In 2024 verliet staatssecretaris Alexandra van Huffelen het socialemediaplatform X, als enige kabinetslid. Een ontmoeting met Elon Musk gaf de doorslag. ‘Hij zei toen al dat hij zich niet aan de regels ging houden.’
Als staatssecretaris Digitalisering was Alexandra van Huffelen (D66) destijds degene die namens Nederland moest toezien op de bigtechbedrijven. Waar ze andere platforms kon aanspreken als ze Europese regels overtraden, was dat bij X anders, zegt ze. Na de overname door Musk in 2022 was er geen gesprek meer mogelijk, terwijl tegelijkertijd de zorgen toenamen. ‘Ik zag dat X steeds onveiliger werd. Collega-politici werden aangevallen: Rob Jetten op zijn homoseksualiteit, Sigrid Kaag werd uitgescholden voor heks of erger.’
Toen ze in 2024 alle geloof in verbetering had verloren, nam Van Huffelen een ‘persoonlijk besluit’ door te stoppen met X. Ze wilde er ‘een signaal’ mee afgeven, maar bleef binnen het kabinet de enige die vertrok.
Wat gaf bij u de doorslag voor een vertrek van X?
‘Ik zag dat ze hun Nederlandstalige moderatoren schrapten, hun Brusselse kantoor ging dicht. Er was inmiddels Europese wetgeving, de Digital Services Act, maar de excessen namen toe. In november 2023 bezocht ik de AI Safety Summit in Bletchley Park, de eerste grote internationale conferentie over AI, georganiseerd door de Britse regering. Elon Musk, die Twitter toen net had omgedoopt tot X, was daar ook, net als Sam Altman van OpenAI.’
Wat zei Musk daar?
‘Hij zei daar openlijk dat hij niet van plan was zich aan de Europese regels te houden, het interesseerde hem niks. Altman, met wie ik in een panel zat, zei dat Europese regulering ons terugvoert naar het stenen tijdperk. De belangen van die techjongens staan lijnrecht tegenover die van regeringen, die juist strengere regels willen. Voor medicijnen en auto’s zijn er ook veiligheidseisen, dus waarom zou de online wereld totaal ongereguleerd zijn? Ik zag ook de nadelige gevolgen van sociale media steeds scherper – de strafbare berichten, hoe verslavend het is. Dat deed mij besluiten van X te vertrekken. Musk zal er niet wakker van hebben gelegen, maar ik wilde hier niet langer aan meewerken. Ik werk ook niet mee aan heling.’
U sprak Musk op die conferentie ook persoonlijk. Hoe verliep dat gesprek?
‘Ik heb mijn zorgen uitgesproken over het gebrek aan moderatie op X. Hij wekte niet de indruk dat hij van plan was daar iets te doen. Verder was hij vooral bezig met selfies maken met andere bezoekers.’
Welke berichten kreeg u zelf op X?
‘Heel negatief, heel persoonlijk. Domme dikke trut, dat niveau. Doodsbedreigingen kwamen niet heel vaak voor. Ik was dan ook geen heel prominent kabinetslid.’
Was X destijds een gespreksonderwerp in het kabinet?
‘Ja, het werd een onderwerp, ook onder politici: wat vinden we hiervan, wat willen we hiermee? Ik merkte dat politici het op X minder fijn begonnen te vinden. Er werden ervaringen uitgewisseld: krijg jij ook haatberichten? Ik denk dat er in Den Haag nog maar weinig mensen zijn die X een fantastisch platform vinden. Tegelijkertijd, merkte ik, waren al die bezwaren meestal geen reden ermee te stoppen, ook omdat politici op X vaak honderdduizenden volgers hebben.’
U stuurde Musk eind 2022 een rechtstreeks Twitterbericht met uw zorgen over de massaontslagen. U vroeg wat die betekenden voor de bestrijding van desinformatie en voor de bescherming van mensenrechten op het platform. En?
‘Ik kreeg geen antwoord. Van een gesprek is het nooit gekomen. Ze zijn gewoon niet bereikbaar.’
Volgens bronnen probeerde u als verantwoordelijk staatssecretaris het kabinet ervan te overtuigen van X af te gaan. Hoe ging dat?
‘Over wat er binnen het kabinet besproken is, mag ik niets vertellen. Het was mijn persoonlijke keuze, geen kabinetsbeslissing. Maar natuurlijk heb ik aangekondigd dat ik dit van plan was. En natuurlijk waren er toen collega’s die zich hebben afgevraagd of ze zelf wel moesten blijven. Zij hebben uiteindelijk een andere keuze gemaakt dan ik.’
U was als staatssecretaris Digitalisering de verantwoordelijk bewindspersoon, u was het best ingevoerd van alle kabinetsleden. Hoe teleurstellend vond u het dat niemand uw voorbeeld volgde?
‘Het was mooi geweest als anderen ook waren vertrokken. De meeste politici zitten er nog steeds. Soms zeggen ze dat ze op X een tegengeluid willen laten horen. Dat vind ik een lastige. Wanneer ga je dan wél weg, van een platform met dit soort excessen? In die redenering: nooit.’
Voelde u zich gesteund na uw vertrek?
‘Er waren zeker mensen die het een goed idee vonden. Bijvoorbeeld wetenschappers en ngo’s, die steunden het enorm.’
Had uw vertrek van X ook een prijs?
‘Ik denk het niet. De vraag die ik me nog steeds stel is: waarom willen politici daar nog zijn?’
Nu adviseren de directeuren communicatie van alle twaalf departementen de Rijksoverheid om er alsnog grotendeels vanaf te gaan.
‘Dat de Rijksoverheid niet actief is op een platform dat zich niet wil houden aan onze wetten, lijkt me heel logisch. Dit advies is dus een belangrijke stap.’
Source: Volkskrant