Donald Trump houdt de Republikeinse Partij strak onder de duim. Hij bepaalt met zijn steun wie er kandidaat staan. Maar dat kan zich ook tegen hem keren. De miljarden voor zijn balzaal en fonds voor ‘onterecht vervolgden’ staan op de tocht.
is verslaggever bij de Volkskrant.
Noem het een voorteken: afgelopen maandag, zo schrijft The New York Times, gaven Republikeinse senatoren hun collega Bill Cassidy een staande ovatie. Opvallend, want juist Cassidy had afgelopen weekend de voorverkiezingen in zijn thuisstaat Louisiana verloren.
Het gevolg van de wraak van de president. Die had zijn steun, en de daarbij behorende geldstromen, gegeven aan Julia Letlow, die hem daarom keurig ‘de beste president die dit land ooit had’ noemde. Trump had minder lovende woorden over voor Cassidy: ‘een ontrouwe ramp’ en ‘een verschrikkelijke vent’.
Cassidy’s misdaad? Hij stemde ooit voor een veroordeling van Trumps rol in de bestorming van het Capitool.
En toch kreeg Cassidy die staande ovatie van zijn partijgenoten.
Afgelopen dinsdag verloor ook Trumps felste Republikeinse criticus – senator Thomas Massie uit Kentucky – de voorverkiezingen, na een wraakcampagne van Trump. Diezelfde dag wekte Trump verbijstering onder senatoren door niet John Cornyn te steunen, die al 23 jaar dient als Republikeinse senator namens Texas, maar diens door schandalen geplaagde tegenstrever Ken Paxton, een rechts-radicale loyalist. Cornyns fout? Hij zei in 2023 dat de tijd Trump had ingehaald.
Probleem voor Trump: al die senatoren blijven nog wel zeven maanden zitten en hebben niets meer te verliezen. Politiek-opportunistische motieven tellen opeens niet meer mee.
Voor de andere Republikeinen geldt: de peilingen voor de midtermverkiezingen van november zien er steeds beroerder uit. Moeten ze dan wel instemmen met plannen van Trump, die vooral Trump zelf helpen, en hoogst impopulair zijn bij kiezers?
Woensdag kwam de eerste klap voor het Witte Huis. De president wilde van het Congres graag 1 miljard dollar om zijn geliefde balzaal in de oostelijke vleugel van het presidentiële complex te kunnen bouwen: het geld zou bedoeld zijn voor veiligheidsmaatregelen, voor de verdiepingen onder de balzaal en voor de zaal zelf.
Begin deze week bleek dat er zeker vier Republikeinse senatoren hun vingers hier niet aan wilden branden (de Republikeinen hebben 53 van de 100 zetels); instemmen met geld voor het speeltje van de president, terwijl de prijzen aan de pomp alleen maar verder oplopen, zou hun herverkiezingskansen alleen maar verder verkleinen, schreef The Wall Street Journal.
Donderdag raakten de gemoederen alleen maar verder verhit. De Senaat zou gaan stemmen over een wet die 70 miljard dollar zou vrijmaken voor de immigratie- en veiligheidsdiensten. Maar daaraan had het Witte Huis het fonds gekoppeld dat het ministerie van Justitie opeens wereldkundig maakte: 1,8 miljard dollar voor slachtoffers van ‘onterechte vervolging’ door de Amerikaanse staat. Het fonds is onderdeel van een schikking die Trump trof met het ministerie, nadat Trumps belastingaangiften waren gelekt.
Vijf commissieleden zouden de aanspraken moeten beoordelen, en Trump zou elk commissielid kunnen ontslaan als uitspraken of toewijzingen hem niet bevallen. Ook onderdeel van de schikking: de belastingaangiften van Trump, zijn zonen en hun bedrijven uit het verleden kunnen niet meer worden onderzocht door de Amerikaanse belastingdienst.
Dit bleek zelfs voor veel Republikeinse senatoren te veel van het goede, wat uitmondde in wat The New York Times omschrijft als een ‘spectaculaire chaos’.
Twee uur lang probeerde minister van Justitie Todd Blanche de Republikeinen uitleg te geven over het fonds, maar hij kon ze op geen enkele manier geruststellen, tot woede van de senatoren. Het bleek dat ook relschoppers die tijdens de Capitoolbestorming op 6 januari 2021 politieagenten hadden aangevallen en senatoren bedreigden mogelijk recht hadden op vergoeding uit het fonds.
‘Ronduit belachelijk’, vond senator Thom Tillis, die eind van dit jaar met pensioen gaat. Nog iemand die bijna met werken stopt: senator Mitch McConnell, voormalig leider van de Republikeinen en toch niet de meest gematigde stem binnen de partij, noemde het plan ‘ongelooflijk dom en moreel verwerpelijk’.
Gevolg van de hoogoplopende spanning was dat de Republikeinen de stemming over het extra geld voor de immigratiediensten van de agenda haalden. Volgende week is de Amerikaanse politiek met reces, waardoor de ruzie hierover nog wel een tijdje zal dooretteren.
Nog een teken aan de wand: in het Huis van Afgevaardigden haalde de Republikeinse voorzitter ook op het allerlaatste moment een stemming van de agenda. Democraten hadden – voor de vierde keer – een motie ingebracht waarmee het Huis zou moeten uitspreken dat de president toestemming moet vragen om militair geweld te gebruiken in Iran.
Een soortgelijke motie had het dinsdag al verrassend genoeg gehaald in de Senaat, omdat drie Republikeinen met de Democraten meestemden en er drie anderen afwezig waren. Drie eerdere stemmingen in het Huis hadden de Republikeinen gewonnen, maar nu bleek een meerderheid opeens geen zekerheid meer. Na het reces volgt mogelijk een nieuwe stemming.
‘Is het mogelijk dat op 21 mei 2026 Republikeinen eindelijk zijn gestuit op een brug die ethisch te ver voert?’, vroeg de Democratische senator Richard Durbin zich af, doelend op het compensatiefonds. ‘Ik vraag het me af.’
Feit is wel, constateren vele Amerikaanse media, dat niet eerder zoveel Republikeinen in het Congres zich niets aantrokken van de wens van de president.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant