In een ongekende wending tijdens het debat over de normalisering van geweld richtte een groot deel van de Kamer de pijlen langdurig op FVD-leider Lidewij de Vos. Die weigerde ondanks verwoede pogingen van links én rechts afstand te nemen van extreemrechts gedachtegoed.
Ruim een uur lang stond De Vos dinsdagavond voor een steeds woedender wordende Kamer. De aanleiding van het debat: bij onder meer de anti-azc-rellen in Loosdrecht zijn signalen dat extreemrechtse groepen daarbij betrokken zijn. Partijen van links tot rechts maanden de FVD-fractievoorzitter tevergeefs tot het nemen van afstand van die gewelddadigheden én extreemrechts gedachtegoed.
Dat de Kamer de pijlen op De Vos richtte kwam niet geheel uit de lucht vallen. Volgens Jesse Klaver (GL-PvdA) hangt er een "extreemrechtse zweem" rond FVD. Bij de gemeenteraadsverkiezingen bleek dat meerdere FVD-kandidaten banden hebben (gehad) met extreemrechtse groeperingen.
De Vos wierp zich verre van alle "insinuaties" over die banden. Want met het extremistische gedachtegoed heeft FVD volgens De Vos niks te maken.
Ze veroordeelde wel het geweld bij de protesten. Maar, het beleid van de regering zou er ook zelf voor hebben gezegd dat mensen zó boos zijn, kaatste ze daarbij terug in de richting van de coalitie en het kabinet.
"Het gaat er ook om wat er na de komma komt", zei premier Rob Jetten later op de avond over dat soort veroordelingen. Hij had tijdens het debat gehoopt op een Kamerbrede veroordeling van het geweld, maar moest concluderen dat dit niet het geval was.
Niet eerder lag de FVD zó onder vuur tijdens een debat. Onder leiding van voormalig partijleider Thierry Baudet kwam de partij ook regelmatig in opspraak, maar lieten de politici de partij ook veel links liggen. Aan de omstreden denkbeelden van de partij werd weinig aandacht besteed om het niet verder te voeden, was het idee.
Die instelling van de Kamer veranderde dinsdagavond. FVD, nu met zeven zetels in de Kamer, staat er goed voor in de peilingen. Ook deed de partij in veel gemeenten mee tijdens de gemeenteraadsverkiezingen en haalde daardoor ook veel meer zetels dan vier jaar geleden.
Naast het verwijt dat De Vos de gewelddadigheden niet genoeg zou hebben veroordeeld, hadden partijen ook grote moeite met de ook door FVD gebruikte termen 'remigratie' en 'omvolking". Terrorismebestrijder NCTV waarschuwt bijvoorbeeld dat het gebruik van die termen zou kunnen zorgen voor normalisatie van het extreemrechtse gedachtegoed.
Met het doel FVD een veroordeling te ontlokken, vroeg D66'er Jan Paternotte bijvoorbeeld of "Nederland alleen voor de blanken is". Daarop antwoordde De Vos dat "Nederland voor de Nederlanders is" en verwees ze onder meer naar de mensen wiens (voor)ouders hier geboren zijn.
In navolging van D66 stapten ook andere fractievoorzitters naar voren met als doel De Vos kleur te laten bekennen. Het ontaardde in een bizar debat waarin de FVD-leider keer op keer de vraag ontweek, maar ook geen afstand nam van het omstreden gedachtegoed.
De Vos liet bij dat debat "de ware aard" van de partij zien, vond PRO-leider Jesse Klaver daarom. Hij verweet haar het extreemrechtse gedachtegoed te normaliseren. Ook Mona Keijzer probeerde, als "twee rechtse politica tegenover elkaar", De Vos afstand te laten nemen van de extreemrechtse groeperingen.
"Het was lelijk, intens lelijk, maar het moest wel gebeuren", blikte Paternotte nog datzelfde debat terug. "Ik denk dat het goed is dat Nederland dit heeft gezien. Als je niet bereid bent door te vragen en denkt 'laat een partij maar kletsen', dan weten mensen niet waar ze op stemmen als er verkiezingen aankomen."
Ook Jetten hintte nog tijdens het debat terug op de bijna Kamerbrede aanvaring met De Vos. De racistische termen die dinsdagavond veelvuldig genoemd werden, ook door partijen die er openlijk afstand van namen, zijn woorden die volgens Jetten "het maatschappelijke debat op een verkeerde manier kunnen beïnvloeden". "De term omvolking is geen gewone taal. Het hoort niet thuis in ons politieke debat."
De Vos zou zich met haar denkbeelden buiten "elk politiek debat plaatsen", zei Jetten, al verwees hij niet letterlijk naar de FVD-leider.
Maar tegelijkertijd wierp de linkse oppositie ook op: kan het kabinet-Jetten en de coalitie dan nog wel samenwerken met Groep Markuszower? Leider Gidi Markuszower raakte immers vorige week in opspraak vanwege zijn uitlatingen over het plegen van geweld tegen Palestijnen en het gebruik van het begrip omvolking.
Partijen als FVD en PVV waren voor de coalitie geen samenwerkingspartner vanwege hun denkbeelden, maar Groep Markuszower wordt nog niet uitgesloten.
D66, VVD en CDA wierpen namelijk de vraag op wat samenwerking precies inhoudt. Het vraagstuk van gedoogsteun of een andere vorm van structurele samenwerking (bijvoorbeeld bij het vormen van een coalitie) ligt nu niet voor, zeiden de drie leiders stuk voor stuk.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans en Paternotte zeiden wel moeite te hebben met de uitlatingen van Markuszower. Ze hoopten dat de politicus zijn woorden zou terugnemen. Maar dat gebeurde niet.
Jetten constateerde dat Markuszower zich met zulke uitspraken wel "buiten de positieve krachten plaatst waar de samenwerking plaatsvindt". Ook kan de premier "zich niet voorstellen dat het kabinet veel overeenstemming zal vinden" met de uiterst rechtse groep, maar hard uitsluiten deed hij Groep Markuszower nog niet.
Het maakt samenwerking met de rechtse afsplitsing wel lastig, maar zowel de coalitie als het kabinet hebben de deur dinsdagavond niet dichtgegooid.
Source: Nu.nl algemeen