Merel van Vroonhoven is leraar, toezichthouder en columnist van de Volkskrant.
‘Kun je echt niet lopen, juf?’ De kinderen van groep 7 in de Schilderswijk kijken met open mond naar de rolstoel die juf Valerie met een joystick bedient. Valerie, 19 en eerstejaars pabo-student, werd geboren met een ernstige spierziekte en zit al haar hele leven in een rolstoel. Uit bed komen, aankleden, wassen, dingen optillen, iets aanwijzen op het digibord; altijd heeft ze iemand nodig om daarbij te helpen. Maar Valerie voelt zich niet zo beperkt. ‘Ach, ik weet niet beter’, zegt ze. ‘Lopen heb ik nooit gekund, dus ik weet niet wat ik mis.’
Dat ze juf wilde worden, stond voor haar vast, net als dat ze naar een gewone middelbare school zou gaan. Makkelijk ging dat laatste overigens niet. Het regende excuses: geen lift, geen invalidentoilet, misschien werd ze gepest. ‘Waarom gaat ze niet gewoon naar het speciaal onderwijs?’ was steevast de repliek. Maar Valerie hield voet bij stuk, tot er een school was die het wél aandurfde. Ze doorliep glansrijk de havo, had een grote vriendinnengroep en speelde toneel.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Vandaag debatteert de Tweede Kamer over inclusief onderwijs: vanaf 2035 voor elk kind een plek op een school in de buurt. Het idee is simpel: geen speciaal onderwijs meer, gewoon samen in een klas. Een recht, vastgelegd in het VN-verdrag dat Nederland in 2007 ondertekende en dat in 2016 juridisch bindend werd, maar waarin ons land hopeloos achterloopt. De onderwijssector ziet er geen brood in: nog geen 20 procent is positief, bleek onlangs uit een enquête onder leraren en ander onderwijspersoneel.
Ik begrijp die huivering maar al te goed. Want het in 2014 ingevoerde ‘passend onderwijs’, de voorloper van de inclusieve variant, is jammerlijk mislukt en bleek vooral een dekmantel voor bezuinigingen. Juist het speciaal onderwijs groeit als kool en de wachtlijsten daar lopen alleen maar op. ‘Passend’ leidde steeds meer tot het idee van volledig individueel toegesneden onderwijs voor ‘andere’ kinderen.
Onwerkbaar, al helemaal in plofklassen van dertig leerlingen, zonder ondersteuning en met de zoveelste onbevoegde invaller voor de klas. Met als gevolg dat leraren en ouders inmiddels massaal hun toevlucht zoeken in individueel labelen en psychologiseren, zodat scholen kunnen verwijzen naar de jeugdhulp en het speciaal onderwijs. Hoewel verre van ideaal, baart het vooruitzicht dat die route straks doodloopt leraren nog meer zorgen. Hoeveel kinderen sneeuwen straks onder, vragen ze zich terecht af.
Toch is inclusief onderwijs de enige weg. Maar dan wel als resultante van steengoed onderwijs. Het vraagt een radicaal andere kijk. Niet het individuele kind dat afwijkt is ‘het defect’, maar de context, die moet anders. Niet met meer therapeuten, faalangstcoaches en andere experts aan de zijlijn, maar met meer onderwijsondersteuning in de klas. Kleinere klassen met bevoegde, vakkundige leraren aan het stuur, die doen waarvoor ze zijn besteld: lesgeven met oog voor wat elk kind nodig heeft. Dus niet als semi-psycholoog of doorverwijsloket. Het vraagt schoolteams die samenwerken en een schoolleiding die kaders schept en daarvoor ook het geld heeft. Plus, last but not least, een politiek die echt luistert en niet doordendert met oogkleppen op.
En ja, zelfs onder de beste condities zal voor een kleine groep kinderen toch nog gespecialiseerd onderwijs nodig blijven. Die kinderen moeten daarop kunnen rekenen, zonder wachtlijsten.
Deze week liep ik Valerie en haar begeleider tegen het lijf. Ze zoekt nog een stageplek. ‘Zelfs het speciaal onderwijs durft het niet aan.’ Ze lacht. ‘Maar dat weerhoudt me niet, hoor. Koudwatervrees, the story of my life.’
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant