Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Dit keer bespreekt hij het scenario dat Rusland, in navolging van Iran, ook zeestraten gaat blokkeren. Heel waarschijnlijk is dat niet. Rusland zal eerder worden afgeknepen dan Oekraïne.
Oorlogen zijn in zekere zin geschiedenisversnellers. Zo zijn slagvelden laboratoria van nieuwe ideeën geweest. Tijdens de Spaanse burgeroorlog (1936-1939) en de Tweede Wereldoorlog werden de terreurbombardementen vanuit de lucht bedacht; via het Manhattan Project werd de atoombom ontwikkeld en - ik sla nu talloze voorbeelden over - op 1 juni 2025 vernietigden Oekraïense drones op de strategische Russische vliegbasis Belaya een groot aantal strategische bommenwerpers van hun vijand.
Die drones zaten verstopt in de daken van houten vakantiehuisjes die op vrachtwagens werden geladen. Zo werden de huisjes als paarden van Troje Rusland binnengesmokkeld.
Inmiddels heeft Oekraïne het vermogen om vanaf eigen grondgebied Russische doelen op 1.800 kilometer afstand te verwoesten. Op die manier wist Kyiv een 'sobere' militaire parade op het Rode Plein af te dwingen, want de Russische president Vladimir Poetin begint nerveus te worden nu ook Moskou binnen bereik is.
Het Oekraïense dronesucces waaiert uit, bijvoorbeeld naar de Golfstaten die zich tegen projectielen proberen te verdedigen. En in zekere zin ook naar Iran, dat ontdekte dat door ermee te dreigen, het land met drones het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz kon tegenhouden.
Het Oekraïense dronesucces viel Europa eerder ook al op. Daar duiken vanaf september 2025 geregeld mysterieuze drones op, die we vervolgens met veel te dure gevechtsvliegtuigen en afweerraketten te lijf gaan.
De VS lijkt ook overtuigd van het nut van drones, want Washington is van plan om er zo'n 54 miljard dollar (zo'n 46,6 miljard euro) in te steken. Tenslotte heeft Rusland het Oekraïense dronesucces in de gaten. Moskou zit dan ook niet stil en probeert het verbazingwekkende tempo van de Oekraïense innovatie bij te houden.
Militaire denktanks pluizen ondertussen ook uit of ze iets van de oorlogvoering met drones op de Zwarte Zee en in de Straat van Hormuz kunnen leren. En dat lijkt het geval. Volgens Miro Sedlák, een expert bij War on the Rocks, zou Rusland de NAVO het leven zuur kunnen maken door de zeestraten bij Denemarken onveilig te maken. Met een paar goede kruisraketten kun je de verzekeringspremies zo opdrijven dat geen schip daar nog zou durven te varen.
Daarnaast zou je de energievoorziening van Oost-Europa met een paar accurate kruisraketten vanuit de Russische enclave Kaliningrad aan de Oostzee al kunnen platleggen. De Oost-Europese landen zijn aangewezen op een viertal havens voor de aanvoer van olie.
Ondertussen zou Rusland kunnen dreigen op de Zwarte Zee, waar Oekraïense graanschepen varen maar waar Turkije via de Bosporus waarschijnlijk geen westerse marineschepen zal toelaten. Dat zal de NAVO-gemoederen flink bezighouden. De Russen hoeven dus niet eens te vechten, alleen al het dreigen kan effectief zijn. Welkom in het tijdperk van hybride oorlogsvoering. Toch zie ik het zo'n vaart niet lopen.
In theorie zou een blokkade van de Deense zeestraten mogelijk zijn, want de Russische exclave Kaliningrad ligt op ongeveer 700 kilometer afstand. Russische drones kunnen dat wel overbruggen. Russische raketten ook, maar die zouden worden neergeschoten door op het land gestationeerde Patriots of andere luchtverdedigingssystemen.
Toegegeven, het kostenverschil is spectaculair groot. Een Russische Gerbera-drone kost 'maar' 10.000 dollar, terwijl de inzet van Patriots of F-35's vele miljoenen kost. En dat voor olietankers in Baltische havensteden die een waarde van gemiddeld zo'n 60 miljoen dollar vertegenwoordigen.
De kans bestaat dat drones op de verkeerde plek terechtkomen. Denk aan de Deense hoofdstad Kopenhagen. De vraag is of Rusland zo'n oorlogsdaad zal riskeren. Ik verwacht van niet.
Met de toetreding van Zweden en Finland tot de NAVO zijn de Oostzee, de Botnische Golf en de Golf van Finland NAVO-binnenzeeën geworden. Daardoor is een assertieve, omgekeerde strategie waarschijnlijker. Kaliningrad kan nu goed in de gaten worden gehouden en zelfs eventueel 'bij de strot' worden gegrepen.
Oekraïne zou met eigen kruisraketten de Gerbera-fabriek in het Russische Tatarstan (om precies te zijn Alabuga, waar 3.000 van die kruisraketten per maand worden gemaakt) kunnen aanvallen. En Russische mijnenlegschepen maken weinig kans tegen NAVO-marineschepen. Je weet het nooit met iemand als Poetin, maar ook hier lijkt escalatie voor hem te riskant.
Bovendien zouden verzekeringsmaatschappijen 'afgekocht' kunnen worden door westerse regeringen die het herverzekeringsrisico voor hun rekening nemen. lng-tankers aan de westelijke kant van Denemarken zouden sowieso aan zo'n blokkade ontkomen.
Ten slotte de Zwarte Zee. Daar kom je via de Bosporus. Die flessenhals is in Turkse handen en in 1937 is afgesproken dat hier het Verdrag van Montreux geldt. Dat wil zeggen dat de algemene vrije vaart op open zee er niet geldt: Turkije moet toestemming geven. Alles wat naar oorlog riekt, verbiedt Turkije sowieso.
Rusland wilde ook voorkomen dat Oekraïense schepen vanuit Odesa de halve wereld van graan zouden voorzien. Dat mislukte, want Oekraïne wist via een westelijke kustroute een veilige uitweg te vinden.
Ook dwong het land de Russische vloot na een paar spectaculaire aanvallen om zich uit de Krim (Sebastopol) terug te trekken naar de inmiddels ook niet meer veilige oostelijke haven Novorossiyesk. Oekraïne zei eind april dat de 'vluchthavens' van de Russische marine nu op ongeveer 40 procent van hun capaciteit kunnen opereren. In feite is de hele Zwarte Zee een no go area voor de Russen geworden.
Daar kan nog aan toegevoegd worden dat de Russen blijkbaar de kwaliteit van de Oekraïense onbemande zeedrones pijnlijk hebben onderschat. Daarnaast heeft Moskou niet kunnen compenseren voor het wegvallen van de Syrische marinehaven Tartus na de val van bondgenoot Bashar Al Assad.
Intussen vallen Oekraïense kruisraketten ook Russische marineschepen in de Kaspische Zee aan, van waaruit Russische Kalibr-raketten op Zuid-Oekraïne werden afgevuurd. Inmiddels geldt dus bijna de omgekeerde realiteit: Turkije kan de Zwarte Zee afknijpen, Oekraïne kan Russen in de Zwarte Zee blokkeren, zonder dat Moskou daar iets tegenin kan brengen.
Source: Nu.nl algemeen