Precies dertig jaar geleden werd in Tilburg de basis gelegd van wat nu Leergeld is: 114 lokale stichtingen voorzien bijna 200 duizend kinderen uit minder welvarende gezinnen van fietsen, laptops of een sportabonnement. ‘Ik kon gewoon meedoen met de andere kinderen.’
‘Ik ben niets tekort gekomen als kind’, zegt Jonathan (19). De tiener onderbreekt even het huiswerk voor zijn mbo-opleiding videotechniek om samen met zijn moeder over zijn jeugd te praten. Het was toen geen vetpot. Zijn moeder kreeg een arbeidsongeschiktheidsuitkering en zat in de schuldsanering.
Toch kon Jonathan mee op schoolreis, haalde hij zijn zwemdiploma’s en zat hij op hockey. Ook beschikte hij over een laptop. Zijn moeder kreeg daarvoor geld van stichting Leergeld.
‘Ik wilde dat mijn zoon dezelfde kansen kreeg als andere kinderen, ook al zat ik onder het bestaansminimum’, zegt zijn moeder Marieke. ‘Mede dankzij deze stichting is dat gelukt.’
Deze week viert Leergeld feest: precies dertig jaar geleden werd in Tilburg de basis gelegd van wat nu is uitgegroeid tot een organisatie met 114 lokale stichtingen. De vrijwilligers ervan helpen jaarlijks met een budget van ruim 50 miljoen euro bijna 200 duizend kinderen in gezinnen die krap zitten aan bijvoorbeeld een schoollaptop, een fiets, een sportclublidmaatschap of andere zaken die voorkomen dat ze buiten de boot vallen.
Uit eigen ervaring vertellen Marieke en haar zoon hoe belangrijk zo’n bijdrage kan zijn. ‘Jonathan’ is een pseudoniem, de tiener wil niet met zijn echte naam in de krant.
Toen Jonathan voor het eerst op schoolreisje ging, ontving zijn moeder een brief van zijn basisschool met het verzoek om een bijdrage. ‘Daarin stond ook: als u het geld niet heeft, kunt u zich wenden tot de stichting Leergeld’, vertelt Marieke. ‘Dat deed ik toen.’
‘Ik wist dat mijn moeder toen weinig geld had’, zegt Jonathan. ‘Dat vertelde ze zelf, we gingen ook vaak niet echt op vakantie, al deden we wel leuke dingen in de zomer. Van hockey wist ik dat mijn moeder het niet zelf betaalde, van de rest eigenlijk niet. Ik heb het ervaren als een normale jeugd, ik was niet anders dan anderen.’
Zijn moeder knikt tevreden. ‘Jij hebt het nooit echt doorgehad, dat was de bedoeling’, zegt Marieke. ‘Je deed gewoon mee met de andere kinderen.’
Hun woonplaats Tilburg is de bakermat van Stichting Leergeld. Het begon met Marja Wittenbols, die dertig jaar geleden met haar achtergrond als maatschappelijk werker regelmatig over de vloer kwam bij Tilburgse gezinnen, waar ze kinderen zag die veel tekortkwamen. In samenwerking met onder meer basisscholen en kerken begon zij fondsen te organiseren voor gezinnen die bijvoorbeeld de schoolboeken voor hun kinderen niet konden betalen.
‘Schoolboeken waren toen nog niet gratis’, zegt Wittenbols, inmiddels 65 jaar. ‘Ik zag hoe kinderen bij voorbaat achterstaan als ze niet beschikken over de basisbenodigdheden om mee te kunnen komen op school.’
‘Daarom wilden mijn samenwerkingspartners zulke kinderen ondersteunen. Zodat ze kunnen meedoen, op school en daarbuiten, ongeacht de financiële situatie thuis.’ Met dat doel richtte zij op 28 mei 1996 de eerste Leergeld-stichting op in Tilburg.
Het idee om kinderen zo individueel te ondersteunen, was toen nieuw. Gezinnen die spullen voor hun kinderen wilden aanvragen, kwamen via de school van hun kinderen bij de kersverse stichting terecht; destijds ging het vooral om schoolboeken en fietsen, later steeds meer om schoollaptops.
Het sloeg aan. In 2000 waren er in tien andere gemeenten Leergeld-stichtingen opgericht, naar Tilburgs voorbeeld. In 2015 waren het er meer dan tachtig. In maart dit jaar begon de 114de Leergeld-stichting in Midden-Drenthe. Ruim driekwart van Nederland is daarmee gedekt.
De autonome lokale stichtingen met vrijwilligers zijn verenigd in de landelijke organisatie Leergeld Nederland. Inmiddels zijn er ook andere organisaties die zich inzetten voor gelijke kansen voor kinderen, zoals het Jeugdeducatiefonds.
Ook voorziet de organisatie de politiek van advies, op basis van wat de vrijwilligers van Leergeld zien bij de gezinnen die zij bezoeken. ‘Mede dankzij ons protest zijn schoolboeken gratis geworden’, zegt Wittenbols.
De laatste jaren ijvert Leergeld voor een structurele overheidsbijdrage voor schoollaptops. Die zijn immers noodzakelijk geworden om überhaupt onderwijs te kunnen volgen, benadrukt de organisatie keer op keer. Het is, volgens Leergeld, onrechtvaardig dat sommige kinderen hiervoor afhankelijk zijn van subsidies en giften die per gemeente verschillen. De lokale Leergeld-stichtingen hebben vorig jaar gezamenlijk ruim twintigduizend laptops verstrekt.
De methode werkt, zegt lector armoede-interventies Anna Custers van de Hogeschool van Amsterdam. ‘De vrijwilligers bespreken bij de gezinnen thuis wat nodig is en wat eventueel bijvoorbeeld bij de gemeente kan worden aangevraagd’, zegt Custers. ‘Met hun laagdrempelige werkwijze verminderen ze de gevolgen van armoede voor veel kinderen.’
Omdat Leergeld zo veel voor haar en haar zoon heeft betekend, wijst Marieke nu zelf regelmatig gezinnen door naar de stichting. Dat doet ze voor welzijnsorganisatie ContourdeTwern, waar ze sinds ruim vier jaar werkt als ervaringsdeskundige op het gebied van armoede. Haar collega’s roepen Marieke erbij als er in gezinnen financiële problemen spelen.
‘Dan hoor ik van een kind dat het liegt tegen zijn leeftijdsgenootjes dat het niet van voetbal houdt, omdat zijn ouders het lidmaatschap van een voetbalclub niet kunnen betalen’, vertelt Marieke. ‘Het raakt me, maar ik begrijp het ook. Kinderen kunnen hard tegen elkaar zijn.’ Ook ziet ze dat veel gezinnen worstelen met de kosten van zwemles. In zulke gevallen verwijst ze de ouders door naar stichting Leergeld of andere organisaties die een bijdrage kunnen leveren. ‘Ik vind het mooi dat ik mijn eigen ervaringen heb kunnen omzetten in iets moois, waarbij ik iets kan doen voor anderen’, zegt Marieke. ‘Ik ben zelf de schaamte voorbij en laat nu zulke gezinnen zien dat ze zich niet hoeven te schamen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant