Recente kabinetten beloofden meer dan dat ze waarmaakten. Oplossingen voor maatschappelijke problemen blijven daardoor uit, ten koste van toekomstige generaties, concludeert de Algemene Rekenkamer op Verantwoordingsdag.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
‘Veel doelen die de Rijksoverheid voor de korte termijn had gesteld, zijn in 2025 niet gehaald. Veel langetermijndoelen zijn uit zicht. Onder meer op het gebied van wonen, strafrecht, economie en een gezonde leefomgeving belooft de overheid meer dan ze kan waarmaken. De rekening wordt bij volgende generaties gelegd.’
De eerste alinea van het persbericht van de Algemene Rekenkamer gaat er met gestrekt been in. De controleur van de rijksuitgaven fileert elk jaar het financiële jaarverslag van de Rijksoverheid op de derde woensdag in mei. Dat levert bijna altijd een kritisch rapport op, maar dit jaar is de hoofdconclusie nog negatiever dan gebruikelijk. Vrij vertaald komt die erop neer dat de recentste kabinetten veel beloven, maar weinig doen.
De Rekenkamer noemt specifiek de klimaatdoelen, de stikstofcrisis en de Europese richtlijn voor waterkwaliteit. Hoewel kabinet na kabinet in het afgelopen decennium bezwoer deze doelen serieus te nemen, ‘is de stikstofproblematiek niet opgelost en is de afgesproken CO2-afname voor 2030 met het huidige beleid inmiddels buiten bereik’.
Ook het tempo van de woningbouw blijft ver achter bij de gedane politieke beloften. ‘De minister voor Volkshuisvesting bouwde in vier jaar tijd 17.665 flexwoningen, terwijl haar doel was om er 15.000 per jaar te bouwen’, schrijft de Rekenkamer. Verder: ‘Lange wachtlijsten in de strafrechtketen zijn niet verminderd. De concurrentiepositie (van Nederland, red.) is verzwakt. Daarnaast zijn er terreinen waar het überhaupt aan realistische, concrete doelen ontbreekt.’
Een groot deel van dit falen is terug te voeren op de bedrijfsvoering van het Rijk. Die is niet op orde, stelt de Rekenkamer. Er is een gebrek aan coördinatie bij problemen die onder verantwoordelijkheid van meerdere ministeries vallen, onder meer op het gebied van (cyber)veiligheid. De beveiliging van militaire objecten, waar de Rekenkamer eerder ook al kritiek op leverde, schiet nog steeds tekort.
Het kabinet-Jetten wil net als het kabinet-Schoof bezuinigen op het ambtenarenapparaat. Op de begroting staat een bezuiniging van een miljard euro per jaar ingeboekt, maar de invulling daarvan is aan de afzonderlijke departementen overgelaten.
Tot dusver is het niet gelukt het aantal rijksambtenaren te verminderen; ook vorig jaar groeide dat aantal – net als in de jaren daarvoor. ‘Het is onzeker of het aantal arbeidsplaatsen uiteindelijk zal afnemen. Het kabinet heeft namelijk geen doelen gesteld voor de omvang van de Rijksoverheid.’
De Rekenkamer merkt op dat de politiek bij het maken van beleid nauwelijks aandacht heeft voor de personele gevolgen van de gemaakte keuzes. In een groot deel van de uitvoeringstoetsen wordt daarvoor geen inschatting gemaakt. Dit geldt in het bijzonder voor de benodigde capaciteit van toezichthouders en inspectiediensten.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant