Met de kreet food noise proberen farmaceutische bedrijven hun immens populaire afslankmedicijnen nog populairder te maken. Maar die middelen pakken de echte oorzaak van overgewicht niet aan.
is cultuurverslaggever bij de Volkskrant.
Stel je een situatie voor waarin twee keurig geklede gladjakkers in je woonkamer staan. De ene gladjakker spuit grote hoeveelheden water over je kostbare visgraatparket, de andere biedt je een dure dweil aan. Wat doe je, smijt je de spuiter je huis uit? Of laat je hem doorspuiten en koop je die dure dweil, waarmee je probeert te redden wat er te redden valt?
Dat is het beeld dat bij me opkwam toen ik voor de vierde keer in een week werd geconfronteerd met de term food noise.
De eerste keer was terwijl ik rustig in de auto naar een Vlaamse podcast zat te luisteren en een keurige vrouwenstem opeens in mijn oor lispelde of ik soms ‘ongewenste en aanhoudende gedachten over eten’ had. Ik voelde me een beetje betrapt, want inderdaad waren mijn gedachten net afgedwaald naar de malse asperges die ik die avond zou eten en dat ik niet moest vergeten gezouten boter te kopen. ‘Misschien heb je last van food noise’, ging de vrouw op begripvolle toon verder. ‘Dit is geen gebrek aan wilskracht. Het wordt vaak veroorzaakt door een verstoring van je hormonen.’ Ze verwees me naar een website over gewicht, ‘een initiatief van Novo Nordisk’.
De dagen erna dook de kreet food noise op in krantenadvertenties, op sociale media en in een nieuwsbericht van RTL (‘Food noise: waarom sommige mensen de hele dag aan eten denken’), en toen voelde ik me niet langer betrapt maar vooral woedend, want ik realiseerde me dat ik getuige was van de creatie van een nieuwe hype, eentje waarmee farmaceutische bedrijven de komende jaren nog veel rijker gaan worden dan ze al zijn.
Hoeveel rust, reinheid en regelmaat heeft een mens nodig? Volkskrantverslaggever Wilma de Rek, tevens auteur van het boek Rust, reinheid en regelmaat, gaat in een serie op zoek naar antwoorden. Lees hier de andere artikelen terug.
Een daarvan is Novo Nordisk, de Deense farmaceut die zijn omzet de afgelopen jaren zag verveelvoudigen dankzij de ontwikkeling van afslankmedicijnen als Ozempic en Wegovy. De grootste concurrent van Novo Nordisk is het Amerikaanse Lilly, dat vorig jaar met zijn eigen afslankmiddel Mounjaro veel marktaandeel van Novo Nordisk afsnoepte.
De belangrijkste werkzame stof in hun afslankmiddelen is semaglutide, een spulletje dat al jaren wordt voorgeschreven aan mensen met diabetes type 2. Semaglutide bootst de werking van het natuurlijke hormoon GLP-1 na en reguleert de bloedsuikerspiegel. Maar het stimuleert ook een verzadigingsgevoel en remt zodoende de eetlust.
In 2021 publiceerde wetenschappelijk tijdschrift The Lancet de resultaten van een grote studie waaruit bleek dat een wekelijkse injectie met semaglutide mensen met overgewicht kan helpen kilo’s kwijt te raken. Al snel ontstond er een run op de spuiten: door mensen met obesitas, een aandoening waar wereldwijd een op de acht mensen mee kampt, en door mensen met ‘gewoon’ overgewicht. Daarvan zijn er heel veel; in Nederland is meer dan de helft van de bevolking te dik, in de VS driekwart.
Hoe komen al die mensen zo dik? Niet simpelweg door een geheimzinnige ‘verstoring van je hormonen’, zoals de geldwolven van de farmaceutische industrie hun potentiële klanten proberen wijs te maken. De meeste mensen komen ter wereld met een lijf dat is uitgerust met een prima setje hormonen.
Alleen is het ontwerp voor dat lijf ontstaan in een tijd waarin voedsel schaars was en je dus moest toeslaan zodra er eten in zicht was. Lang ging het goed, in de jaren zeventig aten de meeste mensen nog gezonde hoeveelheden vers bereid voedsel, gingen ze op een gewone fiets naar hun werk, school of voetbal en hadden ze een prima postuur.
Maar ons lichaam is niet toegerust voor de wereld van nu, waarin je elke seconde van de dag van alle kanten ultrabewerkte troep krijgt aangeboden. Dat, in combinatie met de liften, auto’s, roltrappen en al die andere vondsten die ervoor zorgen dat niemand zich meer fysiek hoeft in te spannen om van A naar B te komen, verstoort niet alleen de hormonen maar álle lichaamssystemen. Het uit de hand gelopen kapitalisme heeft een omgeving gecreëerd die mensen ziek maakt.
In de 19de eeuw werden ook veel mensen doodziek van de smerige omgeving waarin ze leefden. Toen stonden er ‘hygiënisten’ op, artsen en ingenieurs die de oorzaak van de ellende gingen aanpakken. Dat zou nu ook moeten gebeuren. En er zijn ook best veel verstandige types die op het belang van een gezonde leefstijl en op preventie hameren; recent nog publiceerde emeritus hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell een eminent boek over overgewicht, Grenzen aan de gulzigheid, vol kritiek op het verziekte voedselsysteem dat ‘gericht is op overconsumptie en de planetaire grenzen overschrijdt’.
Toch mogen bedrijven gewoon doorgaan met het ziek maken van mensen, omdat niemand er financieel mee opschiet als ze aan banden worden gelegd, en overheden niet van ‘betutteling’ beschuldigd willen worden. Wel worden die overheden vriendelijk verzocht de dure afslankmedicijnen te vergoeden.
Maar afslankmedicijnen zijn niet de oplossing voor de overgewichtsepidemie, hoe graag de fabrikanten ons dat ook willen laten geloven – en daar doen ze enorm hun best voor, want hun potentiële afzetmarkt is enorm. Zeker nu ze hun semaglutide ook in gemakkelijke pillen kunnen verpakken (die overigens net zulke vervelende bijwerkingen hebben als de injecties en waar je je leven aan vastzit, want de meeste mensen komen weer aan zodra ze met de medicatie zijn gestopt).
Vorige week meldde Novo Nordisk trots dat het Europees Geneesmiddelenbureau positief heeft geadviseerd over de vergunning voor hun Wegovy-pil; eerder keurde ook de Amerikaanse gezondheidsdienst FDA een afslankpil met semaglutide goed. Het Amerikaanse Lilly investeert intussen 2,6 miljard euro in de bouw van een megafabriek in Katwijk. Slecht voor de natuur maar goed voor de economie, dus de politiek verantwoordelijken zijn opgetogen. Marktonderzoeker Fortune Business Insights verwacht dat de wereldwijde markt voor semaglutide verder gaat groeien van 34,52 miljard dollar in 2025 naar 86,05 miljard dollar in 2034.
We gaan de term ‘food noise’ nog heel vaak horen. Het is om te kotsen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant