De sportwereld spreekt massaal zijn afschuw uit over de Enhanced Games. Zelf zien de oprichters geen kwaad in hun evenement, waar zondag alles mag om records te zwemmen en te lopen. Ook, of beter gezegd, juist: doping. ‘Dit is geen valsspelen, dit is niet de regels overtreden, het is gewoon een nieuwe set regels bedenken.’
Zijn sport- en nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het eerste internationale sportevenement ‘op het kruispunt van topsport en moderne medische wetenschap’: de Enhanced Games schuwen grote woorden niet om hun felbekritiseerde en omstreden initiatief aan de buitenwereld te verkopen.
De deelnemers aan wat ‘de Spelen voor doping’ is gaan heten, mogen komende zondag in Las Vegas doen wat ze willen. Van dopinggebruik tot het dragen van kleding die in de reguliere sport verboden is, zoals zwempakken met extra drijfvermogen. Sterker nog, dat is het uitgangspunt van de Enhanced Games, een proeftuin die sportief weinig voorstelt maar toch tot beroering leidt in de sportwereld. Hoe komt dat?
Er doen in de gokstad in de woestijn van Nevada 42 sporters mee in drie takken van sport: zwemmen, atletiek en gewichtheffen. De prijs voor deelname is hoog: ze weten dat ze nooit meer kunnen terugkeren naar de reguliere topsport, nu ze zich openlijk met verboden middelen inlaten. Maar de verlokkingen zijn groot. Op het spel staat een zak met geld die in de gecontroleerde wedstrijdsport zijn gelijke niet kent: 25 miljoen dollar.
De Enhanced Games beloonde Kristian Golomeev met 1 miljoen dollar toen de Griekse zwemmer in april 2025, met behulp van doping en een zwemtenue met extra drijfvermogen, 0,02 seconde onder het wereldrecord 50 meter vrije slag dook. ‘Het gaat niet om het breken van records, maar om het verleggen van grenzen’, zei Golomeev. Hij vervijfvoudigde in één klap de inkomsten van zijn zwemcarrière.
Golomeevs optreden was een opwarmertje, een lokkertje voor wat er in Las Vegas op de rol staat. Het precieze programma is op de website van Enhanced niet te vinden, wel de mededeling dat The Killers het geheel afsluiten en dat er een afterparty is in een ‘exclusieve nachtclub’. Op Instagram gaf de organisatie de laatste weken een inkijkje in de wedstrijdonderdelen en de verdeling van het prijzengeld.
Wat ooit ronkend als een vierdaags multisportevenement werd aangekondigd, is teruggebracht tot één dag. De 50 meter vrij bij de zwemmers en de 100 meter sprint gelden als de hoofdnummers, met zowel bij de mannen als bij de vrouwen een bonus van 1 miljoen dollar, boven op de 250 duizend dollar voor de zege. Bij de overige onderdelen levert een overwinning eenzelfde bedrag op, maar is de recordbonus lager: een kwart miljoen.
Wie als toeschouwer een kaartje wil kopen, heeft pech. De organisatie laat na vragen van de Volkskrant weten dat deze eerste Enhanced Games ‘invitation only’ is. Een privéfeestje dus.
Het zwemmen en lopen van recordtijden, die nergens officieel erkend zullen worden omdat de sportbonden zich er met klem van distantiëren, zijn een klein onderdeel van de filosofie die de organisatoren nastreven: het maakbare, eeuwigdurende leven. Daarom worden in de Enhanced-webshop anti-verouderingsproducten, op maat gemaakte hormoontherapieën voor vrouwen en testosteroninjecties aangeprezen. Evenals peptiden en middelen die de slaap en het herstelvermogen verbeteren.
‘Een nieuwe supermensheid creëren’: voor minder doet Aron D’Souza het volgens zijn Instagram niet. Toen de Australische ondernemer in een sportschool in Miami een zwaar gespierde man bezig zag, vroeg hij hem naar zijn geheim. Steroïden, antwoordde de man, en hij bood D’Souza spontaan het nummer van zijn dokter aan.
D’Souza bedankte vriendelijk, volgens een uitgebreid portret in de Financial Times. Toch vormden zich niet veel later in zijn hoofd de contouren van wat de Enhanced Games moesten worden: een parade van gebeeldhouwde mannen die hun indrukwekkende fysiek tentoonstellen. De verboden middelen, de miljoenenbonussen, de webshop en de jacht op records werden later aan dat concept toegevoegd.
D’Souza overtuigde Peter Thiel, de steenrijke en invloedrijke Silicon Valley-geldschieter die fan is van Trump, om te investeren. Ook crypto-ondernemer Balaji Srinivasan, die ooit pleitte voor een door technologie geregeerde ‘opting-inmaatschappij’, deed mee. Net als Donald Trump junior: hij ziet overeenkomsten tussen de Enhanced Games en de Maga-beweging: ‘Dit draait om uitmuntendheid, innovatie en Amerikaanse dominantie op het wereldtoneel.’
Volgens D’Souza spelen de Enhanced Games slechts in op de behoeften van de mens anno nu. ‘De wereld begint in te zien dat we het recht hebben, misschien zelfs de plicht, om onszelf te verbeteren’, zegt hij in de FT. ‘En het is niet eng. Dit is geen valsspelen, dit is niet de regels overtreden, het is gewoon een nieuwe set regels bedenken.’
Doping is best in te zetten op een manier die niet schadelijk hoeft te zijn voor de gezondheid, zegt Douwe de Boer. De klinisch chemicus van academisch ziekenhuis Maastricht UMC stond als dopingdeskundige onder anderen wielrenners Alejandro Valverde en Alberto Contador bij in hun dopingzaken.
Wel hangt alles volgens hem af van de manier waarop een middel of methode wordt gebruikt. Precies daarom weet De Boer niet wat hij van de Enhanced Games moet vinden. ‘Alles vrijgeven zou gevaarlijk kunnen zijn voor de gezondheid en zou ook niet passen bij het idee van het eeuwige leven. Volgens die filosofie zou je toch een vorm van dopingcontrole moeten toepassen en regels opstellen voor het gebruik van doping.’
Het beeld van de sporters die zich hebben laten verleiden tot deelname is divers. Er zitten uitgerangeerde figuren tussen, die lijken te hopen op nog één grote klapper aan het einde van hun carrière. Of die voor de rollende dollars uit hun sportpensioen komen, zoals de in 2018 gestopte zwemmer James Magnussen (hij won olympisch zilver in 2012).
Er zijn erbij die het toch al nooit zo nauw namen met de dopingregels. Neem Fred Kerley en Marvin Bracy-Williams, die in 2022 op de WK atletiek goud en zilver veroverden op de 100 meter. Kerley, ook in het bezit van olympisch zilver en brons, kwam in de problemen vanwege zijn whereabouts (de verblijfplaatsen die elke topsporter aan de dopingcontroleurs moet doorgeven). Bracy-Williams werd voor 45 maanden geschorst wegens het gebruik van testosteron en het verdoezelen van bewijsmateriaal.
Maar niet alle sporters zaten op een dood spoor. De Engelse zwemmer Ben Proud pakte bij de Spelen in Parijs in 2024 nog zilver op de 50 meter vrij. Zijn Amerikaanse collega Hunter Armstrong is zelfs als regerend olympisch kampioen in Las Vegas. Hij maakte in Tokio en in Parijs deel uit van de gouden 4x100-estafetteploeg.
De meesten komen uit het Engelstalige deel van de sportwereld, van pogingen om ook Nederlanders te strikken is niets bekend. Bij de Atletiekunie weten ze daar niets van en dat mag volgens bondscoach Laurent Meuwly niet verbazen. De Nederlandse sporters passen volgens hem niet in het profiel van ‘de atleet die wanhopig op zoek is naar een smak geld, al is geschorst of een bedenkelijke reputatie heeft’.
De woordvoerder van de Enhanced Games wil niet zeggen of Nederlandse sporters zijn benaderd. ‘Maar ik denk niet dat veel sporters zouden overwegen eraan mee te doen’, zegt Tim Verbeek namens de Atletencommissie van NOCNSF, die de belangen van de sporters behartigt. ‘We zien het als een gevaarlijke ontwikkeling dat mensen hun eigen lichaam extra slopen voor wat centen. Al kan ik me voorstellen dat je vatbaar bent voor zo’n evenement als je richting het einde van je carrière gaat. Zoals boksers soms nog een keer de ring ingaan voor het grote geld.’
Golomeevs snelle zwemtijd ging nergens de boeken in, alleen de organisatie van de Enhanced Games maakte er gewag van. Dat roept ook de vraag op wat een record buiten de context van de reguliere internationale sport überhaupt waard is. In 2016 liep Justin Gatlin bijvoorbeeld 9,45 over 100 meter in een Japanse tv-show, maar de Amerikaan had door een enorme ventilator flink wat wind mee. Een gimmick was het, meer niet. In de atletiek telt een snelle tijd met meewind niet.
Hoe streng zijn ze in dat opzicht bij de Enhanced Games? Wie controleert of het zwembad wel 50 meter lang is, of de atletiekbaan niet stiekem 99 meter bedraagt?
