Sinds deze week is in Amsterdam een museum geopend dat de geschiedenis toont door middel van virtual reality. Kniebroek of japon aan en hup, loop maar mee met walvisvaarder Cornelis over de vlonder aan het 17de-eeuwse Amsterdamse IJ.
Scheepsjongens in pofbroeken en linnen hemden versjouwen tonnen vol vis over de vlonder bij het 17de-eeuwse Amsterdamse IJ. ‘Laat je niet gek maken door die twee zeemeeuwen daar’, zegt een man die op de nors kijkende vogels wijst. Het is walvisvaarder Cornelis. Hij vertelt over zijn werk, hoe hij eens bijna zijn been verloor tijdens de jacht op een vinvis.
Ik wandel door het Amsterdam van 1652 in een virtualrealityexperience in museum Entr, dat sinds deze week voor bezoekers is geopend. In het museum waan je je een dik half uur een 17de-eeuwse stadsbewoner.
Cornelis wijst naar twee tonnen achter mij, een lege en een gevuld met vis: ‘Help jij even met wat vis overhevelen?’ Ik strek mijn armen uit om te helpen. In de virtuele wereld verschijnen twee knokige, met vuil besmeurde handen boven mijn lange rok. In werkelijkheid grijpen mijn handen in de lucht, maar in de VR-illusie lijkt het alsof ik de glibberige vissen vastpak.
Bij Entr maak je in de virtuele historische omgeving kennis met walvisvaarder Cornelis, drukker Marie en ambachtsvrouw Esperança, drie fictieve historische figuren. Zij nemen je mee in hun dagelijkse bezigheden aan de IJkade, op de Dam, in de drukkerij van Marie en in de werkplaats. Elke paar minuten begint een nieuw groepje tot vier personen aan de rondgang. Entr hoopt per maand zo’n tienduizend bezoekers te ontvangen.
Het is de bedoeling, zegt oprichter van het museum Vincent Slangen (33), dat bezoekers ‘samen verhalen uit een andere wereld kunnen ervaren’. Dat varieert van historische verhalen zoals in het Amsterdam van 1652 tot, in een toekomstige productie, tijdens een wandeling op de planeet Mars.
Het publiek krijgt in Entr een zogeheten immersief verhaal, waarbij je als toeschouwer niet alleen toekijkt, maar zelf deel uitmaakt van de vertelling. Bezoekers kiezen een eigen kostuum, zoals een mantel en kniebroek of een japon met hoofdkap, voordat ze op pad gaan met 17de-eeuwse stedelingen. De virtuele omgeving wordt bij Entr getoond door middel van zeven verplaatsbare VR-boxen van 8 bij 8 meter waarin de bezoekers rondlopen.
In de drukkerij help je Marie met de drukpers en in de werkkamer van Esperança verzamel je ingrediënten voor inkt. De houten interieurs, het geroezemoes op de Dam en het geschuifel door smalle steegjes maken de illusie van de 17de-eeuwse hoofdstad compleet.
Vorig jaar toonde Entr in de Amsterdamse Nieuwe Kerk al een VR-versie van de Botermarkt in 1675, het huidige Rembrandtplein. Het museum belicht bewust taferelen uit het dagelijks leven, vertelt Vincent Slangen. ‘De 17de eeuw is een geromantiseerd, maar controversieel tijdperk van economische bloei met zwarte bladzijden, zoals grootschalige slavernij en koloniaal geweld.’
Het verhaal van de 17de eeuw is vaak aan de hand van prominente mannen verteld. Daarom wilde regisseur en schrijver Nienke Huitenga Broeren (41) door middel van twee vrouwelijke personages meer ruimte bieden aan het vrouwelijk perspectief.
Ze benadrukt het belang van het personage Esperança, een zwarte vrouw die als meisje door een Portugese suikerhandelaar van Kaapverdië naar Nederland is meegenomen. ‘Ondanks dat ze is vrijgemaakt uit slavernij, moet ze hard knokken voor haar bestaan. Haar perspectief is belangrijk, omdat Amsterdam in de 17de eeuw al heel divers was.’
Huitenga Broeren doorzocht samen met vier historici talloze bronnen, zoals het stadsarchief, notarisakten, 17de-eeuwse inboedel- en boodschappenlijsten en schilderijen. ‘Over walvisvaarders zoals Cornelis werd veel geschreven, omdat die goede zaken deden. Over drukkers als Marie vonden we ook veel, omdat uit de drukkerij veel documenten bewaard zijn gebleven’, zegt Huitenga Broeren.
Naar het leven van vrouwen als Esperança hebben ze het meeste onderzoek gedaan, maar het minst kunnen vinden, vertelt ze. ‘Met veel speurwerk hebben we een beeld kunnen vormen van hoe zij geleefd zou kunnen hebben. Alles is met zorg onderzocht, maar we konden door de onvolledige geschiedschrijving niet alles achterhalen.’
Dankzij het Botermarkt-project in de Nieuwe Kerk lukte het om Amsterdam 1652 in een half jaar te realiseren, vertelt directeur Slangen. Zijn doel is om jaarlijks in samenwerking met een VR-studio een nieuwe productie uit te brengen voor het museum.
Voor onderwijsdoeleinden kan VR ook heel geschikt zijn, vindt Huitenga Broeren. ‘Als je eerst als schoolklas samen door de 17de eeuw loopt en er daarna lessen over volgt, is het net of je er op schoolreisje bent geweest.’
Amsterdam 1652, VR-museum Entr, Oosterdokskade 131, Amsterdam. Elke dag open van 10 tot 18 uur.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant