Het nieuwe college van de Brabantse gemeente Sint-Michielsgestel, waar vorig jaar felle anti-azc-protesten waren, is bereid op drie verschillende locaties in totaal negentig asielzoekers op te vangen. Is dergelijke kleinschalige opvang haalbaar en volgens de wet?
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Wat hebben de collegepartijen in Sint-Michielsgestel afgesproken?
In maart vorig jaar draaiden gemeenteraad en college: er komt toch geen asielzoekerscentrum met driehonderd opvangplekken in het tot de gemeente Sint-Michielsgestel behorende dorp Berlicum. Vóór gewelddadige protesten, inclusief een vuurwerkbom voor de deur van het gemeentehuis, waren beiden nog voor. De protestleiders zeiden wel akkoord te kunnen gaan met kleinschalige opvang verspreid over de kernen van de gemeente.
Dat is wat het nieuwe college, dat woensdag aantreedt, heeft afgesproken in hun Bestuursakkoord ‘Dichtbij en daadkrachtig’: ‘We kiezen voor spreiding over de dorpen, één locatie per dorp. Maximaal drie locaties met opvang voor maximaal dertig plekken.’
Hoe realistisch is dat voornemen?
Enkele jaren geleden zou een gemeentelijk plan voor drie keer dertig plekken nauwelijks serieus zijn genomen door het COA, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, dat nu de opvang verzorgt voor ruim 82 duizend vluchtelingen op 321 locaties. Dergelijke kleinschalige opvang was te duur, vergde veel personeel en had asielzoekers weinig meer te bieden dan een dak en een bed.
‘Maar’, heeft het COA gemerkt, ‘kleinschaligheid is belangrijk voor lokaal draagvlak en nodig om meer verspreide, langdurige locaties te krijgen.’ Ook zouden bewoners gemakkelijker aansluiten op de gemeenschap en sneller integreren. Nu is het uitgangspunt: ‘Alles is bespreekbaar.’
Wat de kosten betreft stelt de organisatie op de eigen website: ‘De Rijksoverheid financiert de asielopvang, dus ook de kleinschalige locaties. Voor de gemeenten zitten er geen extra kosten aan kleinschalige opvang.’
Op grond van de Spreidingswet moet Sint-Michielsgestel niet 90, maar 177 asielzoekers opvangen. Spreekt het nieuwe college af de wet te overtreden?
Nee, zegt hoogleraar decentrale overheden, Geerten Boogaard van de Universiteit Leiden. ‘De wet overtreden is als je iets doet dat verboden is. De Spreidingswet is geen heilige norm, maar gaat over een verdeelvraagstuk. Het is meer een spelregel dan een gedragsvoorschrift, bedoeld om gemeenten die helemaal niets doen, aan te pakken. Een wet die zegt dat de zeespiegel niet mag stijgen, lost dat probleem daarmee nog niet op.’
Sint-Michielsgestel is te prijzen, vindt Boogaard, omdat het ondanks het enorme verzet vorig jaar toch een bod doet. ‘Ze zeggen: dit is voor ons realistisch haalbaar. Daarmee trekken ze de discussie vlot.’
In andere coalitieakkoorden wijzen de nieuwe collegepartijen – soms de grootste geworden met een anti-azc standpunt – grote azc’s af. Wat kunnen die gemeenten verwachten?
‘Voor een azc in Oldenzaal zien we op dit moment geen geschikte locatie’, schrijft het nieuwe college van de Twentse gemeente in haar coalitieakkoord ‘Grip op Oldenzaal’. In ‘Bouwen aan een sterk Midden-Delfland’ staat: ‘Wij geven het college opdracht om het grootschalige azc in Den Hoorn zo snel als mogelijk te beëindigen.’
En de nieuwe coalitie in Hardenberg schrijft in ‘Goed voor elkaar - Dichtbij en daadkrachtig’: ‘Voorlopig vangt Hardenberg geen nieuwe asielzoekers op. Wij willen met het Rijk en de provincie opnieuw bezien wat er in de toekomst redelijkerwijs van Hardenberg kan worden gevraagd.’
‘Als een gemeente zich overal voor afmeldt en zegt: wij zijn niet beschikbaar, nergens voor’, legt hoogleraar Boogaard uit, ‘ja, dan krijg je op een gegeven moment een keer de handhaving op bezoek.’ Zo vroeg het ministerie van Justitie en Veiligheid Vlaardingen vorige maand waarom het de belofte nog niet nakomt honderd asielzoekers op te vangen. Is het antwoord onbevredigend, dan kan de gemeente onder toezicht worden geplaatst.
Kan een gemeente kiezen welke asielzoekers ze wel en niet wil opvangen?
In beginsel niet, maar wat Boogaard betreft zou het COA daar flexibeler in mogen zijn. Gemeenten hebben volgens hem belangstelling voor kleinschalige opvang die samenvalt met hun eigen gemeenschap.
Hij geeft het voorbeeld van Biblebeltgemeente Oldebroek waar oud-SGP’er Tom de Nooijer de grootste werd met verzet tegen de komst van een groot asielzoekerscentrum. ‘Hij zegt wel dat hij met ondernemers en de kerk vervolgde christenen wil opvangen’, stelt Boogaard. ‘Pak die handschoen op, zou ik tegen het COA zeggen, en laten we die optie eens verkennen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant