is chef van de politieke redactie.
Haastig bouwt Nederland de krijgsmacht weer op. Defensie spant zich onvoldoende in om te zorgen dat daarbij geen ongelukken gebeuren.
Eerst het goede nieuws: de koning heeft zijn begroting op orde. ‘Alle totaalbedragen in de financiële verantwoording kloppen en het geld is volgens de regels besteed’, aldus het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het koninklijk jaarverslag. Premier Rob Jetten laat in zijn reactie weten dat hij die conclusie met ‘veel genoegen’ incasseert.
De minister-president kon de opsteker waarschijnlijk wel even gebruiken, want verder is de Rekenkamer niet mals in haar verslag over de verantwoording van de rijksuitgaven. De overheid belooft te veel en levert te weinig, is de strekking, en niet voor het eerst.
De doelen voor de vermindering van de CO2-uitstoot en het schoner maken van het oppervlaktewater: ‘Worden hoogstwaarschijnlijk niet gehaald.’ De stikstofdoelen: ‘Waarschijnlijk ook niet.’ De wachtlijsten in de strafrechtketen, van politie en justitie tot aan de rechtbanken: ‘Niet verminderd.’ De doelen voor het bouwen van huizen: ‘Niet behaald.’ De nationale concurrentiepositie: ‘Verzwakt.’ En dan zijn er nog de ministeries die geld uitgeven zonder helder doel. ‘Vaak is het een zoektocht naar welke resultaten de minister concreet voor ogen heeft.’
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Ter relativering moet daarbij worden opgemerkt dat er waarschijnlijk weinig andere landen zijn waar de lat zo hoog ligt. Van de 377,5 miljard euro aan uitgaven krijgt 99,46 procent het stempel ‘rechtmatig’. De ontvangsten reiken zelfs nog wat hoger: 99,98 procent. Ook toont de overheid lerend vermogen. ‘Vergeleken met vorig jaar zien we wel verbeteringen. Veel jaarverslagen rapporteren nu concrete doelen en resultaten.’
Een voorwaarde om dat zo te houden is wel dat ministers een beetje ontvankelijk reageren op kritiek. Uitgerekend bij Defensie, het departement met de snelst groeiende begroting van allemaal, gaat dat niet helemaal goed. Voor het vierde opeenvolgende jaar rapporteert de Rekenkamer onvolkomenheden bij de inkoop, bij het munitiebeheer, bij het vastgoedbeheer, op de IT-afdelingen, bij de inventarisatie van de voorraden en bij de beveiliging van militaire objecten en de militaire communicatie.
Defensie heeft jaarlijks miljarden euro’s meer te besteden en koopt op grote schaal in, met grote haast bovendien. Dat gebeurt ook steeds vaker zonder de gebruikelijke aanbestedingsprocedures, gebruikmakend van de uitzonderingen die de wet daartoe biedt.
Daarvoor gelden echter, met heel goede redenen, strenge regels, waaraan Defensie zich onvoldoende houdt. Het ontbreekt vaak aan ‘toereikende onderbouwing’ om de concurrentie te omzeilen. In een markt met veel meer vraag dan aanbod, die bovendien bekendstaat om een verhoogd risico op corruptie, groeit de kans op misstanden. Daar komt nog bij dat Defensie geen duidelijk fraude- en corruptiebeleid heeft.
Daaraan kan de nieuwe minister, Dilan Yesilgöz, weinig doen. Daarvoor zit zij er te kort. Wat zij wél had kunnen doen is schuldbewust het hoofd buigen en de Rekenkamer beterschap beloven. In plaats daarvan schreef zij een reactie waarin zij betoogt dat Defensie wél voldoende beargumenteert waarom aanbesteding niet nodig is. De ‘juridische onzekerheden’ waar de Rekenkamer voor waarschuwt zijn wat haar betreft ‘administratieve onvolledigheden’.
Dat is, zacht gezegd, geen houding die garandeert dat de Rekenkamer volgend jaar enthousiaster is over de defensiebegroting. De Tweede Kamer zal hier haar corrigerende werk moeten doen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant