Al het hele weekend zinspeelt met name Washington op een aanstaand akkoord met Iran. Tegelijkertijd wijzen beide partijen erop dat nog niet alle details zijn geregeld en dat de onderhandelingen nog kunnen mislukken.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
De Amerikaanse president Donald Trump meldde zaterdagavond dat er grotendeels overeenstemming is bereikt. ‘De laatste details van de deal zullen binnenkort worden bekendgemaakt’, schreef hij op Truth Social. Zondag nam hij wat gas terug, maar maandagmiddag kondigde hij ‘een geweldige deal voor iedereen’ aan. ‘Of helemaal geen deal en terug naar het front en weer schieten, maar grootser en krachtiger dan tevoren en dat wil niemand!’
In dat bericht suggereerde Trump ook dat het sluiten van een akkoord gepaard zal gaan met het normaliseren van de banden met Israël door een reeks landen in het Midden-Oosten. Hij zou daarover zaterdag hebben gesproken met leiders van Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Pakistan, Turkije, Egypte, Jordanië en Bahrein.
Ondanks Trumps koppeling met normalisatie lijkt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu de grote verliezer. Op Saoedi-Arabië, Qatar en Pakistan na heeft Israël al banden met die landen. Met geen woord verwijzen Amerikaanse zegslieden bovendien naar twee cruciale eisen van Israël, namelijk het Iraanse raketprogramma en de steun aan organisaties als Hezbollah, Hamas en de Houthi’s. Kennelijk spelen die eisen geen rol meer. Ook ‘regime change’ is lang en breed van tafel.
‘Netanyahu’s beloften van een overwinning eindigen in een glorieuze capitulatie van de VS’, schrijft de Israëlische krant Haaretz. De gang van zaken ‘weerspiegelt de afnemende invloed van Israël op president Trump’.
Volgens persbureau Reuters heeft Netanyahu in privégesprekken met vertrouwelingen gezegd dat Israël weinig invloed kan uitoefenen op Trumps besluitvorming over Iran. Israël is grotendeels buiten de gesprekken gehouden over een einde aan de oorlog die Amerika en Israël samen begonnen.
Onduidelijk is in hoeverre het ‘memorandum’, zoals het wordt genoemd, afspraken bevat over het nucleaire programma van Iran. Twee Amerikaanse functionarissen zeiden tegen The New York Times dat Iran in grote lijnen heeft toegezegd zijn voorraad hoogverrijkt uranium op te geven. Het Iraanse staatspersbureau Fars noemde dit ‘propaganda’. Teheran zou geen toezeggingen hebben gedaan.
Kern van het akkoord lijkt een verlenging van het bestand met nog eens zestig dagen, waarin de Straat van Hormuz grotendeels wordt heropend. Zowel de Iraniërs als de Amerikanen heffen hun blokkade van de strategische zeestraat al binnen de eerste dertig dagen op. Iran mag dan opnieuw vrij olie verkopen.
Ook van tolheffing door Iran zou dan geen sprake meer zijn en zeemijnen worden verwijderd. Volgens Teheran moeten tegelijkertijd bevroren Iraanse tegoeden worden vrijgegeven, maar andere berichten wijzen erop dat dit pas gebeurt als er een definitief nucleair akkoord ligt. Mogelijk is dit een van de punten waarover nog geen overeenstemming is bereikt.
Iraanse media spreken tegen dat de Straat van Hormuz volledig wordt heropend. Fars noemt die bewering van Trump ‘ver van de realiteit’. Volgens het persbureau zal Iran de zeestraat ook na een akkoord blijven beheren.
De Iraanse topdiplomaat Hossein Nooshabadi zei maandag tegen het Iraanse persbureau ISNA dat in de mogelijke raamovereenkomst het einde van de oorlog op alle fronten, inclusief Libanon, wordt geregeld. Ook worden volgens hem alle Amerikaanse troepen uit de omgeving van Iran teruggetrokken.
Het lijkt erop dat concrete afspraken over Irans nucleaire programma pas aan de orde komen in onderhandelingen die gevoerd moeten worden tijdens de zestig dagen verlengd bestand. Een hoge Iraanse bron zegt tegen persbureau Reuters: ‘Er is nog geen overeenstemming over de Iraanse voorraad hoogverrijkt uranium die het land uit moet worden verscheept.’
Volgens de Amerikaanse nieuwssite Axios zal Iran in het akkoord toezeggen om nooit kernwapens na te streven. Teheran heeft echter altijd ontkend dat na te streven, dus dat lijkt geen grote concessie te zijn.
De vaagheid over de nucleaire afspraken leidde in Washington tot kritiek vanuit het Republikeinse kamp. Prominente partijgenoten van Trump zeiden te vrezen dat Iran zijn machtspositie in de regio zal behouden of zelfs versterken. Volgens Mike Pompeo, CIA-directeur tijdens Trumps eerste ambtstermijn, lijkt de deal sterk op het nucleaire akkoord uit de tijd van president Barack Obama, dat Trump tijdens zijn eerste termijn juist opzegde.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant