Opnieuw werd het spannend, woensdagavond bij het aanmeldcentrum in Ter Apel: zou er voor iedereen een slaapplek zijn? De komende dagen zal blijken of de geschiedenis zich herhaalt. ‘Dit is telkens het blussen van dezelfde brand.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
‘Everything will be just right this time’, staat er achter op het spijkerjack van de Nigeriaanse jongen. Maar of het vanavond goed komt, is ook voor hem de vraag. ‘Ik hoop het. Maar het is vol.’
Als de schemering woensdag invalt, wachten er voor het aanmeldcentrum in Ter Apel nog tientallen mannen in het gras. Waarop? Ze hebben eigenlijk geen idee.
Woensdagochtend heeft het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) laten weten dat binnen niet meer voor iedereen plek is. De bezetting is gestegen tot boven de 2.300 personen – ruim driehonderd meer dan eigenlijk mag en het hoogste aantal in twee jaar.
‘Bij zulke aantallen kunnen we niet meer instaan voor de veiligheid en leefbaarheid van onze bewoners en medewerkers’, meldt het COA. ‘Kwetsbaren’, zoals alleenreizende minderjarige vluchtelingen en mensen met een medische situatie, krijgen voorrang.
En dus zijn het de mannen die wachten. Zoals Stoian Nicolae (36) uit Moldavië, die ijsbeert rond een boom. ‘Mijn ouders zitten hier binnen, maar voor mij is geen plek.’ Wat nu? ‘Geen idee.’
Zo is het grasveld voor het aanmeldcentrum weer het domein geworden van koffers en shoppers. Onder Hollandse luchten blijft de sfeer gemoedelijk. De meeste mannen hebben tijdens hun tocht naar Europa wel slechtere omstandigheden meegemaakt. Het enige dat glinstert is de warmhoudfolie die wordt uitgedeeld door vrijwilligers van het Rode Kruis. ‘Zilver aan de binnenkant, goud aan de buitenkant.’
De mannen in het gras waren er ook in 2022 en 2024, met andere namen, uit andere oorden. Het is de tragiek van Ter Apel, de flessenhals van de Nederlandse asielopvangketen die al jaren niet op orde is.
Zelfs opschrijven dat het een herhaling van zetten is, is zelf een herhaling van zetten.
Ook hetzelfde zijn de woorden van bestuurders. ‘We hadden afgesproken dat we dit niet meer zouden meemaken, maar Den Haag maakt het niet waar’, zei de opnieuw teleurgestelde burgemeester Jaap Velema van Westerwolde.
In de zomer van 2022 sliepen er op een gegeven moment zevenhonderd mensen buiten in het gras. Artsen zonder Grenzen kwam zelfs in actie, voor het eerst op Nederlandse bodem. ‘Normaal doen we dit werk na een aardbeving op Haïti of in vluchtelingenkampen op de Griekse eilanden’, zei directeur Judith Sargentini.
Destijds schoten onder andere Zwolle en Doetinchem Ter Apel te hulp. Ook kwam er een ‘overlooplocatie’, een professioneel tentencomplex in Zoutkamp – eveneens in de provincie Groningen.
Het waren tijdelijke lapmiddelen, wachtend op de volgende crisis. Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) zei te streven naar ‘nul, nul, nul’ buitenslapers. Maar beloven kon hij niets.
Dat bleek in het najaar van 2024, toen het er alweer op aankwam. Na de inzet van door de gemeente verboden noodcabines, konden buitenslapers nog maar net worden voorkomen doordat buurgemeente Stadskanaal te hulp schoot, eveneens met veldbedden in een sporthal. Een dag later deed het Drentse dorp Valthermond hetzelfde. Ook Utrecht en Leiden sprongen bij in wat elke avond weer een bussen-puzzel was.
Nog zo’n constante: de COA-locatiemanager noemde het destijds ‘ontzettend jammer’ dat het nieuwe ministerie van Asiel zo weinig actie ondernam.
De asielopvangcrisis gaat een vijfde jaar in, constateerde burgemeester Velema woensdag. ‘Na zoveel ministers en kabinetten is het probleem nog steeds niet opgelost.’ De redenen voor de overbelasting zijn nog steeds dezelfde. In azc’s zitten te veel mensen met een verblijfstatus. Te weinig gemeenten nemen hun aandeel in de opvang.
Daarbij lijkt het gesternte nog ongunstiger geworden. De kiezer schoof tijdens de gemeenteraadsverkiezingen op naar rechts, asielprotesten boezemden angst in bij gemeenteraden en bestuurders. De eerste coalitieakkoorden waarin staat dat er geen azc komt, zijn al gesloten. In Oldenzaal is er ‘geen plek’. Het nieuwe college van Dronten werkt niet langer mee aan noodopvang op het Lowlands-terrein.
De minister die er inmiddels over gaat, Bart van den Brink (CDA), is ook ‘teleurgesteld’ over de situatie in Ter Apel. Hij had twee maanden geleden gemeenten nog gevraagd in actie te komen. Er is een Spreidingswet, maar zolang ook de nieuwe minister niet over wil gaan tot het gebruiken van het dwingende element, blijft het een vrijblijvende oproep.
Gemeenten verplichten tot noodopvang ligt niet in zijn macht, verdedigde Van den Brink zich donderdag. Zo blijft de belofte uit het coalitieakkoord (‘Aan de slag’) om eindelijk ‘fatsoenlijke opvang’ te regelen vooralsnog een loze.
Ook woensdagavond kwam de verlossing opnieuw niet van de verre vrienden uit Den Haag, maar van een goede buur. Tegen negenen gonst er ‘Stadskanaal’ over het grasveld. Net als twee jaar geleden laat de nabijgelegen gemeente weten plek te maken als er mensen dreigen buiten te moeten slapen.
‘Het is niet te bevatten dat we opnieuw op dit punt staan’, aldus burgemeester Klaas Sloots. ‘Dit is telkens het blussen van dezelfde brand.’ De landelijke overheid moet verantwoordelijkheid nemen, vindt hij. Want de hulp uit Stadskanaal was voor één nacht.
Uiteindelijk werden er woensdag kort voor middernacht 51 mannen per bus overgebracht naar Stadskanaal. Zij werden donderdagochtend teruggebracht naar Ter Apel, om aan te sluiten in de rij.
De tachtig vrijgekomen bedden zijn onvoldoende om ook nieuw aangekomen asielzoekers op te vangen. Het COA zoekt donderdag opnieuw naarstig plek voor 120 mensen. Of er voor hen een bus komt, zal de komende dagen onzeker blijven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant