Volgens de Oekraïense militair analist Taras Chmoet staat het leger van zijn land er beter voor dan in de afgelopen vier jaar. ‘Maar er zijn veel onzekerheden.’
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Begin dit jaar spraken Oekraïners over lichtpuntjes. Toen over patronen. Maar inmiddels komen er zo veel positieve berichten van het front dat ze durven te speculeren over een verandering in de oorlog.
Dit jaar, zo concludeerde president Volodymyr Zelensky vorige week, is ‘het evenwicht op het slagveld verschoven’. Andri Biletsky, de commandant van de Derde Aanvalsbrigade, een van de sterkste gevechtseenheden van Oekraïne, zei woensdag zelfs dat ‘een kantelpunt’ aanstaande is.
Het is de eerste keer in jaren dat er in Oekraïne weer zulk optimisme klinkt over de militaire kansen. Sinds een mislukt tegenoffensief in 2023 is Oekraïne vrijwel onafgebroken in het defensief, met kleine maar aanhoudende terreinverliezen. Geloof in ‘de overwinning’ vervloog.
Taras Chmoet (34) geloofde er ook niet meer in. Hij is veteraan, militair analist en sinds 2020 directeur van Come Back Alive, de grootste Oekraïense niet-gouvernementele organisatie die geld inzamelt om het leger te steunen – de ngo kocht sinds de invasie voor honderden miljoenen euro’s aan wapens voor Oekraïense militairen.
Chmoet sloeg deze winter nog alarm in Oekraïense media door te zeggen dat de verdedigingslinies op instorten stonden. Nu, een halfjaar later, slaat hij een andere toon aan tijdens een interview in Amsterdam.
Zijn de optimistische geluiden terecht?
‘Het korte antwoord is: ja. We bevinden ons nu in de beste omstandigheden sinds de lente van 2023. Mensen onderschatten hoe belangrijk het is dat we de afgelopen winter hebben doorstaan. Om de taal van de president van Amerika te gebruiken: we hebben kaarten in handen.
‘De Russen bereiken hun doelen al lang niet meer op het slagveld. En het lijkt erop dat ze hun reserves kwijtraken. Ze zijn veel van hun aanvallend vermogen verloren. Per maand veroveren ze nog maar 130 tot 170 vierkante kilometer terrein. Dat staat niet in verhouding tot het aantal mensen dat ze daarbij verliezen. Dat zijn er te veel voor een klein stukje grondgebied.’
In de winter zei u nog dat het front op instorten stond. Wat is er veranderd?
‘De toegankelijkheid en eenvoud van technologieën. Drones zijn nu goedkoper, eenvoudiger en op grotere schaal te produceren. De prijs van een dodelijke aanval is heel laag geworden. Maar dat is niet het belangrijkste.
‘Het belangrijkste is dat de Russen zich erg traag aanpassen aan technologische veranderingen. Historisch gezien hebben ze het altijd moeten hebben van grote aantallen manschappen. Door de drones kunnen ze daar steeds minder van profiteren.
‘Hun systeem is erg rigide. Het tolereert geen mislukkingen. Er wordt gelogen van de infanteriesoldaten tot aan de generaals. Met als gevolg dat Russische kaarten van het slagveld veel meer bezet gebied tonen dan in werkelijkheid het geval is. En zulke kaarten gebruiken ze om offensieven voor te bereiden.
‘Wij zijn niet alles perfect gaan doen, het is eerder dat de slagkracht van de Russen afneemt.’
Wat betekent dit voor het strategisch initiatief in de oorlog?
‘We kunnen pas spreken van een strategisch initiatief als we meer stappen zetten. Dit is een eerste stap. We bevinden ons nog steeds in het defensief. Het is altijd makkelijker als je verdedigt. Als we een tegenoffensief zouden lanceren, belanden we misschien wel in de positie van de Russen. Wat ook kan, is dat Rusland een nieuw offensief begint. Bijvoorbeeld vanuit Belarus.’
Wordt er in Oekraïne überhaupt aan een tegenoffensief gedacht?
‘Helaas zijn slechts vijf eenheden binnen het leger in staat om een tegenoffensief uit te voeren. Daarvoor heb je veel en zeer goed getrainde militairen nodig.’
U heeft voortdurend contact met militairen op het slagveld. Waar vragen ze om?
‘Om goed getrainde militairen.’
De regering hervormt de mobilisatie om het tekort aan mankracht op te lossen. Lukt dat?
‘De hervormingen zijn nog niet doorgevoerd. De regering en het ministerie van Defensie erkennen wel dat er een probleem is. Maar de eerste resultaten van hun maatregelen zullen we pas tegen de winter zien.’
Om welke wapens vragen militairen nu?
‘Om alle soorten drones. Verkenningsdrones, aanvalsdrones. Maar ook voertuigen: pick-ups, quads, motorfietsen. En via ons project Dronefall schaffen we alles aan wat te maken heeft met de verdediging tegen drones.
‘Er is nu veel behoefte aan drones voor de middellange en lange afstand. Met middellange afstand bedoelen we drones met een bereik van zo’n 150 kilometer en minimaal 50 kilogram aan explosieven. Zo kun je de vijand in de rug aanvallen. We raken commandocentra, munitieopslagplaatsen en bases nu beter.’
De verdediging tegen drones verbetert, maar die tegen ballistische raketten niet. Kyiv is afgelopen week zwaar getroffen.
‘Dat is een enorm probleem. Oekraïne is een groot land. Voor de raketafweer heb je veel lanceersystemen nodig. En wat het extra moeilijk maakt, is dat jullie geen onderscheppingsraketten voor ons hebben. Europa produceert er onvoldoende en kan er te weinig aan ons doorgeven. De VS verkopen ze niet meer. Voor Europa zelf is dat ook een enorm probleem.’
Zijn Nederland en andere Europese landen die u bezoekt zich bewust van het gevaar dat drones en raketten ook voor hun kunnen vormen?
‘Nee.’
Hoe verklaart u dat na ruim vier jaar grootschalige oorlog?
‘Jullie hebben lang geen oorlog meer meegemaakt. Jullie zijn vergeten wat oorlog is. Niet alleen Nederland, maar de hele regio. Legers zijn conservatief, politici zijn traag. En veel mensen vinden het moeilijk te aanvaarden dat hun strategieën waaraan ze al die tijd hebben gewerkt, en het materieel dat ze hebben aangeschaft, zoals geavanceerde tanks, niet meer nodig zijn.
‘Europa lijkt op een leger aan het begin van de Eerste Wereldoorlog. Oekraïne lijkt op een leger aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Europa praat over cavalerie, wij besturen drones. Europa geeft 15 miljoen euro uit aan één Leopard-tank, maar die wordt zo vernietigd door tien drones van 30 duizend euro. Dat betekent niet dat tanks niet meer nodig zijn. Maar het betekent dat je een oorlog niet kunt winnen met de strategieën waarmee Europa en de Navo zich voorbereiden.
‘Het beste voertuig op het slagveld is nu een M113 uit de jaren zestig. Hij is eenvoudig, snel en goedkoop.’
Is dat wat u zoekt: goedkope, eenvoudige wapens die op grote schaal te produceren zijn?
‘Je hoeft niet de beste munitie te hebben, je moet genóég munitie hebben. Je hoeft niet het meest geavanceerde leger te hebben. Je moet een leger hebben dat klaar is om te vechten en dat bereid is verliezen te lijden.’
U heeft meermaals gezegd dat Oekraïne niet afstevent op de overwinning. Hoe denkt u daar nu over?
‘We bevinden ons in een veel betere situatie dan een jaar geleden. Maar er zijn veel onzekerheden. Hoe stellen de VS zich op? Verandert de Europese steun? Komt er een nieuwe crisis in de wereld?
‘Als er morgen oorlog in Taiwan uitbreekt, dan produceren de VS binnenkort geen wapens meer, want overal zitten Taiwanese chips in. Stopt China de verkoop van onderdelen voor drones, dan hebben we over drie maanden geen drones meer. We kunnen van alles fantaseren over Oekraïne, maar uiteindelijk zijn we heel afhankelijk van wat er gebeurt in de rest van de wereld.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant