Het is onduidelijk waar het ministerie van Defensie miljarden euro's precies aan uitgeeft. In een tijd van wereldwijde oplopende spanningen gaat het fout bij de inkoop van materieel en diensten. Het ministerie gebruikte daarvoor veel afwijkende regels, maar onderbouwde niet goed waarom.
Dat is de harde conclusie die de Algemene Rekenkamer woensdag publiceert, op Verantwoordingsdag.
Het gaat om de toekomstige betalingen van bijvoorbeeld bestellingen en contracten die het kabinet aangaat. In 2025 bedroeg dat totale bedrag ruim 500 miljard euro. Van een een kleine 7 miljard euro was onduidelijk of dat op de juiste manier gebeurt. Twee derde daarvan, 4,4 miljard euro, is voor rekening van Defensie.
Daarmee is het departement, dat er vorig jaar miljarden extra bij kreeg, op een negatieve manier koploper.
De Rekenkamer blikt traditiegetrouw op de derde woensdag in mei terug op hoe het kabinet is omgegaan met de uitgaven en of de gedane beloftes zijn nagekomen.
Dit jaar staat Defensie extra in de schijnwerpers. In 2025 is de zogenoemde NAVO-norm gehaald, want minimaal 2 procent van de omvang van de economie (bbp) ging naar defensie-uitgaven.
Maar door oplopende wereldwijde spanningen staan die uitgaven onder druk. Snelheid is belangrijker geworden, waardoor regels om geld op een juiste manier te besteden onder druk zijn komen te staan. De minister van Defensie - in 2025 was dat nog Ruben Brekelmans - maakte vaker dan voorheen gebruik van uitzonderingsregels.
De Rekenkamer haalt als voorbeeld aan dat Defensie bij een aanbesteding met één leverancier in zee ging, vanwege de snelheid. Maar die uitzonderingspositie werd niet altijd goed onderbouwd.
De Rekenkamer vindt dat Brekelmans' opvolger Dilan Yesilgöz die onvolkomenheden niet serieus genoeg neemt. "Dat de verantwoordelijke minister defensief reageert en deze bevinding niet erkent, is niet goed voor een lerende overheid", zei president Pieter Duisenberg woensdag in de Tweede Kamer.
Daarnaast is de beveiliging van militaire terreinen nog steeds niet op orde. De Rekenkamer tekende daar vorig jaar bezwaar tegen aan - het zwaarste middel dat ze kan inzetten. En hoewel Defensie werkt aan een verbeterplan, is dat op dit moment nog niet voldoende. "Gezien de onzekere geopolitieke situatie en het toegenomen belang van defensieobjecten maant de Rekenkamer de minister tot spoed om dit ernstige probleem aan te pakken", schrijft de Rekenkamer.
Naast de problemen bij Defensie ontbreekt het überhaupt ook aan een goede coördinatie bij de Veiligheidsstrategie, het plan waarmee Nederland voorbereid moet zijn op nationale dreigingen. Door dat gebrek aan goede coördinatie is het proces "verkokerd", vindt de Rekenkamer, en daardoor is het voor de Kamer lastig om te controleren of het werkt.
Andere risico's die de Rekenkamer aanstipt zijn de uitgebreide screening van asielzoekers, die in plaats van na twee weken pas na zo'n twee jaar plaatsvindt, en IT-problemen bij de overheid.
In het algemeen telt de Rekenkamer drie ernstige onvolkomenheden bij ministeries. Dat was vorig jaar ook het geval. Naast de beveiliging van militaire objecten gaat het om de financiën van het ministerie van Buitenlandse Zaken en de achterstanden in de strafrechtketen. Over dat laatste zegt de Rekenkamer zelfs verontrust te zijn; zo wordt voor zedenzaken geen enkele norm voor doorlooptijden gehaald en er is nog geen zicht op verbetering.
Source: Nu.nl economisch