De Rijksoverheid moet zich grotendeels terugtrekken van het socialemediaplatform X. Dat adviseert de Voorlichtingsraad, die bestaat uit de directeuren communicatie van alle twaalf departementen, aan het kabinet-Jetten.
In een intern memo stellen de ambtenaren dat X ‘actief desinformatie en schadelijke en strafbare content faciliteert’ en daarmee ‘Europese en Nederlandse regelgeving schendt’.
Sinds de overname door Elon Musk in 2022 heeft X ‘ingrijpende veranderingen ondergaan’ en is het karakter ‘steeds meer gepolariseerd’, aldus het memo van 9 april dit jaar. Onder meer het afbouwen van moderatie en wijzigingen in het algoritme hebben volgens de topambtenaren geleid ‘tot een toename van desinformatie, racisme, discriminatie, misogynie en antisemitisme’.
Daardoor, concluderen de ambtenaren, staat het gebruik van X door de Rijksoverheid ‘op zeer gespannen voet’ met het uitgangspunt dat de overheid ‘zijn eigen wetten en regels naleeft en burgers niet blootstelt aan content die daarmee strijdig is’.
Afgelopen weekend publiceerde de Volkskrant een groot onderzoeksverhaal over X. De krant analyseerde ruim 80 duizend berichten aan politici in de week voor de Tweede Kamerverkiezingen. In die week ontvingen politici op X 122 bedreigingen, was 150 keer sprake van opruiing en maakten gebruikers zich in 428 gevallen schuldig aan haatzaaien. Maar een fractie van de dreigberichten komt bij het Openbaar Ministerie terecht.
In een gesprek over dat onderzoek bij het ministerie van Algemene Zaken werd duidelijk dat bij de Rijksoverheid al langer toenemende zorgen zijn over X. Als het kabinet het advies van de topambtenaren volgt, heeft dat gevolgen voor de officiële accounts van de 28 bewindspersonen van dit kabinet en voor de accounts van ministeries. Sommige accounts zouden op zwart gaan en anderen alleen worden ingezet ‘waar X aantoonbare meerwaarde heeft’, zoals bij het onderhouden van internationale diplomatieke contacten en als communicatiemiddel in crisissituaties. Voor andere doeleinden is X dan niet langer toegestaan.
Volgens hoogleraar politieke communicatie Claes de Vreese van de Universiteit van Amsterdam is het vertrek een onvermijdelijke stap. ‘Het is totaal onverantwoord om als overheid nog op X te zijn, omdat je op die manier indirect bijdraagt aan polarisatie. Er is niets dat op X gezegd wordt, dat niet ergens anders ook gemeld kan worden.’
Naast de officiële accounts is de helft van de ministers en staatssecretarissen van het kabinet-Jetten ook nog op een persoonlijk X-profiel actief. Dat geldt onder anderen voor alle negen VVD-bewindslieden, behalve justitieminister David van Weel. Of zij het advies van de ambtenaren ook betrekken op hun privé-accounts, is de vraag.
Dat het advies gevoelig ligt, beseffen de ambtenaren zelf ook, blijkt uit het memo. Een nadeel van een vertrek van X is de ‘kans op framing’ van die beslissing als ‘terugtrekking uit (een deel van) het publieke debat’, schrijven ze. Ook zou het contact met moeilijk bereikbare doelgroepen mogelijk lastiger worden. ‘Een ideale keuze bestaat niet.’
Maar de activiteiten van de Rijksoverheid op X ongewijzigd voortzetten heeft simpelweg te grote risico’s, aldus het memo. Niet alleen worden mensen die op X zoeken naar informatie van de Rijksoverheid blootgesteld aan allerlei strafbare uitingen, ook draagt de overheid door op X te zijn volgens de ambtenaren zélf bij aan de verspreiding van desinformatie. ‘Niet-kloppende informatie lift mee op onze inzet waardoor de betrouwbaarheid van overheidsinformatie al bij de bron wordt ondermijnd.’
Vermoedelijk zal het kabinet na de zomer een knoop doorhakken over het advies.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant