De Filipijnse vicepresident Sara Duterte, dochter van ex-president Rodrigo Duterte, maakt goede kans president te worden in 2028. Ze moet wel eerst een afzettingsprocedure overleven. De uitkomst heeft gevolgen voor heel Zuidoost-Azië.
is correspondent Zuidoost-Azië van de Volkskrant. Hij woont in Indonesië.
‘Ik bied mijn leven aan, mijn kracht en mijn toekomst – in dienst van onze natie’, zei de Filipijnse politicus Sara Duterte eerder dit jaar, met de hand op haar borst. De 47-jarige Duterte, dochter van de voormalige Filipijnse president Rodrigo Duterte, stelde zich officieel kandidaat voor de presidentsverkiezingen in 2028. Tot tevredenheid van veel landgenoten, want Inday Sara (‘schatje Sara’) heeft veel aanhang.
De Filipijnse verkiezingen zijn nog ver weg, maar ook nu al heeft bijna iedere beleidsbeslissing, politieke manoeuvre, (internationale) arrestatie en elk corruptieonderzoek te maken met die stembusgang. Of beter gezegd: met de titanenstrijd tussen twee machtige families. Aan de ene kant de Marcos-clan van de zittende president Bongbong Marcos, zoon van de verdreven dictator Ferdinand Marcos; en aan de andere kant de Duterte-clan, met vicepresident Sara als matriarch, nu haar vader in een cel zit van het Internationaal Strafhof in Den Haag.
De uitkomst van deze strijd heeft gevolgen voor heel Zuidoost-Azië. De familie Marcos is uitgesproken pro-Amerikaans en stelt het Amerikaanse leger kazernes, havens en vliegvelden ter beschikking om zijn macht in de Indo-Pacific te laten gelden. De Duterte-clan is juist pro-China en doet niet moeilijk over de aanwezigheid van Chinese marinefregatten, vissersschepen en militaire bases in de West-Filipijnse Zee (de Zuid-Chinese Zee) in ruil voor Chinese leningen en investeringen.
Dus vraagt men zich in diverse hoofdsteden af: hoe groot is de kans dat Sara Duterte de volgende president van de Filipijnen wordt?
Volgens de laatste peilingen is die kans levensgroot. Eind februari, na haar kandidaatstelling, stond 43 procent van alle Filipijnen achter de vicepresident. De eerstvolgende kandidaat komt niet verder dan 27 procent. Dutertes aanhang groeit bovendien gestaag, ondanks – of misschien wel dankzij – de vele politieke incidenten en schandalen die het nieuws in de Filipijnen domineren. Haar presidentschap ligt voor het grijpen, zo lijkt het.
Maar dan moet ze nog wel een afzettingsprocedure overleven, haar tweede. In 2025 wilde het parlement de vicepresident al afzetten wegens verondersteld misbruik van overheidsfondsen, corruptie en het oproepen tot geweld. Duterte had in een interview gezegd dat ze alvast een huurmoordenaar opdracht had gegeven om president Marcos en zijn vrouw te vermoorden, mocht er ooit een aanslag op haar leven worden gepleegd. Het Filipijnse hooggerechtshof verwierp de afzettingsprocedure op technische gronden, maar deze maand begon het parlement een nieuwe procedure. Als Duterte wordt afgezet, mag ze nooit meer meedoen aan een presidentsverkiezing.
Sara Duterte nam met verve de machistische leidersstijl over van haar vader Rodrigo. Na haar studie rechten werd zij viceburgemeester onder haar vader, die de zuidelijke havenstad Davao in 22 jaar tijd veranderde van moordhoofdstad van de Filipijnen in een welvarende, schone en veilige provinciestad. Dat de burgemeester daarbij doodseskaders inzette om vermoedelijke drugsdealers en -gebruikers buitengerechtelijk te executeren, vergeven veel inwoners hem graag.
Nadat Duterte haar vader was opgevolgd, ging in 2011 een filmpje viraal waarin zij opkwam voor de bewoners van een sloppenwijk. Toen een vertegenwoordiger van de rechtbank, de zogeheten sheriff, weigerde ontruiming van de wijk nog langer uit te stellen, wenkte de burgemeester hem naderbij en gaf de sheriff – live op televisie – twee vuistslagen in het gezicht.
‘Zij is de alfa van onze familie, niet ik’, zei een trotse Rodrigo later. ‘Als Inday iets zegt, dan is het zo. Zij domineert de familie.’ Rodrigo werd in 2016 president, geholpen door zijn reputatie als keiharde law and order-man. Omdat Filipijnse presidenten maar zes jaar mogen dienen, maakte Rodrigo een deal met die andere machtige familie van het land: de Marcos-clan. Zij mochten in 2022 de president leveren, met Sara als running mate. De kiezer ging daarin mee. Sara werd tevens minister van Onderwijs.
Dat verbond vertoonde al snel barsten. Of beter: het ontplofte. President Marcos zoekt toenadering tot de Verenigde Staten en maakt zo zes jaar buitenlandbeleid van zijn voorganger ongedaan. De Dutertes en de Marcossen beschuldigen elkaar over en weer van fraude en drugsmisbruik, en in 2024 stapte Sara uit het kabinet. In 2025 werd Rodrigo Duterte gearresteerd door Interpol op verdenking van misdaden tegen de menselijkheid. ‘Ontvoerd’, brieste Sara, volgens haar op initiatief van de Marcos-clan.
De Dutertes kunnen stevig in de tegenaanval dankzij een omvangrijk corruptieschandaal met waterwerken: spookprojecten die louter op papier bestaan, half afgebouwde waterwerken en instortende dammuren door het gebruik van ondeugdelijke materialen. Miljarden euro’s blijken te zijn verdeeld onder twaalf schatrijke families met goede contacten binnen de regering. Marcos probeert de schade te beperken met extra investeringen en een strafrechtelijk onderzoek, maar veel Filipijnen houden hem verantwoordelijk.
Laatste incident in de afzettingsprocedure: een schietpartij in het senaatsgebouw. Daar werd half mei een nieuwe voorzitter gekozen en de Duterte-clan wist die plek te claimen. De beslissende stem kwam van de voortvluchtige senator Ronald dela Rosa, ooit politiechef tijdens Rodrigo Duterte’s war on crime, en gezocht door Interpol. De Filipijnse FBI belegerde het gebouw, maar Dela Rosa wist weer te ontsnappen. De kans dat twee derde van de 24-koppige senaat deze zomer instemt met afzetting, is volgens waarnemers klein.
Tel daarbij op dat de populariteit van de familie Marcos verder daalt door de Iran-oorlog (inflatie, lagere economische groei) en dat president Bongbong Marcos geen voor de hand liggende opvolger heeft. De kans dat Sara Duterte de titanenstrijd gaat winnen is daarom groot, maar anderzijds: twee jaar is lang in de Filipijnse politiek.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant