FvD-leider Lidewij de Vos lag dinsdag tijdens een Tweede Kamerdebat anderhalf uur van links tot rechts onder vuur. Een primeur. Is het goeddeels negeren van Forum voor Democratie voorbij? ‘Je geeft ze zo een miljard nieuwe filmpjes om op de socials te laten rondgaan.’
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Het was niet gecoördineerd, zo bezweren de betrokkenen, maar tijdens het Tweede Kamerdebat over ‘het normaliseren van geweld in politiek en samenleving’ vormde zich dinsdag spontaan een breed politiek front tegen het in de peilingen snel stijgende Forum voor Democratie (FvD). Bijna niemand liet zich onbetuigd: van Jesse Klaver (Progressief Nederland) op de linkerflank tot Ruben Brekelmans (VVD) en Mona Keijzer (Groep Keijzer) op rechts.
Vraag na vraag kreeg FvD-leider Lidewij de Vos op zich afgevuurd. Waarom blijft het FvD termen als ‘omvolking’ en ‘remigratie’ gebruiken, terwijl inlichtingendiensten waarschuwen dat zo het gedachtegoed van extreemrechts wordt genormaliseerd? Gelooft De Vos dat Joden erop uit zijn om de witte bevolking te vervangen door migranten, zoals wordt beweerd in een complottheorie die een lokale FvD-fractievoorzitter verspreidde? Vindt De Vos dat Nederland voor ‘de blanke Nederlanders’ is?
De laatste vraag kwam van Keijzer. De ex-BBB-minister probeerde De Vos eerst nog mild te stemmen door erop te wijzen dat ze allebei een hard asielbeleid willen. Dan zou het volgens Keijzer helpen als de FvD-leider duidelijk afstand zou nemen van de antisemitische en racistische uitingen die onderdeel zijn van de partijgeschiedenis.
De Vos reageerde, zoals vaker tijdens het debat, ontwijkend en bekritiseerde vooral de ‘achterlijke vraag’. Pas na lang aandringen zei ze: ‘Mensen die hier van oorsprong wonen, moeten de meerderheid blijven. Dat dat van oorsprong blanke mensen waren, is een feitelijke constatering. Maar dat heeft niet veel te maken met het doel dat wij nastreven.’
De Vos sprak ook nog over ‘juridische Nederlanders’ die wel een paspoort hebben, maar zich volgens haar geen Nederlander voelen. ‘Hoe moet ik hen dan als een Nederlander zien?’ Verder bleef de FvD-leider telkens herhalen dat alle kritiek op haar partij een afleidingsmanoeuvre is om niet te hoeven praten over het in haar ogen falende asielbeleid.
Het was voor het eerst in jaren dat Forum voor Democratie zo’n prominente rol speelde in de Tweede Kamer. D66-fractievoorzitter Jan Paternotte is er terugblikkend van overtuigd dat het debat heeft geholpen om het gedachtegoed van FvD (‘rechtsextremistische drek’) verder bloot te leggen. ‘Kiezers die normaal gesproken op de VVD of JA21 stemmen, maar denken dat FvD misschien ook wel geinig is, zullen dat nu misschien minder snel doen.’
Vooral De Vos’ aanvankelijke weigering om in te gaan op de vraag over een Nederland voor blanke Nederlanders, was volgens Paternotte veelzeggend, benadrukte hij al tijdens het debat. ‘In de kern kwam de vraag erop neer: vindt u dat Nederland een racistische maatschappij zou moeten zijn?’
Paternotte gelooft niet dat het negeren van De Vos nog zin heeft. ‘In de luwte is FvD al naar 16 zetels gestegen in de peilingen (van Maurice de Hond, red.). Een cordon sanitaire werkt niet meer in een tijd van sociale media.’
Toch waren er ook fractievoorzitters die zich wel op de vlakte hielden tijdens het debat, zoals JA21-voorman Joost Eerdmans. Bij die partij leeft de overtuiging dat De Vos alleen maar zal profiteren van alle aandacht die ze dinsdag kreeg.
Dat is op de linkerflank ook de vrees van Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren, die net als Laurens Dassen van Volt geen enkele vraag stelde aan De Vos. ‘Het is een dilemma, maar we hebben ons gehouden aan de adviezen van experts’, zegt Ouwehand. ‘En die zeggen dat je door oog in oog in debat te gaan met deze partijen ook doet alsof het normale partijen zijn. Onbedoeld draag je dan bij aan hun legitimering.’
Ouwehand: ‘Ik heb ook niks nieuws gehoord dinsdag. We weten dat ze extreemrechts zijn, dat ze antisemitische opvattingen hebben, dat ze wanstaltige ideeën verspreiden waar de diensten allemaal voor waarschuwen. Met dit debat geef je ze vooral een miljard nieuwe filmpjes om op de socials te laten rondgaan: kijk eens hoe wij keihard worden aangepakt door de elite en het kartel.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant