Met de recente publicatie van de nieuwe contraterrorismestrategie (CT-strategie) ligt nu het fundament voor het Amerikaanse veiligheidsbeleid voor de komende jaren vast. Vorig jaar werd al de National Security Strategy aangenomen.
Decennialang investeerden de VS en hun bondgenoten in contraterrorisme via multilaterale samenwerkingsverbanden zoals de Verenigde Naties, het Global Counterterrorism Forum en de Internationale Coalitie tegen IS. De inzet was een combinatie van militaire, diplomatieke en preventieve middelen. Informatie-uitwisseling, zo was het idee, is cruciaal in terrorismebestrijding.
Over de auteur
Tanya Mehra is associate fellow aan het International Centre for Counter-Terrorism in Den Haag. In de maand mei is zij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De nieuwe strategie is fundamenteel problematisch en ondermijnt de rechtsstaat. Allereerst is de duiding van terroristische dreigingen selectief en onvolledig. De strategie benoemt drie dreigingen: narcoterroristen, jihadisten en extreemlinks. Opvallend genoeg ontbreekt rechtsextremisme volledig, terwijl de FBI en het Department of Homeland Security al jaren waarschuwen dat juist gewelddadig rechtsextremisme een van de meest hardnekkige binnenlandse dreigingen vormt.
Ook nihilistisch gewelddadig extremisme (NVE) wordt nauwelijks genoemd. Online netwerken zoals ‘764’ en de zogeheten ‘Com networks’ richten zich specifiek op kwetsbare jongeren. Volgens de FBI liepen er begin 2026 meer dan 350 onderzoeken naar personen die betrokken zijn bij NVE.
Een geloofwaardige contraterrorismestrategie moet gebaseerd zijn op een realistische en op feiten gebaseerde analyse om een volledig dreigingsbeeld te vormen – niet op politieke voorkeuren. Tegelijkertijd lijkt de dreiging van extreemlinks in de strategie disproportioneel te worden uitvergroot in vergelijking met andere ideologieën.
Daarnaast is de verruiming van de term terrorisme juridisch problematisch en maatschappelijk omstreden. Het gebruik van narcoterrorisme leidt tot begripsvervaging, oneigenlijk gebruik van macht en risico’s op mensenrechtenschendingen. Criminele organisaties en terroristische groepen kunnen elkaar versterken, maar blijven juridisch en operationeel verschillend.
Door drugskartels als terroristische organisaties aan te merken, wordt de aanpak van drugscriminaliteit steeds meer een veiligheidskwestie in plaats van een crimineel en maatschappelijk probleem.
Dat heeft verstrekkende gevolgen: strengere sancties, ruimere vervolgingsmogelijkheden voor het verlenen van ‘materiële steun’, wat een zeer rekbaar begrip is en kan leiden tot zeer hoge straffen. In 2025 bestempelden de VS acht drugskartels als Foreign Terrorist Organizations (FTO).
Hoewel zo’n aanwijzing formeel geen militair optreden toestaat, draagt zij wel bij aan een politiek klimaat waarin militaire acties tegen kartels sneller worden gelegitimeerd – zoals Operation Absolute Resolve in Venezuela en mogelijke betrokkenheid bij liquidaties in Mexico onder het mom van ‘narcoterrorisme’.
Misschien nog zorgwekkender is de manier waarop migratie vrijwel automatisch wordt gekoppeld aan terrorisme. Volgens de strategie is Europa zowel ‘doelwit’ als ‘broedplaats’ van terrorisme door massamigratie en zwakke grenzen. Empirisch bewijs ondersteunt die stelling nauwelijks.
Hoewel sommige plegers migratieroutes hebben gebruikt, werden veel aanslagen in Europa gepleegd door staatsburgers, personen die al langdurig in de EU wonen of personen die hier radicaliseerden. Door migratie en terrorisme zo nauw met elkaar te verbinden, leidt dit tot verdere stigmatisering van migranten. Deze retoriek wordt door rechtsextremisten gretig gevoed, zoals zichtbaar werd bij de recente azc-protesten.
Onderliggend is een fundamenteler probleem: de hardnekkige overtuiging dat terrorisme vooral militair kan worden ‘verslagen’. De geschiedenis laat keer op keer zien dat militaire druk groepen kan verzwakken, maar zelden de ideologische voedingsbodem wegneemt. Dat geldt voor de Taliban, Hezbollah en ook voor IS. Ondanks de territoriale nederlaag van IS in 2019 blijft de ideologie voortbestaan – online en daarbuiten.
De nieuwe CT-strategie erkent dat jihadisme nog steeds een ernstige dreiging vormt, maar richt zich voornamelijk op soennitisch jihadisme zoals IS en aan Al Qaida gerelateerde groepen. Gezien het feit dat Amerika in een directe oorlog is verwikkeld met Iran, zou er ook meer aandacht moeten zijn voor dreiging vanuit sjiitisch jihadisme.
Europol en Amerikaanse veiligheidsdiensten waarschuwen al voor een verhoogd risico op terrorisme, cyberaanvallen en geweld door lone actors (eenlingen). Verschillende pro-Iraanse milities en proxy’s vormen een steeds grotere dreiging, niet alleen voor de VS maar ook voor Europa. Ironisch genoeg wil de VS zich strategisch terugtrekken uit het Midden-Oosten, terwijl de regio juist instabieler is geworden.
De trans-Atlantische veiligheidsagenda raakt daardoor steeds verder uit balans. De VS hebben zich teruggetrokken uit verschillende multilaterale samenwerkingsverbanden, terwijl internationale samenwerking op het gebied van terrorisme juist essentieel blijft vanwege het grensoverschrijdende karakter.
Wanneer de perceptie van terrorisme uiteenloopt, vraagt dit om terughoudendheid bij de uitwisseling van inlichtingen. Over de strijd tegen IS en misschien ook de dreiging uit Iran lijkt overeenstemming te zijn tussen Europa en de VS; hopelijk kan hier de samenwerking worden voortgezet.
De nieuwe CT-strategie leest uiteindelijk meer als een politiek manifest dan als een gedegen strategie. Effectieve terrorismebestrijding vraagt om een evenwichtige aanpak: stevige veiligheidsmaatregelen, maar ook investeringen in preventie, deradicalisering, rechtsstatelijke waarborgen en politieke oplossingen. Zonder die balans bestaat het risico dat deze strategie niet alleen contraproductief blijkt, maar ook polarisatie en radicalisering versterkt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant