekte, in systemen die zijn ingericht op efficiëntie boven welzijn. De vraag is dus niet of we meer plantaardig moeten eten. De vraag is wanneer politici daar open en eerlijk over zijn en op basis van feiten de burgers zelf daar hun keuzes in laten maken.
Stel je voor dat je dierenleed zou verdisconteren in de Schijf van Vijf. De wereld zou dan pas echt te klein zijn. Hoewel, we zouden dan eigenlijk met een kleine, diervriendelijke veestapel meer ruimte dan ooit in die wereld hebben.
Arabella Burgers en Servé Smeets dierenartsen uit Huizen en Kerkrade
Als het hoofdredactioneel commentaar en Marike Stellinga zich tegelijk (08/05) uitspreken over fiscale hervorming moet er wel iets aan de hand zijn.
De rechtvaardigheid kan inderdaad beter. Voorbeelden: middeninkomens die een hogere marginale belastingdruk hebben dan hogere inkomens, werknemers die netto minder krijgen als zij meer gaan werken of promotie maken, box 2-regels die uitstel van belastingbetaling mogelijk maken. Het onderwerp wordt overigens vaak vertroebeld doordat men – ook de krant – vaak geen onderscheid maakt tussen inkomen en vermogen. Zo noemde GroenLinks mensen met een inkomen van 70.000 euro ‘rijk’.
In de discussies is weinig aandacht voor de uitgavenkant. Wat zijn redenen om belasting te heffen en gaat men doelmatig met de opbrengsten om?
Over effectiviteit en efficiency van de aanwending valt ook wat te zeggen. Het aantal voltijds rijksambtenaren is in ruim zeven jaar met 45 procent gestegen. De politie krijgt steeds weer extra geld terwijl er een tekort is aan agenten op straat en een overschot aan ondersteunend personeel (03/05). Verschillende regeringen veroorzaakten een moeizame correctie op de belastingaangiftes, nodig vanwege het blijvende gebruik van een oneerlijke methode die de Hoge Raad onwettig verklaarde. Het COA kan de stroom asielzoekers niet aan, en duur en kosten van de reparatie in de toeslagenaffaire zijn absurd.
Bij een fiscale hervorming hoort ook een aanpassing van de omgang met de opbrengsten. Anders zal een oproep tot een grondige herziening weinig draagvlak krijgen.
Peter den Hertog Rotterdam
Politieke onwil om iets aan de groeiende ongelijkheid te doen schaadt heel Nederland. In NRC een oproep om nou eindelijk eens wat te doen tegen de puinhopen van ons fiscale stelsel.
Wat let je, neem het heft in eigen handen, wacht niet eindeloos op een beter fiscaal stelsel dat ieder ten goede komt. Maar schenk op eigen initiatief aan het sociaal restaurant om de hoek, de voetbalclub die een nieuw honk wil bouwen, het dierenparkje, Vluchtelingenwerk, Land van Ons, Natuurmonumenten, of wat verder weg Solidaridad of Oxfam Novib. Eindeloze kansen. Kies wat goed voelt.
Niet met dubbeltjes en kwartjes maar in honderdjes of zelfs duizendjes. Doe een stevige greep uit je spaarpot en blijf dat herhalen. Geef de jaarlijkse waardestijging van je eigen huis weg aan die doelen. En denk dan, zo, ik doe zelf wel wat de politiek laat afweten.
Arie Bijl Den Bosch
Zodra de trein mijn eindstation nadert, trek ik met een stevige ruk mijn oortjes uit. Frank Zappa zong over Uncle Remus en mijn voet tikte braaf mee met elke maat. Terwijl ik de oortjes wegstop, vraagt de vrouw naast mij of ik er straks uit moet. In de laatste minuten van de rit praten we over waar ik heen ga en wat zij nog moet doen. Pas als ik het perron op loop, dringt tot me door hoeveel gesprekken en geluiden ik dagelijks misloop door die verrekte oortjes.
Zo zat ik in de trein, als wereldverbeteraar op sokken, mezelf een uur lang in mijn bubbel af te sluiten van alles en iedereen. Zonder erbij na te denken, doe ik mijn oortjes vaak al in voor ik überhaupt de voordeur achter me dichttrek. Nummers waar ik zin in heb blijven aan, liedjes die me niet liggen spoel ik zonder pardon door. Langzaam raak ik gewend aan een wereld waarin ik alleen nog hoor wat ik zelf kies. De collectieve geluiden verdwijnen naar de achtergrond: de straatmuzikanten, de machinist die passagiers welkom heet, of de groenteboer die roept dat de aardbeien in het seizoen zijn. Geluiden die je niet zelf uitzoekt, maar er wel aan herinneren dat je onderdeel ben van dezelfde wereld als iedereen om je heen.
Het is lastig om in gesprek te blijven met je omgeving en je medemens te begrijpen als Zappa er voortdurend doorheen zingt. Polarisatie klonk nog nooit zo luid.
Pup Pruymboom Utrecht
Inzichtelijk artikel (08/05) over de rol van soja in onze voedselvoorziening. Vooral tekenend is de dieetkeuze van Ruud Zanders, eigenaar van pluimveebedrijf Kipster (70.000 leghennen): zoveel mogelijk plantaardig, „en af en toe een eitje.”
Het deed me denken aan de documentaire The Social Dilemma, waarin voormalige Google- en Facebook-medewerkers uitleggen waarom ze hun kinderen zo ver mogelijk weg proberen te houden van sociale media.
Net zoals bij digitalisering wordt een eerlijk debat in het geval van voedselzekerheid verstoord door verborgen belangen en onzichtbare maatschappelijke kosten. Vraag je over eetgewoontes eens kritisch af: vult dit zoveel mogelijk magen, of enkele portemonnees?
Jonas Créton Utrecht