Frank Heinen is schrijver en columnist voor de Volkskrant.
Klassiek is het verhaal over Sonny Rollins, de supersaxofonist die deze week op 95-jarige leeftijd overleed, dat hij zich na een succesvolle Europese tour in 1959 volledig terugtrok uit de jazzscene. Hij was op dat moment 28, en op de toppen van zijn roem, maar hij was niet tevreden over zijn niveau. Twee jaar lang vertoonde hij zich niet op podia, of in opnamestudio’s. In plaats daarvan oefende hij tot zestien uur per dag, om nog beter te worden. Omdat zijn flat te gehorig was, speelde hij geregeld onder de Williamsburgbrug.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Rollins blies leven in het leven. Hij was nooit tevreden, het was nooit goed genoeg. Hoe goed hij ook was: de perfectie die hij soms in zijn hoofd hoorde, haalde de werkelijkheid nooit. Voor Rollins waren de tonen die op de plaat belandden de voor anderen hoorbare bijvangst van alles wat in zijn hoofd werd afgespeeld. Hij bleef tot het einde toe leren, werken, beter worden, om de onbereikbare volmaaktheid zoveel mogelijk te benaderen. Toen Olaf van Paassen hem in diens Uur van de Wolf-docu van 2014 (titel ‘Morgen speel ik beter’) vroeg wat de essentie van het leven was, hoefde Sonny Rollins niet lang na te denken: ‘Leren. Begrijpen.’ Zijn oeuvre is een monument voor zijn talent, maar ook voor een grenzeloos doorzettingsvermogen.
Doorzetten kan op vele terreinen.
Neem Maikel Boon, het PVV-Kamerlid in de geest van zijn beroemde voorganger Bruin Boon, de sneue etter die in de boeken van Dik Trom altijd probeerde een ander voor zijn eigen gemenigheid te laten opdraaien. Boon (Maikel dus) werd een tijdje geleden samen met een PVV-compadre betrapt op het publiceren van AI-gegenereerde plaatjes (‘blonde vrouwen’ achtervolgd door ‘mannen met wilde baarden’ en allerhande Frans Timmermans-fantasieën) waar mensen op Facebook dan vrijelijk op mochten reageren. Boon zei sorry, en ging er vervolgens mee door. Deze week betrof het een tekening van rechtbanktekenaar Petra Urban, van twee Syrische jongens die momenteel terechtstaan voor de moord op hun zus. Maikel Boon hoorde het nieuws, zag de tekening en dacht: dat moet dreigender. Zodoende bewerkte hij de gezichten van de jongens zodat ze bozer keken dan op de oorspronkelijke tekening en maakte hij de achtergrond wat donkerder.
‘Gewoon dom’, noemt Maikel Boon dat nu. ‘Ik dacht: als we de tekening aanpassen, zitten er geen auteursrechten meer op.’ Logisch. Net als de ontwerpers van de technologie hebben ook de meeste fanatieke gebruikers van AI een vrij flexibel idee over eigendom en auteursrecht. Zeg maar: ze begrijpen het niet en het boeit ze geen fuck. Je zou in PVV-jargon kunnen blijven en roepen dat Sam Altman en de zijnen ons komen bestelen en onze banen komen afpakken, maar zelfs Maikel Boon, een man die het denken begrijpelijkerwijs heeft uitbesteed, heeft niet de tijd om voor alles de barricaden op te gaan.
Maar goed: Boon is dus geen opgever. Hij zet door, net als de demente duif die, een paar minuten na een doffe aanvaring met de schuifpui, er gewoon nog eens met volle kracht tegenaan vliegt en vervolgens versuft achterblijft. Boon wéét dat hij iets moet met AI en discriminatie, hij voelt het heel sterk, het is zijn lotsbestemming, het lukt hem alleen maar niet de juiste mal te vinden om deze twee uiteenlopende vormen van intellectuele luiheid door te drukken.
Sonny Rollins wilde leren, zette door, leerde en maakte de wereld mooi. Voor Maikel Boon blijft het vooralsnog bij doorzetten alleen. Het is niet eerlijk verdeeld in de wereld. Maar wie weet waar het toe leidt als hij vanaf nu zestien uur per dag AI-foto’s gaat bewerken voor zichzelf alleen, in stilte, onder een brug, om te beginnen, zeg, een jaar of tien?
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.