Die suggestie alleen al noemt de woordvoerder een ‘belediging’. De atletiekbaan is volgens hem aangelegd door Mondo, leverancier van het IOC, zwembadbouwer Myrtha was verantwoordelijk voor het olympische zwembad in Parijs. Wie het voor de zekerheid in Las Vegas wil komen nameten, is volgens de woordvoerder welkom. ‘Dan houd ik graag het meetlint vast.’
Records en geld, of eerst geld en dan pas records, dat is wat de sporters najagen. De meesten zijn open over hun motieven. Sommigen zien deelname ook als compensatie voor de in hun ogen matige verdiensten die ze als topsporter hebben geïncasseerd.
Ook de hang naar roem en avontuur speelt een rol. Kerley hoopt in Las Vegas de ‘snelste mens die ooit heeft geleefd’ te worden. Zwemmer Ben Proud ziet de Enhanced Games als een nieuwe prikkel, een vervolg op een topsportcarrière die in zijn hoofd al bezig was dood te bloeden. ‘Wat is het nut van jarenlang aan je vaardigheden werken, om vervolgens te stoppen en die vaardigheden voor de rest van je leven te vergeten?’, vraagt hij zich in een BBC-documentaire af.
Toch voelt de Engelsman het ongemak, nu hij zichzelf vrijwillig tot dopingzondaar laat verklaren. ‘Ik wil wegblijven van de term doping’, zegt hij tegen de BBC-verslaggever die de Enhanced-atleten bezocht tijdens hun maandenlange trainingskamp in Abu Dhabi.
‘Voor mij heeft doping te maken met valsspelen en met het overtreden van de regels. Maar wij gebruiken middelen die voor iedereen gemakkelijk verkrijgbaar zijn. En dit staat zó ver af van het professionele topzwemmen.’
Golomeev gaat nog een stap verder. Hij weet zeker dat hij tegen zwemmers is uitgekomen die het niet zo nauw namen met de dopingregels, zegt hij in de Wall Street Journal: ‘Als sporters weten we wanneer iets niet pluis is.’ De Enhanced Games voelen als genoegdoening, omdat anderen het prijzengeld opstreken waar hij mogelijk recht op had.
Wie meedoet aan de Enhanced Games, tekent min of meer voor het einde van zijn carrière. Volgens Proud betekent zijn overstap naar wat je de dark side van de sport kunt noemen een afscheid van EK’s, WK’s en de Olympische Spelen. Je openlijk inlaten met een evenement waarbij het gebruik van verboden middelen wordt gepropageerd, druist volgens het Internationaal Olympisch Comité regelrecht in tegen de waarden van de sport.
Hoewel onduidelijk is welke stoffen en producten precies worden gebruikt bij de Enhanced Games, valt uit de ervaringen van de deelnemers wel wat af te leiden. Golomeev begon zijn jacht op het wereldrecord met onder meer kleine doses steroïdhormonen, zoals testosteron, en groeihormonen.
Uit de foto’s die de steeds bredere Magnussen tijdens de trainingen postte, mocht volgens hem al blijken dat het spierversterkende testosteron de basis vormde van zijn medische programma. ‘De vlees en aardappelen van elk prestatie verbeterend protocol bij een man’, noemt hij het in de BBC-documentaire.
De nadruk ligt op middelen die kracht, snelheid, uithoudings- en herstelvermogen verbeteren. Die zijn volgens de Enhanced Games ‘legaal en goedgekeurd’ door de gezondheidsautoriteiten in de VS en de Verenigde Arabische Emiraten, waar de sporters door artsen in het ziekenhuis worden begeleid. Cocaïne mag daarom bijvoorbeeld niet, omdat het gebruik ervan bij wet strafbaar is in Amerika.
De middelen worden individueel voorgeschreven op basis van ‘persoonlijke medische evaluaties’. Van alle sporters worden voor deelname onder meer de hersenen, lever, nieren, bloed en urine gecontroleerd. Ook vinden er ‘psychologische evaluaties’ plaats.
Na hun optreden in Las Vegas krijgen ze nog vijf jaar lang medische nazorg. Die tijd is volgens experts te kort om te kunnen uitsluiten dat ze fysieke klachten overhouden aan hun dopinggebruik. ‘Ik zou er geen verantwoordelijkheid voor willen nemen, omdat bijvoorbeeld bepaalde langetermijneffecten op de gezondheid onontgonnen terrein zijn’, zegt Douwe de Boer.
De organisatoren wuiven kritiek vanwege zulke gezondheidsrisico’s weg. Tegen de BBC zei medeoprichter Maximilian Martin: ‘Er is ook een risico dat ik word geraakt door een auto als ik in New York de straat op loop.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant