Meer weten over de Iran-oorlog? Lees hier al onze artikelen.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd Oman ‘op te blazen’ als de Golfstaat zich ‘niet gedraagt’. Hij reageerde op de vraag van een journalist of hij een deal zou accepteren waarbij Iran en Oman voor een korte periode de Straat van Hormuz zouden controleren. Volgens berichten voeren de twee landen gesprekken over de mogelijkheid om gezamenlijk tol te heffen in de zeestraat, die sinds de start van de Iran-oorlog grotendeels is afgesloten voor internationale zeevaart.
Iran probeert al langer om zijn controle te verstevigen op de cruciale waterweg, waar voor de oorlog ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie doorgevoerd werd. Schepen die de straat willen doorkruisen, moeten bij de pas opgerichte Persian Gulf Authority toestemming aanvragen en tol betalen. Maar het stuk zee waarover Iran controle claimt, reikt tot in de territoriale wateren van de Verenigde Arabische Emiraten en Oman.
De VAE hebben de Iraanse plannen sterk veroordeeld, maar Teheran probeert volgens persbureau AP Oman over te halen om de Persian Gulf Authority te steunen. Oman heeft sterke economische en militaire banden met de Verenigde Staten. De olierijke staat kwam zelf onder vuur te liggen in de oorlog en heeft zich opgeworpen als bemiddelaar tussen de VS en Iran. De Omaanse autoriteiten hebben niet op de berichten gereageerd.
De blokkade van de Straat van Hormuz is een doorn in het oog van Trump, die probeert om snel tot een deal met Iran te komen. ‘De straat zal open zijn voor iedereen. Niemand gaat deze controleren’, zei Trump dinsdag. ‘Dat is onderdeel van de onderhandelingen die we voeren.’ Daarna vervolgde hij: ‘Oman moet zich gedragen zoals iedereen. Anders moeten we ze opblazen. Dat begrijpen ze.’ Het Witte Huis heeft nog geen verklaring gegeven voor de opvallende opmerking.
Carlijn van Esch
De olieprijzen zijn donderdagochtend flink omhooggeschoten als reactie op de nieuwe aanvallen die de VS en Iran afgelopen nacht over en weer hebben uitgevoerd. De prijs van een vat Amerikaanse olie steeg met 3,9 procent naar 91,12 dollar en die van Brentolie - aardolie uit Europa, Afrika en het Midden-Oosten - met 3,7 procent naar 97,78 dollar. De piek op de oliemarkt had ook direct een negatief effect op de grote aandelenbeurzen in Azië.
Een dag eerder daalden de prijzen nog door de hoop dat een volledige heropening van de Straat van Hormuz nabij was. Onderhandelingen tussen de VS en Iran over een duurzaam akkoord om de oorlog te beëindigen lopen nog, maar woensdagnacht voerden de VS aanvallen uit op de Iraanse havenstad Bandar Abbas aan de Straat van Hormuz, naar eigen zeggen als reactie op een Iraanse dreiging. Iran maakte bekend als vergelding aanvallen op een niet nader genoemde Amerikaanse basis te hebben uitgevoerd.
Redactie
De Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) heeft bevestigd dat het 'een Amerikaanse basis' heeft aangevallen als reactie op de eerdere Amerikaanse aanval op Bandar Abbas woensdagnacht. De IRG vermeldde geen locatie voor de aanval.
Eerder in de nacht van woensdag op donderdag zouden er volgens verschillende internationale media al wederzijdse beschietingen hadden plaatsgevonden tussen Iran en de VS.
Volgens het Iraanse leger probeerden vier schepen zonder toestemming de Straat van Hormuz door te varen. Iran voerde daarop 'waarschuwingsschoten' uit, waarop de VS met een tegenreactie kwamen en aanvallen uitvoerden op de havenstad Bandar Abbas.
In Koeweit is donderdagochtend het luchtalarm afgegaan. Het leger zegt op X dat het bezig is met het afweren van meerdere 'vijandige drone- en raketaanvallen'.
Volgens het leger zijn explosies die in het land te horen zijn veroorzaakt door onderscheppingen door de luchtafweer. Waar de aanvallen vandaan komen, is nog onbekend. Ook is nog niets gemeld over schade of slachtoffers.
De Golfstaten, waaronder Koeweit, werden tijdens de oorlog van de VS en Israël tegen Iran geregeld getroffen door raket- en drone-aanvallen. Die aanvallen zijn grotendeels afgenomen sinds het staakt-het-vuren in april van kracht werd. Wel zijn er sindsdien vanuit Irak drones gelanceerd in de richting van de Golfstaten, waaronder Saudi-Arabië en Koeweit. (ANP)
De Israëlische krijgsmacht (IDF) meldt in de nacht van woensdag op donderdag te zijn begonnen met aanvallen op Hezbollah-infrastructuur in de Zuid-Libanese stad Tyrus.
Volgens het Libanese persbureau NNA vonden er donderdagochtend twee series Israëlische luchtaanvallen plaats op de stad en een gebied ten oosten ervan. Daarbij werd een gebouw geraakt en brak er brand uit.
Op woensdag verklaarde de IDF heel Zuid-Libanon al tot 'gevechtszone' en riep ze inwoners op om te evacueren. Die oproep gold ook expliciet voor de inwoners van de dichtbevolkte stad Tyrus.
Volgens Israël zijn aanvallen op het zuiden van Libanon - ondanks de wapenstilstand tussen de Libanese regering en Israël - nodig om het noorden van Israël te beschermen tegen aanvallen van Hezbollah. (ANP)
De VS hebben sancties opgelegd aan de Persian Gulf Strait Authority, de instantie die Iran heeft opgericht om de Straat van Hormuz te beheren. Dat maakte het Amerikaanse ministerie van Financiën woensdag bekend.
Volgens Washington gebruikt de Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) de instantie om geld te verdienen aan schepen die door de Straat van Hormuz varen. De Amerikanen spreken van 'illegale tolheffingen' en schepen die gedwongen worden 'Iraanse aanwijzingen op te volgen in ruil voor een veilige doorgang'.
In de praktijk betekenen de sancties dat mogelijke bezittingen van deze organisatie in de VS geblokkeerd zullen worden. Ook personen of bedrijven die met deze autoriteit zakendoen, kunnen sancties krijgen, aldus het ministerie van Financiën. (ANP)
Het Israëlische leger heeft in de nacht van woensdag op donderdag opnieuw opgeroepen om de stad Tyrus in het zuiden van Libanon te ontruimen. Vermoedelijk volgt een nieuwe aanval op doelwitten van Hezbollah, ondanks het staakt-het-vuren dat officieel nog steeds van kracht is.
Ook woensdag riep het Israëlische leger al op tot grootschalige evacuaties in het zuiden van Libanon. Dinsdag voerde Israël eveneens aanvallen uit op zijn buurland. Daarbij werden 31 mensen gedood. Ook Hezbollah beweerde toen aanvallen te hebben uitgevoerd in het noorden van Israël. (Belga/Redactie)
Het Amerikaanse leger heeft nieuwe aanvallen uitgevoerd op Iran. Dat heeft een Amerikaanse functionaris woensdag aan Reuters gemeld.
De aanvallen waren gericht op een militaire locatie die volgens de Amerikanen een bedreiging vormde voor hun troepen en het commerciële scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz. De functionaris, die op voorwaarde van anonimiteit sprak, zei dat het Amerikaanse leger vier Iraanse drones heeft onderschept en neergeschoten die een vergelijkbare dreiging vormden. 'Deze acties waren afgewogen, puur defensief en bedoeld om het staakt-het-vuren te handhaven', zei de functionaris.
Eerder maakten Iraanse media melding van diverse explosies in de havenstad Bandar Abbas aan de Straat van Hormuz. Volgens Amerikaanse media zou het leger luchtaanvallen op een basis voor drones in Bandar Abbas hebben uitgevoerd voordat deze een vijfde drone kon lanceren.
Het Iraanse staatspersbureau Tasnim citeert een militaire bron die zegt dat er geen slachtoffers of schade te melden zijn na de Amerikaanse aanvallen. Volgens de bron zou de situatie ontstaan zijn nadat een Amerikaanse olietanker door de Straat van Hormuz probeerde te varen. (ANP)
De Amerikaanse president Donald Trump heeft woensdag gezegd dat hij zich geen zorgen maakt over de politieke gevolgen van een langdurig conflict met Iran. Hij deed die uitspraak tijdens een kabinetsvergadering in het Witte Huis.
Volgens Trump 'hebben de Iraanse leiders zich vergist als ze dachten dat de tussentijdse verkiezingen in november hem tot een akkoord zouden dwingen'.
'Ze dachten dat ze me wel zouden uitputten', zei Trump tijdens de kabinetsvergadering, verwijzend naar het Iraanse leiderschap. 'Weet je, we putten hem wel uit. Hij heeft de tussentijdse verkiezingen. Maar ik geef niets om de tussentijdse verkiezingen.'
Trump zei eerder op woensdag nog 'niet tevreden' te zijn over de vredesdeal met Iran die op tafel ligt. 'Maar dat komt wel', aldus de Amerikaanse president. (ANP)
De VS hebben de VN-rapporteur voor de mensenrechten in de bezette Palestijnse gebieden, Francesca Albanese, opnieuw op een sanctielijst van individuen gezet. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Financiën.
De Italiaanse Albanese werd eerder in mei van de sanctielijst geschrapt, wat volgens de regering-Trump een tijdelijke maatregel was. Ze werd in 2022 aangesteld om verslag uit te brengen over de mensenrechtensituatie in bezette Palestijnse gebieden. In 2025 werd haar aanstelling verlengd.
Albanese beschuldigde de Israëlische regering eerder van 'een van de wreedste genocides van de moderne geschiedenis' en pleitte voor een wapenembargo en het verbreken van handelsbetrekkingen met het land. (ANP)
Sinds het ingaan van het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas in oktober doodde Israël 152 Palestijnen, onder wie vrouwen en kinderen, in de buurt van de door Israël gecreëerde ‘gele lijn’. Dat zegt het mensenrechtenkantoor van de Verenigde Naties. Het kantoor zegt te vrezen dat Israël op Palestijnse burgers schiet, alleen omdat ze in de buurt van de grens komen. Dat komt neer op oorlogsmisdaden, aldus het VN-kantoor.
Ajith Sunghay, hoofd van het mensenrechtenkantoor van de VN, spreekt van een ‘alarmerend patroon’. Met de gele lijn bezet Israël in feite een deel van de Gazastrook. Israël schuift die lijn steeds meer op, waardoor de Palestijnen in een steeds kleiner gebied moeten leven en de grens vaker in de buurt van Palestijnse woningen komt te liggen.
Volgens Sunghhay weet niemand precies waar de gele lijn begint, waar die eindigt en wanneer Israël beslist om de grens op te schuiven. De Israëlische autoriteiten stellen dat de grens nodig is om een ‘bufferzone’ te creëren. Op die manier zou een nieuwe aanval zoals die van 7 oktober moeten worden voorkomen.
Yassin Boutayeb
Het gaat de Verenigde Staten jaren kosten om de voorraden van drie cruciale geavanceerde wapens die in de oorlog tegen Iran zijn gebruikt aan te vullen. Dat blijkt uit een vandaag gepubliceerd rapport van het Center for Strategic and International Studies (CSIS). Het gaat om Tomahawk-kruisraketten, het Patriot-luchtafweersysteem en THAAD-onderscheppers.
Volgens de in Washington gevestigde denktank hebben de VS nu nog voldoende voorraad voor ‘ieder plausibel scenario’ in Iran, maar het land zou in de problemen komen op het moment dat de VS met China in conflict zouden komen.
De wapensystemen zijn onder meer cruciaal voor de verdediging tegen raketten en drones. De Amerikaanse minister van Defensie, Pete Hegseth, zei eerder al dat het ‘maanden en jaren’ zou duren om het materieel aan te vullen. CSIS zegt in zijn nieuwste analyse die inschatting van Hegseth ‘te ondersteunen’. Functionarissen binnen het Pentagon waarschuwen al langer voor het opraken van de Amerikaanse wapenvoorraden.
Een gebrek aan geld ligt niet ten grondslag aan het feit dat het veel tijd kost om de voorraden aan te vullen, stelt het CSIS. De Amerikaanse regering, evenals het Congres, is namelijk bereid om flink te investeren in de Amerikaanse defensie. Volgens de denktank is er in de VS momenteel echter te weinig productiecapaciteit om nieuw materieel te produceren. Ook kost het tijd om nieuwe productielocaties uit de grond te stampen of bestaande locaties uit te breiden.
Yassin Boutayeb
Hamas heeft de dood van Mohammad Odeh, het recentelijk aangetreden hoofd van de militaire tak van de groepering in Gaza, bevestigd. Het Israëlische leger claimde eerder vandaag Odeh dinsdag te hebben gedood met een bombardement. Zijn vrouw en zoon zouden ook zijn gedood.
Odeh werd iets meer dan een week geleden door Hamas aangesteld om de zogenoemde Al-Qassem-brigade te leiden. Zijn voorganger, Izz al-Din al-Haddad, is ook gedood door Israël. De Israëlische autoriteiten houden Odeh, evenals andere kopstukken van Hamas, verantwoordelijk voor de aanslagen van 7 oktober 2023.
De Israëlische defensieminister Israel Katz zei vandaag dat ‘we hebben gezworen om iedereen te elimineren die verantwoordelijk was voor het bloedbad van 7 oktober. We hebben beloofd dat Hamas geen burgerlijk of militair bewind zal voeren.’
Yassin Boutayeb
Een Nederlandse mijnenjager gaat eind deze week voor een Navo-missie naar de Middellandse Zee, schrijven ministers Dilan Yeşilgöz (Defensie, VVD) en Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) aan de Tweede Kamer. Dat besluit is mede genomen met het oog op een internationale missie die op poten wordt gezet om de Straat van Hormuz te beveiligen, mocht de veiligheidssituatie dat toelaten. Nederland treft momenteel voorbereidingen om daar een eventuele (militaire) bijdrage aan te leveren.
Hoewel Nederland nog geen formeel besluit heeft genomen over de bijdrage, zou de mijnenjager vanuit de Middellandse Zee relatief snel ingezet kunnen worden in de Straat van Hormuz. Iran heeft mijnen gelegd in de zeestraat, die sinds de oorlog grotendeels afgesloten is voor de internationale scheepvaart. Dat heeft grote gevolgen voor de wereldeconomie.
De Nederlandse regering zegt ook voorbereidingen te hebben getroffen voor een ‘gecombineerd search- duik- en explosieven opruimingsteam’ in de zeestraat, mogelijk vanaf een Nederlands ondersteuningsschip.
De internationale coalitie, onder leiding van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, spreekt al langer over een missie om de vrije scheepvaart in de Straat van Hormuz te beschermen. Daarbij is wel steeds aangetekend dat zo’n missie pas van de grond kan komen als er sprake is van, zoals de Nederlandse regering het formuleert, een ‘duurzaam einde aan de vijandelijkheden’.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft meermaals boos gemaakt over de weigering van Navo-bondgenoten om zich actiever te mengen in de oorlog tegen Iran. Zijn regering heeft westerse landen onder druk proberen te zetten om de Straat van Hormuz te heropenen.
Thom Canters
Het parlement van Hongarije heeft woensdag gestemd voor het ongedaan maken van de terugtrekking uit het Internationaal Strafhof in Den Haag. Voormalig premier Viktor Orbán zette dat proces vorig jaar nog in gang, nadat het hof een internationaal arrestatiebevel had uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu vanwege de oorlog in de Gazastrook.
Met het aantreden van premier Péter Magyar waait er een nieuwe wind in Boedapest. Hij had beloofd het besluit van zijn voorganger ongedaan te maken. De terugtrekking was anders op 2 juni officieel geworden. Een ruime meerderheid van het parlement, waar Magyars partij Tisza de baas is, stak daar een stokje voor.
Orbáns regering maakte in april vorig jaar wereldkundig dat Hongarije het 125-leden tellende ICC zou verlaten. Slechts twee landen (Burundi en de Filipijnen) hebben dat eerder gedaan. De aankondiging viel samen met een bezoek van premier Netanyahu, een bondgenoot van de pro-Israëlische Orbán. Als lidstaat was Hongarije juist verplicht om Netanyahu in de boeien te slaan en uit te leveren aan het hof.
Daar wilde Orbán echter niets van weten. Sterker: de uitnodiging voor het bezoek was juist een directe reactie op het arrestatiebevel dat het hof in november 2024 had uitgevaardigd tegen Netanyahu (en zijn toenmalige defensieminister Yoav Gallant) voor oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid tijdens de oorlog in de Gazastrook. Orbán noemde het bevel ‘schaamteloos, cynisch, en onaanvaardbaar’ en beschuldigde het hof ervan zich ‘politiek’ op te stellen.
Magyar heeft gezegd dat Hongarije gevolg moet geven aan arrestatiebevelen zoals die tegen Netanyahu, mocht hij voet op Hongaarse bodem zetten. Eerder, kort na zijn verkiezingswinst, nodigde Magyar Netanyahu echter ook uit voor een bezoek aan zijn land later dit jaar. Of dat bezoek nog doorgaat in het licht van Magyars uitspraken en het besluit om lid te blijven van het ICC is op dit moment niet duidelijk.
Thom Canters
Het Israëlische leger zegt de kersverse leider van de militaire tak van Hamas, Mohammed Odeh, te hebben gedood bij een aanval op de Gazastrook gisteren. Tot dusver was nog onduidelijk wat de toestand was van Odeh, die nog geen twee weken geleden werd aangesteld nadat zijn voorganger bij een soortgelijke aanval ook al was geliquideerd.
Hamas heeft de dood van Odeh nog niet formeel bevestigd. Bij eerdere succesvolle Israëlische aanslagen op kopstukken kwam de militante beweging regelmatig pas later met een bevestiging. In aan Hamas-gelieerde nieuwsmedia in Gaza is al wel melding gemaakt van de dood van Odeh.
Israël houdt Odeh mede-verantwoordelijk voor de aanslagen van 7 oktober 2023. In de verklaring van het Israëlische leger over zijn dood staat dat hij in zijn vorige rol als hoofd van de inlichtingendienst van Hamas betrokken was bij de planning en uitvoering van de aanval.
In de Gazastrook is formeel een staakt-het-vuren van kracht, maar dat heeft Israël er niet van weerhouden regelmatig aanvallen uit te voeren op het gebied, met honderden doden tot gevolg. Ook andere delen van het zogeheten twintigpuntenplan komen nauwelijks van de grond. In plaats van zich terug te trekken uit Gaza, houdt het Israëlische leger een steeds groter deel van het gebied bezet. Bovendien is er nog altijd een groot gebrek aan benodigde hulpgoederen.
Thom Canters
Libanon meldt dat Israëlische luchtaanvallen dinsdag in het zuiden van het land aan 31 mensen het leven hebben gekost. Israël gaf dinsdag aan de aanvallen te intensiveren, ondanks een wapenstilstand. Het land zegt dat de aanvallen gericht zijn tegen de Libanese beweging Hezbollah.
Volgens het Libanese ministerie van Volksgezondheid zijn onder de dodelijke slachtoffers minstens vier minderjarigen en drie vrouwen. Veertig mensen zouden gewond zijn geraakt. Bij een Israëlische luchtaanval op de Burj al-Shamali-toren nabij Tyrus kwamen veertien mensen om, aldus het ministerie.
Dinsdag rond het middaguur hadden Libanese staatsmedia al twaalf doden gemeld door Israëlische aanvallen.
De Israëlische krant Haaretz berichtte dinsdag dat het leger (IDF) de grondoperaties in het zuiden van Libanon heeft uitgebreid tot boven de door Israël in april zelf ingestelde 'gele lijn', een afbakening van 'Israëlisch grondgebied' in Zuid-Libanon. (ANP)
Israël heeft een aanval uitgevoerd op de nieuwe leider van de militaire tak van Hamas. Dat schrijft premier Benjamin Netanyahu in een bericht op Telegram. Deze Mohammed Odeh werd nog maar een week geleden aangesteld nadat zijn voorganger Ezzedine al-Haddad was gedood door een eerdere Israëlische aanval. Het is niet duidelijk hoe Odeh eraan toe is.
Bij Israëlische aanvallen op verschillende plekken in de Gazastrook vielen vandaag in totaal zeker zeven doden, melden de Gazaanse autoriteiten. Hoewel het staakt-het-vuren van afgelopen oktober officieel nog altijd van kracht is, zijn sindsdien zeker 906 Palestijnen gedood door Israëlische aanvallen. Daartegenover staan vijf omgekomen Israëlische militairen.
Bij een van de aanvallen, bij een vluchtelingenkamp in het oosten van Gaza, zouden vijf mensen zijn gedood. Lokale artsen en omwonenden zeggen tegen persbureau Reuters dat de aanval plaatsvond nadat een pro-Israëlische Palestijnse militie het kamp was binnengedrongen.
Nadat de militanten door omwonenden werden geconfronteerd, zouden zij zijn gevlucht richting gebied dat in handen is van het Israëlische leger. Een Israëlische drone zou daarna het vuur hebben geopend op het vluchtelingenkamp. Naast vijf doden raakten meerdere mensen gewond. Het Israëlische leger zegt dat ‘gewapende terroristen’ doelwit waren van de aanval.
Jasper Daams
Israël zet in het zuiden van Libanon grondtroepen in voorbij de door het land zelf ingestelde bufferzone, melden Israëlische en internationale media. Daarmee wil het land Hezbollah naar het noorden drijven. Israël ligt regelmatig onder vuur van de militante beweging, dat drones gebruikt waartegen het zich moeilijk kan verdedigen.
Zoals het land eerder deed in Gaza, trok Israël vorige maand een zogenoemde ‘gele lijn’ in het zuiden van Libanon: tot daar zouden Israëlische troepen de controle uitoefenen. Bij de bekendmaking van het staakt-het-vuren in Libanon zei de Israëlische premier Netanyahu die bufferzone nodig te hebben in de strijd met Hezbollah.
Die strijd voert het leger niet alleen vanuit tientallen, veelal verlaten dorpen in de bufferzone. Ook voert Israël regelamtig luchtaanvallen uit op Libanon, naar eigen zeggen op doelen van Hezbollah. Sinds het ingaan van het bestand vielen volgens Libanese autoriteiten honderden doden, veelal door Israëlische luchtaanvallen.
Premier Benjamin Netanyahu gaf zijn leger gisteren opdracht de aanvallen in Libanon verder op te voeren. In een videoboodschap op Telegram beschuldigde hij Hezbollah van droneaanvallen op Israëlische troepen en zei hij de aan Iran gelieerde beweging te willen ‘vernietigen’. Vannacht nam Israël met luchtaanvallen zo’n honderd doelen van Hezbollah onder vuur.
Terwijl Israël en Hezbollah niet van plan lijken de strijd te staken, zijn de VS en Iran ook in gesprek over de situatie in Libanon. Iran zou in het laatste voorstel aansturen op een voortzetting van het staakt-het-vuren, dat officieel nog altijd van kracht is. De VS blijven Israël volgens op hun beurt toestaan Hezbollah aan te blijven vallen, aldus Axios.
Jasper Daams
De Iraanse Revolutionaire Garde heeft verklaard dat Iran zich het recht voorbehoudt om hard terug te slaan als reactie op Amerikaanse schendingen van het bestand. De verklaring volgt op de Amerikaanse aanvallen op Iraanse raketlanceerinstallaties en kleine aanvalsboten rondom de Straat van Hormuz.
De aanvallen komen op een gevoelig moment: het afgelopen weekend was er met name vanuit Washington te horen dat een akkoord over het verlengen van het bestand nabij is. Op het moment van de aanvallen was een Iraanse topdelegatie in Qatar, dat bemiddelt tussen de strijdende partijen.
De Iraanse Revolutionaire Garde stelt ook een Amerikaanse drone te hebben neergehaald. Het zou gaan om een MQ-9 die in Iraans luchtruim vloog. Ook is er geschoten op een F-35-gevechtsvliegtuig dat het luchtruim zou zijn binnengedrongen. Verdere details ontbreken.
Thom Canters
Ondanks de aanvallen van de Verenigde Staten op Iraanse raketlanceerinstallaties en kleine aanvalsboten, gaan de onderhandelingen over een verlengd bestand tussen beide landen nog altijd door. De gesprekken zijn met veel vraagtekens omgeven: de strijdende partijen geven vooralsnog uiteenlopende signalen af over wat in een mogelijk akkoord zou staan. Zo lijken de onderhandelingen ervoor te staan:
Wat er volgens beide partijen op tafel ligt en wat ze erover zeggen
• Heropenen van de Straat van Hormuz
De vrije doorvaart van schepen door deze zeestraat lijkt centraal te staan in het eventuele akkoord, dat zou voorzien in een verlenging van het bestand met zestig dagen.
Wat Iran erover zegt:
Iran heeft schepen, die zonder toestemming van het land door de Straat van Hormuz probeerden te varen, regelmatig onder vuur genomen. Bovendien heeft Teheran meermaals aangekondigd tol te willen heffen in de zeestraat.
Iraanse functionarissen hebben nu tegen The New York Times gezegd dat Iran schepen voorlopig zonder betaling zou laten passeren. In ruil voor het openstellen van de zeestraat, moeten de VS hun zeeblokkade van Iran opheffen.
Iraanse staatsmedia hebben tegelijkertijd bericht dat Teheran de controle over de zeestraat ook na een akkoord wil behouden. Dat lijkt bedoeld om zo te laten zien dat Iran de Straat van Hormuz als strategisch wapen wil blijven inzetten.
Wat de VS erover zeggen:
President Donald Trump heeft op sociale media laten weten bereid te zijn de Amerikaanse blokkade te beëindigen als onderdeel van een akkoord. Een Amerikaanse functionaris heeft gezegd dat de blokkade sneller zal worden opgeheven naarmate de Iraniërs sneller de mijnen in de zeestraat opruimen en de scheepvaart hervatten, zo berichtte Axios.
Wat er volgens de VS op tafel ligt, maar wat Iran weerspreekt
• Beperken van het Iraanse atoomprogramma
Wat de VS erover zeggen:
Het Iraanse atoomprogramma was voor de VS een van de belangrijkste redenen de oorlog te beginnen. Vanuit Washington is te horen dat Iran heeft toegezegd zijn voorraad hoogverrijkt uranium (waarmee een atoomwapen kan worden gemaakt) te vernietigen of op de een of andere manier af te voeren.
Wat Iran erover zegt:
Iraanse bronnen van The New York Times weerspreken dat op dit thema overeenstemming zou zijn bereikt. Nucleaire kwesties, waaronder ook de mogelijkheid voor Iran om uranium te blijven verrijken, zouden pas aan de orde komen in onderhandelingen die moeten worden gevoerd als het verlengde bestand eenmaal is ingegaan. Volgens Axios zal Iran in het akkoord toezeggen om nooit kernwapens na te streven, iets wat Teheran formeel overigens altijd ontkend heeft te doen.
