De EU gaat uitgeprocedeerde asielzoekers sneller uitzetten. De EU-landen en het Europees Parlement zijn het daar nagenoeg over eens. Het nieuwe uitzetbeleid wordt het sluitstuk van het Europese migratiepact, dat volgende maand in werking treedt.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Onderdeel van het aangescherpte uitzetbeleid is de mogelijkheid voor EU-landen om ‘terugkeerhubs’ op te zetten in landen buiten de EU. Daar kunnen uitgeprocedeerden naartoe worden gebracht, ook als het niet hun land van herkomst is. Een voorwaarde is dat de mensenrechten daar worden gerespecteerd en de opvang fatsoenlijk is.
De afgelopen dagen onderhandelden de lidstaten en parlementariërs over de laatste losse eindjes van de nieuwe terugkeerverordening, die de bestaande regels uit 2008 vervangt. Over vrijwel alle openstaande punten is overeenstemming bereikt.
‘Ik heb er alle vertrouwen in dat het definitieve akkoord volgende maand een feit is’, zei VVD-Europarlementariër Malik Azmani donderdag na afloop van de gesprekken. Azmani is de onderhandelaar namens het parlement.
Het laatste verschilpunt is wanneer de nieuwe uitzetregels in werking treden. Het parlement wil dat de wet direct ingaat nadat die in het Europese staatsblad is verschenen, dus vanaf dit najaar. De lidstaten vroegen om een voorbereidingstijd van twee jaar om de benodigde wettelijke en praktische veranderingen te kunnen doorvoeren.
Volgens de parlementariërs is zo’n overgangstijd een blamage. Regeringsleiders roepen al tien jaar om een strenger migratiebeleid; dan is twee jaar wachttijd voor de terugkeerregels moeilijk te verkopen. Het compromis in de maak is een invoeringstermijn van maximaal één jaar, maar waar mogelijk treden onderdelen van de nieuwe verordening eerder in werking.
De laatste jaren verlaat gemiddeld 20 tot 25 procent van de uitgeprocedeerden de EU daadwerkelijk. Dat lage percentage is de EU-landen en nogal wat parlementariërs een doorn in het oog. Het zou kansloze asielzoekers aanmoedigen naar Europa te komen, omdat zelfs na een rechterlijk uitzetbevel de kans op terugkeer kleiner is dan de mogelijkheid om te blijven.
De nieuwe regels verplichten uitgeprocedeerde asielzoekers mee te werken aan hun terugkeer, op straffe van het verlies van financiële en andere hulp. Uitgeprocedeerden kunnen tot 24 maanden worden vastgehouden om te voorkomen dat ze in de illegaliteit verdwijnen.
Lidstaten mogen elkaars uitzetbevelen uitvoeren. De Europese Commissie en het parlement wilden dat verplichten om ‘asielshoppen’ – waarbij migranten na een uitzetbevel in een ander land asiel aanvragen – te voorkomen, maar de lidstaten wilden niet aan deze verplichting.
Het meest in het oog springende onderdeel van de nieuwe regels is de mogelijkheid voor lidstaten om terugkeerhubs op te richten. Het vorige kabinet was in gesprek met Oeganda over zo’n hub. Die onderhandelingen zijn opgeschort, omdat veilige opvang in Oeganda niet kon worden gegarandeerd.
De lidstaten kunnen ook meer druk zetten op de landen van herkomst of doorkomst om mensen terug te nemen. Gekeken wordt hoe handelsvoordelen, visaregelingen en ontwikkelingshulp gecoördineerd als drukmiddel kunnen worden ingezet.
Commissaris Magnus Brunner (Migratie) ziet de terugkeerverordening als het missende onderdeel van het migratiepact. Dat pact regelt snellere en strengere asielprocedures in de EU. Maar zonder effectieve terugkeerregeling loopt het pact alsnog vast. Als de lidstaten en het parlement het volgende maand eens worden, is de migratiewetgeving in elk geval op papier sluitend.
Azmani juicht de strengere aanpak toe. ‘Zolang afgewezen asielzoekers niet terug hoeven te keren, blijft het systeem lek’, zei hij eerder over de uitzetregels. Volgens GroenLinks-PvdA-Europarlementariër Tineke Strik ‘druipt de wet van de draconische, inhumane maatregelen’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant