De Europese Commissie heeft een nieuw voorstel ingediend om Europese bedrijven voorrang te geven bij de verdeling van frequenties voor satellietinternet- en telefonie. Amerikaanse en Chinese functionarissen spreken van ‘protectionisme’ en ‘discriminatie’.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met tech als specialisme.
Het besluit van de Europese Commissie komt in een steeds langere rij te staan van maatregelen waarmee Brussel de Europese digitale soevereiniteit wil versterken. Dit gebeurde eerder onder meer met investeringen in de Europese techsector en strengere regels voor door de VS gedomineerde socialemediaplatforms. Nu haalt Europa op een ander technologisch terrein de teugels aan: satellietinternet.
Het nieuwe voorstel, woensdag gepresenteerd door Henna Virkkunen, Eurocommissaris voor digitale soevereiniteit, veiligheid en democratie, geeft Europese partijen een zetje om tot deze markt toe te treden. Het gaat over de toewijzing van de 2 GHz-frequentieband, waarvoor in 2008 voor het laatst licenties werden geveild. Die licenties vervallen komend jaar.
De 2GHz-bandbreedte is met name nuttig voor rechtstreekse internet- en telefoonverbindingen van satelliet naar apparaten op de aardbodem. Die technologie wordt nu, net als in 2008, in de EU nog niet wijdverspreid gebruikt. Wel is het de meest logische manier om plekken zonder glasvezelverbindingen of zendmasten te voorzien van internet. Elon Musks Starlink, Jeff Bezos’ Amazon en de Chinese overheid investeren momenteel sterk in satellietinternet.
De Europese Commissie heeft besloten de beschikbare licenties in drieën te delen. Niet-Europese bedrijven, gedefinieerd als bedrijven waarvan de eigenaar geen EU-burger is, kunnen alleen bieden op een van de drie taartpunten. Europese bedrijven dingen daarbij ook mee, en krijgen bovendien hun gehele eigen derde taartpunt. Het laatste deel is gereserveerd voor gebruik van overheden, zoals militaire communicatie. Deze kritieke infrastructuur mag ook alleen worden bestuurd door Europese partijen, en moet worden verwerkt in het geplande Europese Iris2-satellietnetwerk.
De licenties werden in 2008 in eerste instantie verdeeld onder twee Europese partijen, maar kwamen via acquisities terecht bij de Amerikaanse bedrijven Viasat en EchoStar. Elon Musks SpaceX, volkomen dominant wat betreft satellietinternet, kocht in september 2025 een deel van EchoStars licenties op voor 17 miljard dollar.
Tijdens een persconferentie stelde Virkkunen dat Europa op een kruispunt staat en het eigen concurrentievermogen ‘gezien de geopolitieke context’ moet stutten. Daarmee doelt ze op de Europese technologische afhankelijkheden die aan het licht zijn gekomen door de bekoelde relatie met de Verenigde Staten. Het wijdverspreide gebruik van Amerikaanse software- en clouddiensten door zowel overheden als particulieren wordt door de VS als drukmiddel gebruikt in de lopende handelsoorlogen.
Deze afhankelijkheid is wat betreft satellietinternet pijnlijk duidelijk geworden door de oorlog in Oekraïne. Het Oekraïense leger leunt zwaar op de diensten van Starlink. Musk zette in 2022 Starlink tijdelijk uit tijdens een Oekraïense aanval, uit angst voor Russische repercussies.
In aanloop naar het Brusselse besluit liet Brendan Carr, Trump-loyalist en voorzitter van de Amerikaanse telecomtoezichthouder, zich daarom in niet mis te verstane woorden uit over de beoogde plannen. In een interview met de Financial Times beschuldigde hij de Europese Commissie van ‘protectionisme’ en een ‘anti-Amerikaanse’ houding.
Ook China, dat ambitieuze plannen heeft voor een eigen vloot telecomsatellieten, hekelde het Europese plan. ‘Als Europa erop staat Chinese bedrijven discriminerend te behandelen, zal China gedwongen zijn tegenmaatregelen te treffen’, zei Suo Peng, de in Brussel gevestigde Chinese topdiplomaat voor handel, tegen Politico.
Hendrik Rood, telecomconsultant bij onderzoeks- en adviesbureau Stratix, voorziet een biedoorlog tussen de VS en China: ‘Omdat niet-Europese bedrijven maar op één kavel kunnen bieden, zullen de prijzen daar geheid stijgen’, zegt hij.
En hoewel de voorrang voor Europese bedrijven in zijn ogen de Europese afhankelijkheden kan afzwakken, plaatst hij een belangrijke kanttekening. De situatie doet hem denken aan de 4G-veiling van 2012, toen relatief kleine bedrijven in 2014 in Nederland voorrang kregen bij een vergunning voor 4G-dekking. Daardoor wist Tele2 toe te treden tot de markt. Het draaiende houden van dat netwerk bleek echter dermate duur dat Tele2 moest worden opgekocht door T-Mobile, een van de bedrijven waar het juist mee moest kunnen concurreren.
‘Mij is niet duidelijk wat de Commissie van plan is zodra kleine toetreders tot de satellietmarkt falen en dreigen te worden opgekocht door de dominante Amerikanen’, zegt Rood.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant