Urgenda-directeur Marjan Minnesma (1966-2026) zette zich decennialang in voor een duurzamere wereld. Niet door het hardst te roepen, maar vooral door het gewoon te gaan doen. Ze overleed vrijdag op 59-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker.
50.000 zonnepanelen bestelde Minnesma, toen ze in 2010 besloot de introductie van duurzame energie in Nederland aan te jagen. Het was onzeker of het zou lukken om al die panelen aan consumenten te slijten - zelfs met de groepskorting die Minnesma bij de Chinese fabriek had bedongen.
Vijftien jaar later lijkt het een lachwekkend aantal. Tegenwoordig komt er bijna dagelijks evenveel zonne-energie bij in Nederland. Maar Minnesma was een pionier en met haar succesvolle actie Wij willen zon gaf ze het startschot voor een zonnerevolutie in Nederland.
Het was tekenend voor haar aanpak: niet praten, maar doen. "Ik ben geen vechter", zei ze in 2011 tegen Trouw. "Ik ben een verbinder, een verleider."
Vier jaar eerder had ze samen met hoogleraar Jan Rotmans de Urgente Agenda opgesteld. Het duo vroeg daarmee om een "ambitieuze visie" die van Nederland een "duurzaamheidsproeftuin" moest maken. De agenda stond vol plannen voor de korte termijn, maar de blik moest ook ver vooruit, naar een volledig duurzame energievoorziening rond 2050.
Minnesma en Rotmans richtten de Stichting Urgenda op om daar werk van te maken. Dat wilden ze dus bereiken met zonnepanelen of via proefprojecten voor duurzame (land)bouw. Minnesma's deur stond altijd open en ze sprak met iedereen: van wetenschappers tot directeuren van de meest vervuilende bedrijven.
Toch was haar invloed het grootst in de rechtbank. Nadat Minnesma advocaat Roger Cox had ontmoet, besloot ze met Urgenda naar de rechter te stappen om meer klimaatactie van de Nederlandse overheid af te dwingen.
Het klimaatakkoord van Parijs was nog niet ondertekend, maar ook op basis van eerdere afspraken was het volgens Minnesma al duidelijk dat opeenvolgende kabinetten lang niet genoeg deden om het klimaat te beschermen. Tot drie keer toe zouden rechters Urgenda in het gelijk stellen.
Kritiek op die rechtszaken, omdat rechters op de stoel van de politiek zouden gaan zitten, vond ze onzin. De overheid moet zich simpelweg aan haar eigen beloftes houden, zei Minnesma in 2023. "Wij hielden haar via de rechter een spiegel voor. In een rechtsstaat moet je kunnen opkomen voor wie zichzelf niet kan verdedigen. In dit geval was dat het klimaat."
De impact van de rechtszaak was groot. Niet alleen in Nederland, maar vooral ook daarbuiten. De Urgenda-zaak wordt wereldwijd steeds vaker als voorbeeld gebruikt om klimaatactie te eisen.
Vorig jaar besloot het Internationaal Gerechtshof in navolging van de Nederlandse rechter dat overheden burgers moeten beschermen tegen klimaatverandering. Ook een recente Zwitserse klimaatzaak en de Bonairezaak van Greenpeace pakten uit in het voordeel van de eisers.
Bij milieuorganisaties in binnen- en buitenland staat Minnesma's aanpak bekend als baanbrekend. Urgenda helpt nu ook andere ngo's klimaatzaken voor te bereiden en te voeren via het Climate Litigation Network. In 2022 zou het haar de Goldman Environmental Prize, ook wel de 'Groene Nobelprijs', opleveren.
Minnesma bleef zich ook tijdens haar ziekte onvermoeibaar inzetten, bijvoorbeeld voor een duurzamere landbouw. Ze zat regelmatig aan tafel met andere milieuorganisaties, de overheid, bedrijven en de landbouwsector. Ze wilde om die reden eigenlijk geen activist worden genoemd. Ze sprak liever over Urgenda als een duurzaamheidsorganisatie dan een milieugroep.
Toch maakte zij er geen geheim van dat ze vond dat Nederland, net als de rest van de wereld, veel te traag reageert op de klimaatcrisis. "Ik hoop dat we op een dag wakker worden met z'n allen en denken: laten we een inhaalsprint beginnen", zei ze eind 2025 nog tegen NU.nl.
Zelf wilde Minnesma vooral steeds laten zien dat het ook echt kan. Zo zette ze zich de afgelopen jaren in voor een duurzamere landbouw, die volgens haar helemaal niet zo veel duurder hoeft te zijn - maar die wél veel gezondheids- en milieuwinst oplevert.
"Ik hoop vooral dat het heel veel mensen inspireert om te denken: met hele kleine clubjes mensen - Urgenda is meestal maar vijftien man geweest - kun je heel veel doen", zei ze tegen Nieuwsuur. "Wij hebben zo vaak gehoord dat iets niet zou kunnen, en dan kan het wel."
Source: Nu.nl algemeen