Het kabinet-Jetten hekelt politici die door hun woordkeuze lijken op te roepen tot geweld tegen asielzoekers. Tegelijkertijd houdt de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA de deur nog steeds op een kier om samen te werken met het in opspraak geraakte Kamerlid Gidi Markuszower.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
‘Ik constateer dat politici die uitspraken doen over het gebruiken van geweld tegen specifieke personen zich buiten de constructieve krachten plaatsen waar samenwerking logischerwijs mee plaatsvindt’, zegt minister-president Rob Jetten dinsdagavond diplomatiek na een acht uur lang Tweede Kamerdebat.
Dat debat gaat formeel over ‘de normalisering van geweld in samenleving en politiek’, maar draait in de praktijk vooral om de vraag of Jettens minderheidskabinet nog kan samenwerken met de zevenkoppige Groep Markuszower.
Die deur blijkt nog op een kier te staan, hoort een verbijsterde linkse oppositie. Zo’n twee weken geleden wekte het Kamerlid Gidi Markuszower weerzin bij een flink deel van de Tweede Kamer door te stellen dat Palestijnse asielzoekers voortaan bij de Nederlandse grens zouden moeten worden tegengehouden met ‘maximaal geweld’, desnoods met ‘nog meer geweld dan waar ze vandaan zijn gekomen’.
Natuurlijk vindt Jetten dit ‘verwerpelijke teksten die je van politici niet wilt horen’, zegt hij in de loop van het debat. Er is wat hem betreft ‘geen noodzaak om geweld te gebruiken tegen mensen die voor oorlog en geweld zijn gevlucht naar Nederland’.
Tegelijkertijd heeft de premier gehoord dat Markuszower afgelopen week ‘op meerdere momenten is teruggekomen’ op zijn woorden (Markuszower zegt dat hij zijn woorden achteraf gezien ‘onhandig’ heeft geformuleerd en dat hij alleen heeft gedoeld op geweldgebruik door de marechaussee). Of Jetten deze ‘mea culpa’ voldoende vindt? ‘Ja, dat moeten we hier dan met elkaar wegen’, zegt de premier tegen middernacht.
De maximale conclusie van de minister-president blijkt uiteindelijk dat samenwerking met Markuszower zeker niet voor de hand ligt, maar ook niet definitief bij het grofvuil staat. Jetten wandelt daarmee zorgvuldig over het dunne koord dat de fractievoorzitters van de coalitiepartijen D66, VVD en CDA eerder dinsdagavond al voor hem hebben gespannen.
‘Absurde uitspraken’, oordeelt D66-fractievoorzitter Jan Paternotte dinsdag bijvoorbeeld al aan het begin van het Kamerdebat over de teksten van Markuszower. Wat de D66’er betreft is er een duidelijk verband tussen ‘politici die jarenlang bewust olie op het vuur gooien’ en ‘relschoppers die vervolgens vluchtelingen bedreigen met brandstichting’.
Voor de zekerheid benadrukt D66’er Paternotte dat er momenteel ‘geen structurele samenwerking’ is tussen het minderheidskabinet van Jetten en de Groep Markuszower. ‘Daar zijn ook geen plannen voor en ik vind het ook niet in de rede liggen.’ Met deze woorden snijdt hij de banden met Markuszower natuurlijk niet definitief door, maar de linkse oppositie lijkt er aanvankelijk genoegen mee te nemen.
Maar twee uur later, als VVD’er Ruben Brekelmans aan het woord komt, slaat de vlam alsnog bijna in de pan. Dit minderheidskabinet werkt weliswaar niet structureel samen met de Groep Markuszower, maar dat betekent natuurlijk niet dat er nooit samengewerkt zou kunnen worden, legt Brekelmans omstandig uit. Nood breekt wet voor het ‘krijgen van meerderheden’ voor ‘goede voorstellen’.
Jesse Klaver gelooft zijn oren in eerste instantie niet. ‘Houdt de VVD hier nou toch gewoon de deur wagenwijd open voor Markuszower? Dat ga je toch niet menen?’, wil de leider van Progressief Nederland weten. ‘Ik vind dat problematisch, omdat dit debat gaat over het normeren van extreemrechts.’ Dan moet je ook normeren, vindt Klaver.
Soortgelijke verwijten komen van SP en Partij voor de Dieren. Denk-leider Stephan van Baarle probeert het ongemak samen te vatten: ‘Waar de collega’s volgens mij naar proberen te vragen is: wat is de morele ondergrens van de VVD?’
Ook Jetten krijgt ervan langs. Esther Ouwehand van de Partij van de Dieren vindt dat Jetten ‘zo iemand als Markuszower geen ruimte moet geven’. Anders werkt de premier ‘mee aan de normalisering van extreemrechts’.
Tijdens de rest van het debat komen de politici vrijwel geen centimeter nader tot elkaar. De linkerzijde vindt grosso modo dat rechtse politici zoals Markuszower, maar ook Geert Wilders (PVV) en Lidewij de Vos (Forum voor Democratie), het geweld in de samenleving aanwakkeren. ‘Dat is geen mening, maar een feit’, zegt Klaver meerdere keren namens Progressief Nederland. Hij verwijst naar rapporten van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding waarin wordt gewaarschuwd voor de groeiende dreiging van extreemrechts gedachtengoed.
De rechterzijde van de Kamer ziet de zaken juist precies omgekeerd. De anti-azc-protesten zijn grotendeels vreedzaam verlopen, vinden partijleiders als Mona Keijzer, Caroline van der Plas (BBB) en Joost Eerdmans (JA21). Dat het soms is misgegaan, is volgens hen natuurlijk niet goed te keuren, maar komt volgens hen voort uit ‘frustratie’ dat de ‘asielinstroom’ maar niet zou afnemen.
De gemoederen lopen hoog op als Forum-leider Lidewij de Vos dinsdagavond nog een stap verder gaat en suggereert dat Henri Bontenbal (CDA) en zijn coalitiegenoten mede verantwoordelijk zijn voor ‘verkrachtingen en moorden’ door vluchtelingen en dat de gewelddadige demonstraties daar mede door veroorzaakt zouden worden. Bontenbal ontploft: ‘Hoe goor wil je het hebben?’. Klaver bespeurt een ‘extreemrechtse zweem’.
Tot een concreet nieuw voorstel om de spanningen in de Kamer èn de samenleving te temperen komt het niet. Wel wijst Jetten op het eerder dinsdag aangenomen Europese migratiepact, dat voor meer rust in het asieldebat zou moeten zorgen. En op de recent gemaakte afspraak dat er ‘vliegende teams’ komen die gemeenten gaan ondersteunen bij de asielopvang, zowel financieel als organisatorisch.
Jetten lijkt tot slot vooral te hopen dat Nederlanders hun kalmte weten te bewaren. ‘Het gaat over onze samenleving, dat we laten zien dat we met elkaar problemen kunnen oplossen’, aldus de premier.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant