Op planeet WASP-94A b is het ’s ochtends bewolkt, maar ’s avonds helder, blijkt uit donderdag gepubliceerd onderzoek.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Gasreus WASP-94A b staat zo ver van de aarde dat het licht er 690 jaar over doet om ons te bereiken. Desondanks slaagden onderzoekers erin het wolkenpatroon op de verre planeet in kaart te brengen, zo schrijven ze donderdag in het vakblad Science.
Het resultaat is een ‘heel mooi’ staaltje analytische krachtpatserij, oordeelt exoplaneetexpert Ignas Snellen van de Universiteit Leiden, zelf niet bij het onderzoek betrokken. ‘De onderzoekers gebruiken hier elk stukje info dat je uit de waarnemingen kunt peuteren’, zegt hij.
In hun artikel laten ze zien hoe wolken ’s ochtends ontstaan en daarna door verdamping weer geheel verdwijnen wanneer ze over de planeet bewegen. Voor hun ontdekking gebruikten de astronomen metingen van de krachtige ruimtetelescoop James Webb.
Doordat de planeet voor zijn moederster langs trok, konden astronomen het licht bestuderen dat door de atmosfeer van WASP-94A b sijpelde. Uit de kleurpatronen konden ze onder meer de chemische samenstelling van die atmosfeer afleiden.
Zo konden ze volgen hoe het wolkendek aan de ochtendzijde het zicht belemmert. ‘Wat ik heel interessant vind, is dat ze zien dat het om échte wolken gaat’, zegt Snellen. ‘Druppeltjes dus, geen losse deeltjes.’
Het onderzoek helpt bovendien de kennis over atmosferen op verre planeten te verdiepen. ‘We hebben allerlei computermodellen over hoe de atmosferen van planeten in elkaar zitten, maar als wetenschappers vraag je je dan altijd af: klopt dit wel? Hebben we de natuurkunde goed begrepen?’, zegt Snellen.
‘De atmosfeer op deze planeet is heel extreem, met omstandigheden die we in ons eigen zonnestelsel nergens hebben. Dat zorgt ervoor dat we onze modellen erop kunnen testen, zien of ze ook onder dit soort extremen overeind blijven, en kijken hoe robuust ze precies zijn.’
Maar, geeft hij toe, dat is niet de enige reden dat astronomen instrumenten zoals James Webb nu richten op dit soort gasreuzen. ‘Dit zijn nu ook juist de makkelijkste objecten om waar te nemen.’
Iets soortgelijks doen bij planeten die meer op de aarde lijken – oftewel: een wolkencyclus in kaart brengen op een planeet waarop wellicht leven huist – dat is nog toekomstmuziek, oordeelt Snellen.
‘We gaan de komende jaren steeds meer van dit soort waarnemingen zien, maar dit doen bij aardachtige planeten is wel even een stuk moeilijker. Die zijn in een waarneming zo’n honderdmaal kleiner en ook een stuk kouder, waardoor er minder straling van af komt. De signalen zijn honderden keren minder krachtig.’
Zelfs met de Extremely Large Telescope die momenteel wordt gebouwd in de Chileense Atacama-woestijn en die naar verwachting in 2029 begint met waarnemen, ben je er dan nog niet, zegt hij.
‘Dit soort wolkenpatronen zien op aardeachtige planeten is echt iets voor de generatie telescopen die daarna beschikbaar komen.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant