De Franse president Macron heeft zich als eerste Franse staatshoofd uitgelaten over herstelbetalingen voor de slavernij. Wel waarschuwde hij voor valse beloften. ‘We kunnen deze misdaad nooit volledig herstellen, omdat dat onmogelijk is.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Frankrijk is een van de Europese landen die een grote rol speelden in de slavernij, maar presidenten hebben de vraag naar financiële compensatie altijd zorgvuldig vermeden. Tot gisteren.
‘Hoe wij de schade kunnen herstellen, is een vraag die wij niet mogen negeren’, zei president Emmanuel Macron tijdens een toespraak in het Élysée. Hij waarschuwde ook: ‘Je zult er nooit een getal aan kunnen hangen of woorden kunnen vinden die deze geschiedenis tot een einde brengen.’
Macron sprak ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Taubira-wet, waarin de slavernij en de handel in tot slaaf gemaakten werden erkend als een ‘misdaad tegen de menselijkheid’. Frankrijk was het eerste land dat zo ver ging. Over herstelbetalingen stond echter niets in de wet.
Macron bedankte de grondlegger van de wet, de uit Frans-Guyana afkomstige parlementariër Christiane Taubira, voor haar ‘moed, kracht en waardigheid’. Zijn toespraak kwam twee maanden nadat Frankrijk zich in de VN van stemming had onthouden over een resolutie over de noodzaak van herstelbetalingen door landen die betrokken waren bij de slavernij.
In die resolutie, ingediend door Ghana, werd de trans-Atlantische handel in tot slaaf gemaakten de ‘ernstigste misdaad tegen de mensheid’ genoemd. Ook werd opgeroepen tot herstelbetalingen als ‘een concrete stap om historisch onrecht te herstellen’. De resolutie werd met 123 stemmen aangenomen.
De VS behoorden tot de drie landen die tegen stemden. Onder de 53 landen die zich van stemming onthielden, bevonden zich naast Frankrijk ook veel westerse landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Ierland, Zweden en Nederland. De resolutie roept op tot compensatie en andere herstelmaatregelen, teruggave van geroofd cultureel erfgoed en officiële excuses.
De Ghanese president John Mahama noemde de resolutie baanbrekend. ‘Deze resolutie is een weg naar genezing en herstelrecht’, aldus Mahama. ‘Deze resolutie is een waarborg tegen vergeten.’
Human Rights Watch veroordeelde de houding van westerse landen, die niet staan te trappelen om herstelbetalingen te doen. Deze landen wijzen er onder meer op dat de wreedheden uit de koloniale tijd werden gepleegd voordat het moderne internationale recht tot stand kwam.
‘De erfenis van slavernij blijft een levende structurele onrechtvaardigheid’, aldus de mensenrechtenorganisatie, ‘waarbij een wereldwijde meerderheid, waaronder het maatschappelijk middenveld in Europa en de VS, steeds vaker oproept tot betekenisvol herstel in plaats van louter symbolische erkenning.’
De Franse stemonthouding werd volop bekritiseerd door activisten en oppositieleden. Ook de voormalige socialistische minister voor de Franse overzeese gebiedsdelen, senator Victorin Lurel, veroordeelde de Franse stap.
Lurel, afkomstig van het Franse Caribische eiland Guadeloupe, noemde de onthouding ‘een morele, historische, diplomatieke en politieke vergissing’. Ook was het volgens hem schadelijk voor Frankrijks imago.
Macron probeerde donderdag de schade enigszins te herstellen door samen met Ghana een onderzoeksproject aan te kondigen naar de langetermijngevolgen van de slavernij. Ook riep hij het parlement op tot intrekking van eeuwenoude decreten uit de tijd van de slavernij.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant