De gemeenten Amsterdam en Houten gaan de komende tijd experimenteren met een maximumsnelheid van 20 kilometer per uur op het fietspad. De vraag is wel in hoeverre deze maatregel te handhaven is.
is politiek verslaggever van de Volkskrant
Eind vorig jaar maakte het toenmalige kabinet de weg vrij voor de experimenten. De maatregel mag ‘tijdelijk’ worden ingevoerd op fietspaden op ‘specifieke locaties’, zo stond in het Meerjarenplan Fietsveiligheid. Hoe hoog de maximumsnelheid mag worden, liet het kabinet aan de gemeenten zelf.
Vanuit gemeenten klinkt al jaren de wens om meer mogelijkheden te krijgen om de chaos op het fietspad aan te pakken. Niet alleen is het daar steeds drukker, ook de toename van het aantal e-bikes en fatbikes leidt tot gevaarlijke situaties. Al dan niet opgevoerd kunnen ze flinke snelheden halen, soms tot boven de 30 kilometer per uur. Daarmee gaan ze een stuk sneller dan andere, niet elektrisch ondersteunde gebruikers van het fietspad.
In Amsterdam zijn ze blij met de ruimte die ze van het ministerie krijgen. Wethouder Melanie van der Horst sprak in 2023 al de wens uit voor een maximumsnelheid op het fietspad, maar volgens haar zat landelijke wet- en regelgeving dat in de weg. Nu dat obstakel is weggenomen, hoopt de gemeente met de proef ‘mensen die rustiger willen fietsen, bijvoorbeeld ouderen en mensen met kinderen, beter te beschermen’, aldus een woordvoerder. Wanneer en op welke locatie de maximumsnelheid van 20 kilometer per uur gaat gelden, kan de gemeente nog niet zeggen.
De plannen in Houten zijn concreter, zo meldde het AD dit weekend. Daar begint de proef al over twee weken. Vanaf 8 juni mogen op een drukke smalle straat achter een winkelcentrum alle gebruikers van het fietspad maximaal 20 kilometer per uur rijden. De gemeente gaat speciale verkeersborden langs de weg neerzetten om de fietsers op de nieuwe regel te wijzen. Ook komen er camera’s om het effect van de maatregel te onderzoeken.
Maar verder lijkt er niet veel mogelijk om de maatregel kracht bij te zetten. Zo hoeven fietsers geen flitspalen te verwachten, om de simpele reden dat flitsen weinig zin heeft. Fietsers hebben immers geen kenteken, waardoor hun overtreding niet te registreren is.
De handhaving van een maximumsnelheid voor fietsers is dan ook het lastigste vraagstuk, zegt Dick de Waard, hoogleraar Verkeerspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Eigenlijk is de enige manier waarop je dit kunt handhaven door met laserguns de snelheid vast te stellen en overtreders meteen staande te houden. En daarvoor heeft de politie gewoon de capaciteit niet.’
Naast het handhavingsprobleem is het ook voor fietsers zelf lastig om hun snelheid te bepalen. Waar al het gemotoriseerde verkeer verplicht is een snelheidsmeter te hebben, geldt dat niet voor fietsen. ‘Normale stadsfietsen hebben dat niet, terwijl je daar ook best over de 20 kilometer per uur mee kunt gaan.’
Dat wil niet zeggen dat De Waard er helemaal geen heil in ziet. ‘Ik sta zeker sympathiek tegenover het idee om kwetsbare weggebruikers te beschermen.’ Ook hij ziet immers dat het gevaarlijker is geworden op het fietspad. ‘En dat ligt vooral aan het verschil in snelheden. Op de weg geldt altijd dat je liever een homogene stroom hebt. Een maximumsnelheid kan daarvoor een manier zijn.’
Bovendien ziet hij dat andere mogelijkheden beperkt zijn. Doordat er veel verschillende vervoersmiddelen zijn bijgekomen is het bijvoorbeeld niet meer mogelijk om voor elk type een aparte rijbaan te maken. ‘Daar is simpelweg geen ruimte voor.’
Omdat een maximumsnelheid op het fietspad nog niet eerder is uitgeprobeerd, kijkt De Waard met interesse naar het experiment. Met name bij welwillende weggebruikers ziet hij kansen. ‘Er zijn altijd mensen die zich aanpassen, ongeacht of er gehandhaafd wordt.’
Daartegenover staat ook altijd een kleine groep die onverbeterlijk is en zich niets van regels aantrekt, zegt De Waard. ‘Het probleem is ook dat het heel aangenaam is om de maximale snelheid aan te tikken. Wat dat betreft hadden we al eerder moeten ingrijpen en e-bikes en fatbikes gewoon moeten begrenzen op 20 kilometer per uur. Nu zitten we met de gebakken peren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant