Iran en de Verenigde Staten lijken dicht bij een akkoord over de opening van de Straat van Hormuz. De Amerikaanse president Donald Trump meldde zaterdagavond dat er grotendeels overeenstemming is bereikt. Vraagtekens zijn er nog wel over de status van Irans kernprogramma.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
‘De laatste aspecten en details van de deal worden momenteel besproken en zullen binnenkort worden bekendgemaakt’, schreef Trump op Truth Social. Ook bemiddelaar Pakistan ziet ‘betekenisvolle vooruitgang’ in de onderhandelingen tussen Iran en de VS, die volgens de Pakistaanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Ishaq Dar zicht biedt op ‘een positieve en duurzame uitkomst’. Zijn Amerikaanse collega Marco Rubio, op bezoek in India, zei zondag ‘dat het mogelijk is dat de wereld in de komende uren goed nieuws krijgt’.
Onduidelijk is in hoeverre het ‘memorandum’, zoals het wordt genoemd, afspraken bevat over het nucleaire programma van Iran. Twee Amerikaanse functionarissen zeiden tegen The New York Times dat Iran in grote lijnen heeft toegezegd zijn voorraad hoogverrijkt uranium op te geven. Het Iraanse staatspersbureau Fars noemde dit ‘propaganda’. Teheran zou geen toezeggingen hebben gedaan over zijn nucleaire programma.
Kern van het akkoord lijkt een verlenging te zijn van het bestand met nog eens zestig dagen, gedurende welke de Straat van Hormuz grotendeels wordt heropend. Zowel de Iraniërs als de Amerikanen heffen hun blokkade van de strategische zeestraat al binnen de eerste dertig dagen op. Iran mag dan opnieuw vrij olie verkopen.
Ook van tolheffing door Iran zou dan geen sprake meer zijn, en zeemijnen worden verwijderd. Volgens Teheran moeten tegelijkertijd bevroren Iraanse tegoeden worden vrijgegeven, maar andere berichten wijzen erop dat dit pas gebeurt als er een definitief nucleair akkoord ligt. Mogelijk is dit een van de punten waarover nog geen overeenstemming is bereikt.
Iraanse media spreken tegen dat de Straat van Hormuz volledig wordt heropend. Fars noemt die bewering van Trump ‘ver van de realiteit’. Volgens het persbureau zal Iran de zeestraat ook na een akkoord blijven beheren. Teheran zou ermee hebben ingestemd dat het aantal passerende schepen terugkeert naar het niveau van voor de oorlog, maar volgens Fars betekent dat niet dat er weer vrije doorvaart is. Het beheer van de zeestraat blijft ‘uitsluitend’ in handen van Iran.
Het lijkt erop dat concrete afspraken over Irans nucleaire programma pas aan de orde komen in onderhandelingen die gevoerd moeten worden tijdens het met zestig dagen verlengde bestand. ‘De nucleaire kwestie zal aan bod komen in de onderhandelingen voor een definitief akkoord en maakt geen deel uit van de huidige overeenkomst’, zei een hoge Iraanse bron tegen persbureau Reuters. ‘Er is nog geen overeenstemming over de Iraanse voorraad hoogverrijkt uranium die het land uit moet worden verscheept.’
Volgens de Amerikaanse nieuwssite Axios zal Iran in het akkoord toezeggen om nooit kernwapens na te streven. Teheran heeft echter altijd ontkend dat na te streven, dus die toezegging lijkt geen grote concessie te zijn. De komende twee maanden moet volgens Axios worden onderhandeld over opschorting van het Iraanse programma van uraniumverrijking en het verwijderen van de Iraanse voorraad hoogverrijkt uranium. Dat komt overeen met de geluiden die klinken vanuit Teheran.
De vaagheid over de nucleaire afspraken leidde in Washington meteen al tot kritiek vanuit het Republikeinse kamp. Prominente partijgenoten van Trump zeiden te vrezen dat Iran zijn machtspositie in de regio zal behouden of zelfs versterken. Senator Lindsey Graham stelt op X dat Iran een dominante regionale macht zal blijven als het land de Straat van Hormuz kan blijven bedreigen en olie-infrastructuur in de Golfregio kan aanvallen. Dat zou ook ‘een nachtmerrie voor Israël’ zijn.
Ook Mike Pompeo, CIA-directeur tijdens Trumps eerste ambtstermijn, was negatief over het op handen zijnde akkoord. Volgens hem lijkt de deal sterk op het nucleaire akkoord uit de tijd van president Barack Obama, dat Trump tijdens zijn eerste termijn juist opzegde.
Trump meldde in zijn bericht op Truth Social dat hij een ‘erg goed’ gesprek had met buitenlandse leiders over het beoogde akkoord. Hij noemde onder meer de leiders van Saoedi-Arabië, Qatar, Turkije en de Verenigde Arabische Emiraten. Ook had hij naar eigen zeggen een goed telefoongesprek met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
Volgens Iran moet de verlenging van het bestand ook gelden voor de oorlog in Libanon. Axios meldt dat het conceptakkoord inderdaad een bepaling bevat over beëindiging van de oorlog tussen Israël en Hezbollah in Libanon.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant