Ze worden volop doodgewenst, beledigd en bedreigd, maar politici zitten in de houdgreep van X. Volkskrantlezers reageren.
Toen ik in 2013 stage liep bij D66 in de Tweede Kamer, kon ik mijn nieuwsgierige familie rondleiden zonder dat zij zelfs maar hun tas hoefden te laten zien. Inmiddels staat er bij de Tweede Kamer zichtbare beveiliging en is er een uitgebreide controle voor elke bezoeker. Maar de toegenomen dreiging is nergens zo opvallend als online.
Dat onderzoek in de Volkskrant laat zien dat ruim een kwart van alle reacties op X intimiderend is en dat een groot deel daarvan ronduit strafbaar is; dat is schokkend, maar voor veel politici en mensen die in de politiek werken niet verrassend. Het is daarom een gemiste kans dat de politici die naar aanleiding van dit onderzoek worden geïnterviewd vervallen in een competitie: ‘Wie heeft de dikste huid?’
Het gaat er niet om of een individuele politicus kan omgaan met onlinehaat. Wat we nodig hebben, is leiderschap – politici die opkomen voor alle politici. Daar hoort het besluit bij dat X hen als beroepsgroep niet dient. Want een platform waar slechts een beperkt gedeelte van de gebruikers zich veilig kan uitspreken, is een ramp voor de democratie.
De mate en aard van onlinehaat verschillen, zoals we zien in het onderzoek, enorm per persoon. Ben je man? Autochtoon? Hetero? En van een extreemrechtse partij? Hoe meer vinkjes, hoe leuker je het waarschijnlijk nog vindt op X.
Mensen met minder vinkjes hebben een dartbord op hun rug, maar ervaren enorme druk om toch op dit platform actief te blijven. Zolang hun collega-politici X blijven gebruiken, voelen zij zich verplicht ook te blijven. Zo houden politici elkaar gegijzeld.
Inmiddels werk ik niet meer voor een politieke partij, maar heb ik mijn eigen communicatiebureau. Hier werk ik samen met Stichting Stem op een Vrouw om de hele politiek beter en veiliger te maken. Bij Stem op een Vrouw weten we uit onderzoek en ervaring dat politici zich onvoldoende gesteund voelen wanneer zij te maken hebben met onlinehaat. Binnen partijen was er tot voor kort weinig kennis en handelingsperspectief over wat je moet doen op het moment dat dat gebeurt. Gelukkig worden er inmiddels gezamenlijke stappen gezet.
Afgelopen voorjaar tekenden partijen van links tot rechts op initiatief van Stem op een Vrouw een gezamenlijk protocol ‘Veilig Online Zichtbaar in de Politiek’. Deze partijoverstijgende aanpak helpt om politici beter te beschermen tegen onlinehaat en intimidatie. Dit laat zien dat samenwerken mogelijk is én loont. De volgende stap? Een massaal vertrek van X.
Het idee dat op X blijven helpt om ‘een weerwoord’ te bieden aan haatzaaiers is allang achterhaald. Want wat doet Musk? Die geeft extreme en haatdragende stemmen alle ruimte, want hoe meer polarisatie, hoe meer geld hij verdient. Leuk voor het algoritme, maar niet voor een eerlijk debat. Het is hoog tijd om dit patroon te doorbreken. Tegelijkertijd snap ik dat X verlaten voor sommige politici een enorme stap is. Sommigen gebruiken het platform al jaren en hebben er een netwerk opgebouwd. Dit op een nieuwe plek opbouwen kost tijd, maar is het waard.
We moeten niet alleen denken aan de huidige politici, die veel meer veiligheid verdienen, maar ook aan alle mensen die in de toekomst overwegen de politiek in te gaan. Dat onderzoek laat zien dat onlinehaat een belangrijke barrière is voor vrouwen om politiek actief te willen worden.
Politici, wees dapper en werk samen. Volt en Pro zijn inmiddels vertrokken; nog een paar partijen en de kritieke massa is weg. We mogen een veilige werkomgeving eisen voor onze politici. Want het laatste wat we nodig hebben, zijn alleen maar mensen met een olifantenhuid in de politiek.
Marloes Groen, Amsterdam
In navolging van de topambtenaren die het kabinet adviseren om te vertrekken van X, zou ik alle Nederlandse media willen adviseren om te stoppen met het citeren van berichten op X en Truth Social. Geef racisme, xenofobie en misogynie geen platform.
Sven Schellekens, ‘s-Hertogenbosch
De hoeveelheid bagger die op X wordt gepost, blijft toenemen zolang het in de Kamer geoorloofd is groepen mensen tegen elkaar uit te spelen. Als een partijleider GroenLinks-PvdA nog erger vindt dan de cholera en de pest bij elkaar, krijgt zij op X gelijk. Op X blijven is een bewuste keuze.
Francisca Drijver, Krimpen aan den IJssel
Onbegrijpelijk dat mensen nog steeds gebruikmaken van het medium X en alle verwante media van Meta. De vlieger ‘We wisten het niet’ gaat toch allang niet meer op? Ik weet niet wat ik verontrustender vind: het medium an sich of het schaapgedrag van de gebruikers. Als gebruiker faciliteer je het bestaansrecht van dergelijke platforms. Hoe ingewikkeld kan het zijn?
Annette Phielix, Amersfoort
Interessante analyse over X in de Volkskrant van zaterdag, maar eerlijk gezegd snap ik er niet veel van. X is een bedrijf met een gestoorde eigenaar, houdt zich niet aan onze regelgeving, is op geen enkele wijze aanspreekbaar en alle politici die iets posten worden bedreigd of krijgen haat over zich heen.
Bijna alle Kamerleden geven aan hiermee te worstelen. Alleen omdat ze bang zijn de andere klanten (media en kiezers) van dit bedrijf niet meer te kunnen bereiken, accepteren zij een dienstverlener die zijn klanten zo slecht behandelt. Ook al werk je al jaren in politiek Den Haag, je hebt toch nog wel iets van principes?
Bart Westmaas, Eelde
Zeven volle dagbladpagina’s besteedt de Volkskrant aan bagger die op het open riool X wordt gespuid. Twee vragen:
1.) Is dit platform het waard om zoveel krantenpapier te gebruiken?
2.) Is zoveel uitzoekwerk en publiciteit voor een relatief geringe, zich kennelijk bedreigd voelende, groep landgenoten al die moeite waard?
Het intellectuele verval dat deze toetsenbordridders tonen met hun (haat)berichten is te irrelevant om je er écht druk over te maken.
Rob Riedijk, Nuenen
Het artikel over het gebruik van X was een eyeopener, dank daarvoor. Het laat zien dat AI in staat is berichten op X te classificeren als verwerpelijk, bedreigend of strafbaar. Hoewel de reacties als onacceptabel worden gezien, worden deze wel degelijk gedoogd. Het is onthutsend dat er pas tegen wordt opgetreden als er aangifte wordt gedaan. Waarom wordt dat niet geheel automatisch gedaan? De technologie is er.
Het is ontluisterend dat X niet aan verzoeken van opsporingsdiensten wil voldoen en dat dit gedrag van X wordt geaccepteerd.
Het is teleurstellend dat het plaatsen van berichten anoniem kan. Een eenvoudige maatregel, zoals een heffing van één euro per te plaatsen bericht, zou dit kunnen doorbreken. Technisch prima uitvoerbaar. Voer zo’n heffing in voor alle socialemediaplatforms, met als argument het gebruik van de Nederlandse digitale infrastructuur en energie.
Voor eenieder die vindt dat dit ingaat tegen de vrijheid van meningsuiting: als je eigen mening geen euro waard is, hoe waardevol is die mening dan?
Een dergelijke heffing zal het aantal berichten verminderen en daarmee het aantal beledigingen; anonimiteit verdwijnt en voor actieve gebruikers lopen de kosten op. Het verhoogt de drempel om te beledigen of te bedreigen. Sociale media zullen een stuk fatsoenlijker en socialer worden.
Jan Pieter Zeeman, Harderwijk
Voorstel: maandag 1 juni om 12.00 uur, tijdens het luchtalarm, gaan alle Kamerleden, ministers en staatssecretarissen, en ook journalisten, tegelijkertijd van X af. Maak er een feestje van, drink koffie met elkaar (vooral met collega’s van andere partijen en media), eet er een gebakje bij. Heb weer echte gesprekken met elkaar. Hang de vlag uit: wij zijn ook Nederland en zijn met meer! Veel plezier.
Marjolein ten Velden, Rotterdam
Het vertrek van X zou de enige manier zijn om de ondermijning van de democratie te stoppen. Dat klinkt begrijpelijk en krachtig, maar toch overtuigt het mij niet. Zelf ben ik niet actief op X, maar in de tijd dat het platform nog Twitter heette – met het blauwe vogeltje, Larry – was ik dat wel. Wat me sindsdien is bijgebleven, is hoe hardnekkig patronen op sociale media kunnen zijn. Wat verdwijnt op de ene plek, komt vaak ergens anders weer terug.
Schimmel op een muur verdwijnt niet definitief door eroverheen te schilderen, het zit dieper en komt later vaak gewoon weer terug. Zo werkt het ook met onlinehaat en verharding: het verdwijnt niet door één platform te verlaten, maar verplaatst zich naar andere plekken in het digitale (vaak anonieme) landschap. Vertrek van X kan voor individuen of organisaties, zoals kranten, een legitieme keuze zijn, maar het verandert de onderliggende stroom niet echt.
Ilona Dekker, Nieuwegein
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant