Home

Hoofdpersoon met problemen: check. Krankzinnig complot: check. Wat maakt de paranoiakomedie zo populair?

Nieuwe trend op tv: de paranoiakomedie. Maximum Pleasure Guaranteed is een wel heel geslaagd voorbeeld van een serie waarin de hoofdpersoon zich verliest in een absurd complot. Wat zegt het genre over deze tijd?

is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.

Een van de leukste series van de afgelopen tien jaar is nooit goed in Nederland te zien geweest en dat is doodzonde. Search Party heet de serie, over een groep jonge millennials die in een krankzinnig mysterie verzeild raken als een voormalige klasgenoot spoorloos verdwijnt. Die verdwijning blijkt het startpunt van een verhaal waarin de personages in vijf seizoenen een steeds dieper konijnenhol ingaan, waarbij de serie meermaals verrassende genrewendingen neemt.

Search Party draait om zoekende personages, vaak teleurgesteld in het volwassen leven, die door middel van een vreemd mysterie plots een heel nieuw levensdoel lijken te vinden. Dat zagen we vorig jaar bijvoorbeeld ook in The Chair Company, een van de beste series van 2025, waarin een oersaaie kantoormuis door een stoel zakt en vervolgens in een krankzinnig complot verstrikt raakt dat steeds gekker wordt.

Op Apple TV begint woensdag 20 mei de nieuwe serie Maximum Pleasure Guaranteed, waarin protagonist Paula (Tatiana Maslany, bekend uit Orphan Black en She-Hulk) ook in absurde situaties belandt. Paula, factchecker bij een krant, is net gescheiden en probeert haar zinnen na lange werkdagen te verzetten met wat webcamseks met een sekswerker.

Grimmige wending

Paula gebruikt de betaalde sessies vooral om deze Trevor (Brandon Flynn) te vertellen over de problemen waar ze tegen aanloopt in haar leven, onder meer een conflict met haar ex-man (Jake Johnson uit New Girl) over de voogdij van hun dochter. Trevor hoort het allemaal gewillig aan en zorgt daarna voor de broodnodige ontlading. De sekswerker is ten slotte ook altijd een beetje therapeut.

En dan wordt het webcammodel voor de ogen van Paula aangevallen en neergeslagen in zijn eigen huis. Paula filmt het voorval en gaat naar de politie, maar de rechercheur waarschuwt haar direct: de overval is vermoedelijk in scène gezet om Paula losgeld te ontfutselen.

Dat lijkt in de eerste aflevering van de serie inderdaad het geval, maar de zaken nemen hierna een verrassend grimmige wending. De krankzinnigheden stapelen zich op, waardoor Paula, in eerste instantie slechts gewapend met de hockeystick van haar dochter, in steeds hachelijker situaties belandt.

Afpersing

Maximum Pleasure Guaranteed ontvouwt zich daarmee als een klassieke complotthriller, al is het in de kern vooral een serie over een moeder die een nieuwe richting zoekt in het leven na haar echtscheiding. Net als in The Chair Company worstelt de hoofdpersoon met het leven, en een krankzinnig complot is een dankbare aanleiding om daaraan te ontsnappen. In een konijnenhol is het veel leuker wroeten dan in de fundamentele problemen van het eigen bestaan.

De series gaan ook over typisch hedendaagse problemen. In The Chair Company schuilt een dieper verhaal over onvindbare brievenbusfirma’s en onbereikbare klantenservices, terwijl Maximum Pleasure Guaranteed op geheel eigen wijze aan de haal gaat met het idee dat het altijd link is om jezelf bloot te geven op het internet, in wat voor vorm dan ook. Afpersing ligt voortdurend op de loer.

In de filmwereld werden de jaren zeventig getekend door succesvolle paranoiathrillers, met klassiekers als The Conversation, The Parallax View en Invasion of the Body Snatchers. Die paranoiathrillers lijken vijftig jaar later helemaal terug van weggeweest, al krijgt het genre in het televisielandschap van nu een vaak doldwaze, absurdistische wending.

Series als The Chair Company, Search Party en Maximum Pleasure Guaranteed grijpen terug op hetzelfde gevoel van paranoia en existentiële angsten als die jarenzeventigfilms, maar krijgen nu de vorm van een zwarte komedie. De paranoiathriller van weleer wordt in de moderne variant een beklemmende dollemansrit.

Absurd universum

Naast de films uit de jaren zeventig zijn deze series vooral schatplichtig aan een paranoiakomedie uit 1985: Martin Scorseses meesterwerk After Hours (te zien op Prime Video). In die film raakt een man na een mislukte date midden in de nacht hopeloos verdwaald in een gure buurt in New York, waarbij situaties en personages steeds gekker worden. De normale wetten gelden hier niet meer: de nacht wordt een geheel eigen universum, waarin het hoofdpersonage indirect wordt geconfronteerd met zijn eigen tekortkomingen, maar dit ontkent door alle ongerijmdheden om hem heen.

Dat laatste past ook bij deze tijd. Sociale media en onbeperkte internettoegang geven mensen nu eenmaal de gelegenheid om in een absurd universum te belanden dat gekte en achterdocht voedt. Niets lijkt dan nog te vertrouwen, behalve eigen onderzoek.

Coronopandemie

The Chair Company en Maximum Pleasure Guaranteed zijn daarbij ook duidelijk producten van een tijd waarin de gevolgen van de coronapandemie nog altijd doorwerken. Veel paranoiathrillers uit de jaren zeventig waren een reactie op het Watergate-schandaal, dat het wantrouwen jegens overheden en politici enorm voedde.

In onze eigen tijd zorgde de ontwrichtende pandemie ervoor dat normale mensen verstrikt raakten in allerlei complotten, waar ze lang niet altijd meer uitkwamen. In de paranoiakomedies is dat mechanisme ook zichtbaar: zo’n duik in een konijnenhol geeft een merkwaardig gevoel van houvast, zeker als de personages de regie over hun eigen leven zijn kwijtgeraakt.

Daarmee is de paranoiakomedie helemaal van deze tijd; de personages vluchten in complotten, wij kijkers vluchten in hun avonturen. Het maakt de paranoiakomedie tot een heel eigentijdse vorm van escapisme.

Maximum Pleasure Guaranteed is vanaf woensdag 20 mei te zien op Apple TV. The Chair Company is te zien op HBO Max en op Prime Video.

Lees ook

Geselecteerd door de redactie

Source: Volkskrant

Previous

Next