De strijd tussen Sam Altman en Elon Musk laat zien dat geld allesoverheersend is geworden in de wereld van AI en ook dat er een zorgelijke machtsconcentratie is. Het is hoog tijd voor Europese alternatieven.
is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De strijd over OpenAI, een van de voorlopers in de AI-revolutie, is beslecht. Topman Sam Altman heeft de aanval van Elon Musk afgeslagen en kan het bedrijf naar de beurs brengen. De reeds hooggespannen verwachtingen rondom kunstmatige intelligentie zullen daardoor verder worden opgepompt.
Elon Musk wilde OpenAI houden aan de belofte waarmee het bedrijf in 2015 was opgericht. Het zou, zonder winstoogmerk, AI-toepassingen ontwikkelen die ten goede zouden komen aan de mensheid. Volgens Musk heeft het huidige bestuur puur voor winstmaximalisatie gekozen. Hij eiste 150 miljard dollar als genoegdoening.
Het was opvallend dat Musk zich ineens opwierp als geweten. De afgelopen jaren heeft hij zich vooral van zijn amorele, gewetenloze kant laten zien. Het leek hem daarom in de eerste plaats te doen om de macht bij OpenAI.
De strijd tussen Altman en Musk laat zien dat in de wereld van AI geld allesoverheersend is geworden en dat principiële overwegingen definitief het onderspit hebben gedolven. De financiële belangen groeien met de dag. De waarderingen van AI-bedrijven en bedrijven die chips leveren voor de enorme AI- servers, zijn geëxplodeerd.
Net als bij sociale media, lijkt er in AI op het eerste gezicht weinig kwaad te schuilen. Wat kan er op tegen zijn als techniek kan helpen de menselijke intelligentie te versterken? Wat kan er op tegen zijn als mensen hulp krijgen bij het maken van tekst en beeld? Wat kan er op tegen zijn om een hefboom op de menselijke mogelijkheden te zetten?
Sociale media zouden de menselijke relaties verbeteren, maar groeiden uit tot splijtzwammen die het maatschappelijk debat vergiftigen en veel gebruikers opzadelen met een gevaarlijk zelfbeeld. Kunstmatige intelligentie dreigt ook iets wezenlijks aan te tasten: het menselijk vermogen om te zien en te beoordelen wat echt is.
Zoals Eliot Higgins, oprichter van onderzoekscollectief Bellingcat, dinsdag in deze krant zei, is het grootste gevaar van AI niet dat mensen onechte beelden geloven, maar dat ze echte beelden niet meer zullen geloven. Dat er door de overvloed aan AI-beelden een collectieve afstomping ontstaat, waarin het verschil tussen waarheid en leugen vervaagt en de waarheid als concept er op den duur überhaupt niet meer toe doet.
Dat hoeft niet direct wanhopig te stemmen. Elke nieuwe technologie brengt risico’s met zich mee. Veel technologische doorbraken gingen gepaard met angsten die na afloop ongegrond bleken. De mensheid blijkt tot nu toe goed in staat zichzelf te corrigeren.
De vraag is of dat bij AI ook gaat gebeuren. De voortekenen zijn niet gunstig. Correctie kan alleen plaatsvinden als sprake is van een gezonde machtsbalans waarin ook ethische overwegingen een plek kunnen krijgen. In de wereld van AI is net als eerder bij sociale media sprake van een ongezonde machtsconcentratie. Een paar bedrijven maken de dienst uit.
Binnen deze bedrijven zijn het meestal alleenheersers die de dienst uitmaken en die alleenheersers zijn vooral uit op zoveel mogelijk economische macht om hun veeleisende aandeelhouders tevreden te houden. Er is geen enkele prikkel om zich zorgen te maken over het welzijn van gebruikers en de samenleving.
Voor overheden zal het heel moeilijk worden deze reuzen aan banden te leggen. Van de Amerikaanse overheid valt op korte termijn sowieso niets te verwachten. Te hopen valt dat de EU snel zorgt voor serieuze Europese alternatieven die zich wel laten corrigeren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant