De nieuwe Hongaarse regering heeft woensdag een voorstel tot een grondwetswijziging ingediend bij het parlement, dat de ambtstermijn van een premier beperkt tot maximaal acht jaar. Daardoor zou het voor Viktor Orbán in feite onmogelijk worden gemaakt ooit weer premier te worden.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël, het Midden-Oosten en België.
Péter Magyar, de nieuwe premier van Hongarije, heeft tijdens de campagne torenhoge verwachtingen gewekt. Zijn voorganger Orbán heeft in zijn zestien jaar als premier de Hongaarse instituties, het juridische systeem en de media naar zijn hand gezet, en Magyar heeft beloofd dat hij de democratische controlemechanismen weer zal herstellen. Zijn ‘supermeerderheid’ (twee derde van de zetels in het parlement) geeft hem daar ook daadwerkelijk de slagkracht voor.
Woensdag, ruim een week nadat de nieuwe regering is aangetreden, werd het amendement ingediend dat de terugkeer van Orbán onmogelijk maakt: iemand die minstens acht jaar premier is geweest, zou niet meer verkiesbaar mogen zijn. Volgens de tekst geldt dat voor iedereen die het ambt sinds de democratisering van het land in 1990 heeft bekleed.
Het voorstel is echter niet waterdicht. Elke toekomstige leider met een twee derde meerderheid zou een nieuw amendement kunnen indienen om zijn of haar ambtstermijn weer te mogen verlengen.
In hetzelfde voorstel wordt ook de weg vrijgemaakt voor de ontbinding van het Bureau voor de Bescherming van de Soevereiniteit. Deze instantie werd in 2023 door Orbán opgericht en werd gezien als een middel om critici de mond te snoeren: zij gaf de Hongaarse inlichtingendiensten bijvoorbeeld zonder rechterlijk toezicht toegang tot informatie over organisaties en individuen die werden bestempeld als ‘een bedreiging van de Hongaarse soevereiniteit’.
Daarnaast pakt het voorstel de rechten van de zogenoemde Stichtingen voor Vermogensbeheer in het Algemeen Belang aan, die bijvoorbeeld bijna twee dozijn universiteiten beheren. Het bestuur van deze stichtingen, die helemaal vol zitten met loyalisten van Orbán, had volledige controle over het vermogen van deze instellingen. Volgens het amendement ‘elimineerde’ dat de democratische controle en leidde het tot ‘misbruik van de wetgevende macht’.
Volgens het amendement zou de staat deze stichtingen kunnen opheffen. In dat geval zouden er honderden miljarden forint, die door de regering-Orbán waren overgedragen aan de stichtingen, terugkeren naar de staat.
Het wetsontwerp zal naar verwachting volgende week worden besproken als het parlement weer samenkomt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant