De Nederlandse economie groeit, banken hebben voldoende buffers en de staatsschuld is laag. Toch dreigen van vele kanten gevaren, waarschuwen De Nederlandsche Bank (DNB), het Centraal Planbureau (CPB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
Alle drie de instanties publiceerden dinsdag afzonderlijk een rapport over de financiële stabiliteit in Nederland. De drie toezichthouders komen grotendeels tot dezelfde conclusies.
Dit zijn de drie grootste gevaren.
Uit de drie rapporten klinkt bijna een collectieve verzuchting door: ging het net zo lekker in 2025, besluiten de VS en Israël een oorlog met Iran te beginnen. Straat van Hormuz dicht, olie- en gasprijzen omhoog, tankertarieven door het dak, kosten van kunstmest idem dito.
En dus ook: hogere inflatie, lagere economische groei en een hogere rente op staatsobligaties. Landen zijn daardoor meer geld kwijt om hun staatsschuld te financieren. De rentekosten van Frankrijk en Italië liggen inmiddels op 20 procent van hun nationaal inkomen, schrijft DNB, tegenover 7 procent in Nederland. De vrees is dat dit door het conflict verder zal oplopen.
De laatste jaren zijn de rentepercentages op schuldpapieren met een looptijd van dertig jaar al behoorlijk opgelopen. Daardoor wenden landen zich meer en meer tot kortlopende schulden (want lagere rente) om hun uitgaven te bekostigen. Probleem: daardoor moeten zij dus ook meer herfinancieren, en nu ook díe rentes oplopen, drukt dat verder op de begroting en de staatsschuld.
De houdbaarheid van die Europese schulden blijft een zorg, schrijft het CPB. Door de hogere rente ‘neemt de capaciteit van Europese overheden af om schokken te dempen en in geval van nood financiële instellingen te steunen. Dit vergroot de kwetsbaarheid van het financiële stelsel.’
Frankrijk moet bijvoorbeeld tot 2027 15 procent van de staatsschuld herfinancieren in een onrustige politieke situatie. ‘Bij een economische schok kan onrust op de Franse obligatiemarkt overslaan naar andere landen in de eurozone’, schrijft het CPB. Het is dan nog maar de vraag of de bestaande Europese stabiliteitsmaatregelen in zo’n scenario ‘voldoende robuust’ zijn.
Alles over economie vindt u hier.
In maart van dit jaar vielen Iraanse hackers het bedrijf Verifone aan, een Israëlische betaaldiensten-gigant met vele Nederlandse klanten. Uiteindelijk bleven alle systemen in de lucht, maar het geeft maar aan, schrijft DNB, hoezeer de geopolitieke onrust ook het dagelijkse financiële leven kan binnendringen.
Maar ook al denk je de oorlog(en) even weg, dan nog is er sprake van een ‘structurele verschuiving in het cyberdreigingslandschap’, aldus DNB. Alle drie de rapporten spreken met angst en beven over Mythos, het nieuwste AI-model van Anthropic, dat in een mum van tijd software-achilleshielen kan detecteren én misbruiken.
Aanvallen, schrijft de AFM, worden door AI ‘sneller, complexer en minder voorspelbaar’. Deepfakes, nagemaakte stemmen, ‘meerkanaalsaanvallen’; incidenten kunnen er al snel door uitgroeien tot ‘bredere markt- en macro-economische schokken’.
Niet alleen financiële instellingen moeten hiervoor op hun hoede zijn. Vorig jaar waren Nederlandse consumenten voor in totaal 750 miljoen euro slachtoffer van beleggingsfraude, via nagemaakte websites en misleidende advertenties. De daadwerkelijke schade ligt nog veel hoger, denkt AFM, want lang niet alle oplichting wordt gemeld. Wereldwijd gaat het volgens Interpol om een schadepost van 442 miljard euro.
Het einde is nog niet in zicht: nieuwe fraudevormen ontstaan aan de lopende band, en worden steeds internationaler.
In ruim twee jaar tijd zijn de beurswaardes van de zeven belangrijkste techbedrijven (de zogeheten magnificent 7: Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta, Nvidia en Tesla) verdrievoudigd.
Hoe lang gaat dat nog goed? De AFM ziet op de beurzen ‘in toenemende mate’ een gedrevenheid door ‘kortetermijnontwikkelingen en marktsentiment’. Onderliggende risico’s laten beleggers voor het gemak dan maar even links liggen. ‘Dit vergroot de kans op abrupte correcties’, vreest de toezichthouder.
De situatie wordt nog kwetsbaarder doordat de techbedrijven hun investeringen niet meer betalen vanuit hun winsten, maar vanuit leningen. Moet ook wel: Amazon, Alphabet, Microsoft, Meta en Oracle investeren dit jaar gezamenlijk 660 miljard euro. De vraag is, zegt het CPB, ‘of de verwachte opbrengsten de investeringen rechtvaardigen’.
Om aan dat geld te komen, gaan bedrijven ondoorzichtige samenwerkingen aan, of houden leningen aan buiten de boekhouding om. Veel bedrijven trekken private credit aan, geld van niet-banken. Nederlandse verzekeraars hebben op deze manier 16 miljard euro geïnvesteerd, 8 procent van hun belegd vermogen, onderzocht DNB. Particulieren hopen met 1,3 miljard euro op deze manier meer rendement te maken.
Maar hoe alle dwarsverbanden lopen, hoe risico’s kunnen overslaan naar de bancaire sector, wie wat precies op welke manier aan wie leent; het is allemaal erg ondoorzichtig, waarschuwen de toezichthouders. Want begon de crisis van 2008 niet met onduidelijk verpakte hypotheken?
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant