Woonminister Boekholt-O’Sullivan (D66) moet vandaag de Tweede Kamer geruststellen over de Binnenhofverbouwing, die gierend uit de klauwen loopt. De renovatie kost inmiddels zes keer zoveel als gepland en gaat minstens twee keer zolang duren. ‘Een schoolvoorbeeld van hoe het mis kan gaan.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Onder het eeuwenoude Binnenhof, waar de iconische Ridderzaal en het Torentje zijn gevestigd, wordt een hypermoderne betonnen kelder gebouwd. Daarin komt misschien wel de strengst beveiligde ICT-apparatuur van Nederland te staan, die ervoor zorgt dat de minister-president zijn werk kan doen zonder dat een buitenlandse mogendheid meegluurt of de boel saboteert. Ook alle communicatie van de leden van de Raad van State en de Eerste en Tweede Kamer moet door de betonnen bak beschermd worden tegen kwaadwillenden.
Prijskaartje: nog onduidelijk, maar reken maar op enkele tientallen miljoenen euro’s.
De betonnen kelder is slechts één voorbeeld van hoe de verbouwing van het Binnenhof qua kosten en tijdsduur veel omvangrijker is geworden dan gepland. In het oorspronkelijke eisenpakket, dat in 2015 en later in 2017 en 2019 schoorvoetend door de Kamer werd goedgekeurd, werd ‘slechts’ een half miljard euro gereserveerd voor een ‘sobere en doelmatige’ verbouwing van het gehele Binnenhofcomplex. Het doel was vooral het ‘verbeteren van de brandveiligheid’, en alles zou binnen vijf jaar klaar zijn.
Maar in die plannen stond de betonnen kelder voor de beveiligde ICT-infrastructuur nog niet zo uitgebreid opgenomen. En ook allerlei andere aanpassingen die er in de loop van de jaren bij zijn gekomen, waren nog niet meegerekend.
Inmiddels zijn de geschatte kosten van de Binnenhofverbouwing verzesvoudigd tot bijna 3 miljard euro. Daarnaast gaat de renovatie twee keer zo lang duren. Het doel is nu dat het nieuwe Binnenhof in het voorjaar van 2031 de deuren opent.
De vraag waarover momenteel wordt gedebatteerd in het tijdelijke Kamergebouw aan de Bezuidenhoutseweg is of dit echt gaat lukken. Is de kous hier echt mee af of wordt de verbouwing een gebed zonder end? De nieuwste voortgangsrapportage over de Binnenhofrenovatie biedt wat dat betreft nog geen waterdichte geruststelling.
In de ‘top tien van risico’s’ staat nog steeds met stip bovenaan het risico dat er wederom ‘ontwerpaanpassingen’ komen, met ‘extra vertragingen en kosten tot gevolg’. Kennelijk is ook bij de bouwers de angst nog niet helemaal uitgedoofd dat de huidige planning weer in de soep loopt.
Dat is niet zo gek. Vele verrassingen kunnen nog roet in het eten gooien. ‘Het gaat bijvoorbeeld mis als je een wandje opzij trekt en er blijkt asbest in te zitten’, zegt een betrokkene, die anoniem wil blijven omdat formeel alleen de woonminister uitspraken doet over dit dossier. ‘Dan gaat alles veel langer duren.’
Een ander vertelt hoe eens een plafondplaat boven een printkamertje werd weggehaald. ‘Daarachter zat dus een plafondschildering uit de tijd van Napoleon. Daar ga je ook niet zomaar met een verfroller overheen.’
En een derde: ‘Wist je dat de Hofvijver elk jaar weer voor een derde moest worden bijgevuld? De rest bleek weg te lekken. Dat lek moest eerst gevonden en toen gerepareerd worden: een enorm tijdrovende en kostbare klus. Want als je gaat graven, dan zijn er dus ineens rottende balken, afbrokkelende muurtjes, archeologische vondsten, je wil het niet weten.’
Alle drie de betrokkenen vertellen dat politici die destijds besloten tot de Binnenhofverbouwing aanvankelijk ‘totaal hebben onderschat’ wat erbij komt kijken als je zo’n groot middeleeuws complex als het Binnenhof gaat opknappen. Behalve met alle historische verrassingen kregen bouwers ook te maken met logistieke problemen, zoals grote vrachtwagens die allemaal door twee smalle middeleeuwse toegangspoorten heen moesten: die procedure is tot op de dag van vandaag tijdrovend en dus kostbaar.
En wat te denken van alle specialistische vaklui, waar een groot tekort aan is in Nederland? Op een gegeven moment waren zo’n beetje alle beschikbare leidekkers van Nederland nodig voor de reparatie van het dak van het Binnenhof. Ook dat was bepaald niet gratis en het kostte veel tijd om ze te vinden.
‘We hebben het over de renovatie van gebouwdelen die dateren uit 1500 of zo’, vertelt een van de betrokkenen. ‘Maar dit project is aangevlogen alsof het een normaal pand uit de 21ste eeuw was. Daar zit de weeffout. Daardoor is veel te weinig gebudgetteerd en tijd ingepland.’ Een andere betrokkene: ‘Men heeft dit project onderschat en praatte het goedkoop. Wat dat betreft is de Binnenhof-verbouwing een schoolvoorbeeld van hoe het mis kan gaan.
Het einde is nog niet in zicht. Meerdere betrokkenen die de Volkskrant heeft gesproken wijzen erop dat de vorige woonminister, Mona Keijzer, weliswaar eindelijk een klap gaf op het ontwerp, waardoor er formeel geen aanpassingen meer mogelijk zijn, maar dat niet per se betekent dat de kosten niet verder stijgen of de planning niet weer uitloopt.
Een Kamerdebat moet bijvoorbeeld nog plaatsvinden over al het vastgoed rondom het Binnenhof dat het Rijksvastgoedbedrijf inmiddels heeft aangekocht. Het zogeheten ‘Staalbankierscomplex’ naast de Hofvijver zou bijvoorbeeld nodig zijn om extra personeel te huisvesten. Maar in de laatste voortgangsrapportage wordt over die doelstelling ineens niet meer gerept.
Inmiddels gaat het erom om op die locatie een eigen ‘duurzame energievoorziening’ voor het Binnenhof te bouwen. Dat is een mooi streven, vinden sommige Kamerleden, maar wat heeft dat nog te maken met de sobere en doelmatige verbouwing die ooit het uitgangspunt was?
De frustratie over mogelijk nog meer onzekerheid rond de Binnenhofverbouwing zal woensdag ongetwijfeld weer luidruchtig worden geventileerd in de Tweede Kamer. ‘In hoeverre is er nog grip op het project?’, vroegen Kamerleden van toenmalige regeringspartijen PVV, VVD, NSC en BBB vorig jaar al. Nog steeds wil de VVD graag horen van de minister ‘wat zij gaat doen om ervoor te zorgen dat de renovatie zo snel mogelijk is afgerond, en wat zij gaat doen om de kosten niet verder op te laten lopen’, laat het VVD-Kamerlid Jurgen Nobel dinsdag weten aan de Volkskrant.
Het CDA, recent aangetreden in het nieuwe kabinet, houdt de moed er nog in. Het kersverse Kamerlid Hanneke Steen trok onlangs met bouwhelm en laarzen naar het Binnenhof en zag daar hoe vrijwel ‘elke centimeter inmiddels open ligt, dus men weet nu wat er onder de motorkap ligt.’ Volgens haar wordt de verbouwing hierdoor ‘voorspelbaarder en minder gokwerk’.
Ze benadrukt dinsdag dat ze begrijpt dat het ‘in onze volksaard zit’ om zuinig te zijn, maar dat het hier ook gaat om een gebouw met acht eeuwen historie dat onderdeel is van onze democratie. ‘Dat moet bewaard worden voor de volgende generaties, en dat mag wat kosten.’
Ook de oppositie lijkt vooralsnog een positieve kijk te hebben op de miljarden slurpende verbouwing. ‘Voor Pro is het belangrijk dat het Binnenhof, ons huis van de democratie, voor de komende generaties goed wordt gerenoveerd’, zegt Kamerlid Ani Zalinyan namens Progressief Nederland. Ze geeft wel een voorzichtige waarschuwing. De partij verwacht dat de ‘minister realistisch en transparant is over de kosten en duur’ van deze grote verbouwing, ‘zodat we als Kamer niet elke keer onaangenaam verrast worden.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant