In de onrustige jaren tachtig richtte de bescheiden makelaar Eyk Backer het bedrijf Zwerfkei op. Dat verhuurde leegstaande panden tijdelijk om krakers voor te zijn. De bedenker van anti-kraak was ook nog eens Nederlands kampioen paardenmennen.
In de vastgoedwereld stond hij bekend als ‘mister anti-kraak’. Eyk Backer richtte als jonge makelaar en taxateur Zwerfkei Bewaring bv op, een Amsterdams bemiddelingsbureau dat leegstaande panden voor weinig geld als tijdelijke woonruimte aanbood. In de roerige jaren tachtig was het voor de onroerendgoedsector een wapen tegen de kraakbeweging die in de grote steden speculatie en woningnood aan de kaak stelde.
Het idee voor anti-kraak werd geboren in het heetst van die strijd. 1980 was het jaar van de Vondelstraatrellen en ‘Geen woning, geen kroning’, waarbij tijdens de troonsbestijging van Beatrix politie en krakers heftig botsten. Een bevriende makelaar schoot Backer aan met de vraag of hij niet wat mensen kende die tijdelijk een leegstaand pand wilden bewonen. Daar betaalde hij graag voor omdat een bewoond pand niet kon worden gekraakt.
Backer zocht wat jonge mensen bij elkaar en zo was het eerste commerciële anti-kraakpand een feit. Zwerfkei bestaat nog steeds en heeft inmiddels gezelschap van een hele serie bemiddelingsbureaus.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
‘Eyks belangrijkste drijfveer was mensen aan woonruimte te helpen, studenten, kunstenaars, mensen die in een scheiding zaten’, zegt Annelies van der Heijden van Zwerfkei. De oorspronkelijke deal was: je betaalt alleen een vergoeding voor gas en licht, er zijn geen garanties voor hoelang je kunt blijven en je moet er binnen twee weken uit als er een nieuwe bestemming is gevonden.
Voor jonge woningzoekenden was het een uitkomst. De onzekerheid namen ze voor lief. Maar de kraakbeweging was niet blij met Backer, omdat hij zo leegstand en speculatie in stand hield. ‘Hij ging met krakers in gesprek, bleef altijd vriendelijk’, zegt Van der Heijden. ‘Maar hij kreeg het flink te verduren.’
Backer groeide op in Breukelen, waar zijn vader, jonkheer Joan Backer – de zoon had niets met de adelijke predicaten – huisarts was. ‘Eyk was een ADHD-jongetje’, zegt zijn echtgenote Linda Backer-Koehorst. ‘Zijn vader gaf hem stukken hout en een hamer om zijn energie kwijt te kunnen.’ Maar toen er een pony in de tuin achter het huis kwam, was Eyk meteen verkocht. Paardensport zou een belangrijke plaats in zijn leven gaan innemen. Hij vervulde verschillende functies in de hippische wereld en was chef d’équipe bij het WK tweespanrijden in 1995.
Bij zijn huis even buiten Ouderkerk lopen nog steeds drie New Forestpony’s. Het is een stijlvol ras dat vader en zoon Backer ontdekten in Engeland in de jaren zeventig. Ze kwamen met twee merries terug en maakte deze pony’s in Nederland populair. Backer jr. ontpopte zich als een vaardig vierspanrijder met zijn New Forests. ‘Hij hield van de spanning van wedstrijdrijden, de techniek, het samenwerken’, zegt Linda Backer. ‘Eyk had de teugels in handen, maar de bijrijders zijn cruciaal om het span in evenwicht te houden. Het is echt teamwerk.‘ Backer werd in 1992 Nederlands kampioen met het vierspan.
Zowel in de mensport als in de makelaardij beschikte Backer over een groot netwerk. ‘Maar zelf bleef hij altijd op de achtergrond. Hij was bescheiden’, zegt zijn vrouw.
Backer had al aantal jaren geleden afscheid genomen van zijn geesteskind Zwerfkei, ‘Maar hij belde nog minstens een keer per week’, zegt Van der Heijden. De markt van anti-kraak is totaal anders dan toen Backer begon. ‘Vroeger stonden panden weleens tien jaar leeg en konden anti-krakers lang op dezelfde plek blijven wonen. Dat is tegenwoordig zeldzaam.’
Eyk Backer heeft twee kinderen uit een eerder huwelijk. De laatste jaren kampte hij met een verslechterende gezondheid. Hij overleed in het ziekenhuis van Amstelveen op 11 april.
Source: Volkskrant