Wat er volgens Iran op tafel ligt, maar wat de VS weerspreekt
• Vrijgeven Iraanse tegoeden
Wat Iran erover zegt:
De afspraken over het verlengen van het bestand moeten volgens Teheran voorzien in het vrijgeven van 24 miljard dollar aan aan bevroren Iraanse tegoeden, bericht het Iraanse staatsmedium Tasnim op gezag van een Iraanse ingewijde. De helft daarvan moet bij het sluiten van het akkoord over het verlengd bestand beschikbaar worden gesteld.
Iran heeft het geld hard nodig: de Iraanse economie gaat al jaren gebukt onder zware internationale sancties en tijdens de oorlog hebben de VS en Israël ernstige schade toegebracht aan cruciale infrastructuur, de petrochemische industrie en metaalfabrieken.
Wat de VS erover zeggen:
The Economist bericht, op gezag van Amerikaanse functionarissen, dat de VS pas bereid zijn om echte stappen te zetten in sanctieverlichting als er concrete afspraken zijn gemaakt over het Iraanse atoomprogramma. Wel zouden de VS toestaan dat Iran weer olie gaat exporteren.
• Oorlog in Libanon
Wat Iran erover zegt:
Het verlengen van de gevechtspauze is volgens de Iraanse bronnen van The New York Times ook van toepassing op Libanon. Hoewel er ook in dat land een wapenstilstand geldt, is de oorlog in de praktijk voor een groot deel doorgegaan.
Wat de VS erover zeggen:
De Amerikaanse bron van Axios heeft gezegd dat het Israël blijft toestaan om aanvallen uit te voeren om te voorkomen dat Hezbollah zich opnieuw bewapent of zelf Israël aanvalt. Over de Iraanse politieke en militaire steun voor gewapende milities in het Midden-Oosten, waaronder Hezbollah, hebben Amerikaanse zegslieden zich niet uitgelaten. Voor Israël is het einde van die steun een cruciale eis.
Thom Canters
Ondanks de Amerikaanse aanvallen op doelen in Iran is een akkoord om de oorlog te beëindigen nog steeds mogelijk. Dat zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio tijdens een bezoek aan India tegen verslaggevers. Volgens hem kan er binnen 'een paar dagen' een akkoord zijn en is het vooral een discussie over het taalgebruik in het vredesverdrag.
ANP
De Verenigde Staten hebben diverse doelen aangevallen in het zuiden van Iran. Volgens het Amerikaans Centraal Commando (Centcom) is dit gebeurd 'uit zelfverdediging', zo staat in een persbericht. Het zou gaan om aanvallen op raketlanceerinstallaties en op boten die bezig waren om mijnen te plaatsen.
Officieel is er nog altijd een staakt-het-vuren tussen beide landen van kracht. Ook zouden er vergevorderde gesprekken zijn over een vredesakkoord. 'Het Amerikaanse Centraal Commando blijft onze troepen verdedigen, hoewel we tegelijkertijd terughoudendheid betrachten vanwege het bestaande staakt-het-vuren', zo zei legerwoordvoerder Tim Hawkins in een verklaring.
De aanvallen komen op een moment dat een Iraanse delegatie, met onder anderen de minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi, in de Qatarese hoofdstad Doha is om met de Qatarese premier Mohammed bin Abdulrahman al-Thani te spreken over een mogelijk akkoord om de oorlog te beëindigen.
Redactie
Iran is maandag opgeschrikt door diverse explosies. Onder meer in de Iraanse havenstad Bandar Abbas en in de kustgebieden nabij de Straat van Hormuz, waren de explosies te horen, zo meldden Iraanse media. Over de oorzaak bestaat nog onduidelijkheid.
Tasnim meldde dat er drie explosies werden gehoord in Bandar Abbas, terwijl Fars meldde dat soortgelijke geluiden werden gehoord in de buurt van Sirik en Jask, nabij de strategische waterweg.
De Amerikaanse nieuwszender CNN meldt op basis van een verklaring van de Revolutionaire Garde dat de Iraanse luchtafweer in de stad 'is geactiveerd om vijandige doelen te bestrijden'.
Redactie
Terwijl er wordt onderhandeld over een mogelijk vredesakkoord voor de oorlog in Iran, houdt het Israëlische geweld in het Midden-Oosten aan, ondanks de wapenstilstanden die het land heeft gesloten met Hamas en Libanon. Maandag werden in het zuiden van Gaza, in de stad Khan Younis, twee mensen gedood bij een aanval op een tentenkamp, onder wie een kind van zes jaar. Dat zeggen lokale artsen tegen persbureau Reuters. Zeventien anderen raakten gewond. Het Israëlische leger heeft nog niet gereageerd op de aanvallen.
Sinds het staakt-het-vuren, dat in oktober inging, zijn in Gaza al ongeveer 900 mensen gedood. Daaronder vallen zowel militanten als burgers, volgens Palestijnse gezondheidsautoriteiten. Ook in Libanon doodde Israël sinds de wapenstilstand die in april werd gesloten honderden mensen, volgens de laatste cijfers van de Libanese autoriteiten zo’n zeshonderd, onder wie veel vrouwen, kinderen en hulpverleners.
In Libanon vielen maandag ook opnieuw dodelijke slachtoffers. Volgens het Libanese persbureau NNA werden drie mensen gedood toen Israëlische drones drie voertuigen op de snelweg nabij de zuidelijke stad Nabatieh troffen. Kort na de aanval gaf het Israëlische leger nieuwe evacuatiebevelen uit voor tien dorpen in het zuiden van het land. Daarnaast meldde het Israëlische leger dat een Israëlische soldaat werd gedood in Zuid-Libanon door een drone van Hezbollah.
Hezbollah is geen partij in de wapenstilstand tussen Israël en Libanon, en Israël voert bijna dagelijks dodelijke aanvallen uit op voornamelijk Zuid-Libanon, naar eigen zeggen op doelen van de pro-Iraanse militie. In de huidige onderhandelingen met de Verenigde Staten zou Iran een einde aan de gevechten in Libanon als harde eis stellen. De Amerikaanse nieuwssite Axios meldt dat een conceptakkoord voorziet in het beëindigen van de oorlog tussen Israël en Hezbollah.
Volgens de Israëlische premier Netanyahu is een geweldspauze in Libanon verre van nabij. In een videobericht op Telegram zei hij maandagavond dat Israël de aanvallen op Hezbollah zal opschalen en daar voorlopig niet mee zal stoppen.
Uma Kagenaar
De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat verschillende Arabische landen Israël moeten erkennen en de banden met het land moeten normaliseren, als onderdeel van een akkoord van de VS met Iran. Het zou fijn zijn als Iran zich er daarna ook bij aansluit, aldus Trump.
Trump is van mening dat als Iran de zogeheten Abraham-akkoorden tekent, het Midden-Oosten ‘verenigd, krachtig en economisch sterk’ zal zijn, ‘misschien zoals geen enkele andere regio in de wereld’. Onduidelijk is of de Iraniërs al op de hoogte zijn gebracht van Trumps idee.
Hoewel hij Iran er niet toe wil verplichten, wil hij dat wel doen bij Saoedi-Arabië, Qatar, Pakistan, Turkije, Egypte en Jordanië. Van die landen hebben Egypte, Jordanië en Turkije al relaties met Israël die dateren van ver voor de Abraham-akkoorden. Israël en de VS zouden met name graag zien dat Saoedi-Arabië ook de akkoorden ondertekent, waarvan tot enkele jaren geleden sprake was. Na het uitbreken van de Gaza-oorlog wil Saoedi-Arabië Israël niet meer erkennen, tot er een Palestijnse staat is.
Trump lijkt te menen dat een eventueel akkoord met Iran een gunst is voor de Arabische landen die hij noemt en daarom verwacht hij er iets voor terug. Volgens Trump hebben de VS in de gesprekken met Iran ‘zoveel werk verzet om deze zeer complexe puzzel te leggen’. ‘Het zal een grootse deal voor iedereen zijn, of helemaal geen deal.’
Persbureau Reuters meldde op basis van een ingewijde dat een Iraanse delegatie in de Qatarese hoofdstad Doha is aangekomen om verder te praten over de inhoud van een bestand met de VS. Volgens Trump verlopen de onderhandelingen ‘netjes’.
Yassin Boutayeb en Joram Bolle
Het akkoord dat de Verenigde Staten en Iran bijna gesloten zouden hebben, is nog steeds niet definitief beklonken. Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio bestaat er nog steeds een kans dat er maandag een deal wordt gesloten.
‘We dachten dat we misschien gisteravond, misschien vandaag, wat nieuws zouden hebben. Ik zou er niet te veel achter zoeken’, zei Rubio zondag over de mogelijke vredesovereenkomst. ‘Er ligt een vrij solide voorstel op tafel.’
Hij voegde daaraan toe dat Israël onder een toekomstige deal ‘altijd het recht behoudt zichzelf te verdedigen’.
ANP
De olieprijs is in de nacht van zondag op maandag met meer dan 5 procent gedaald door optimistische verklaringen over een mogelijk akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran. De Amerikaanse president Donald Trump zei dat de onderhandelingen met Iran over de heropening van de Straat van Hormuz vorderen, maar dat de VS geen overhaaste beslissing zullen nemen.
Een vat olie van de internationale referentiesoort Brent werd ongeveer 5 procent goedkoper en kostte 98,21 dollar. De prijs van een vat Amerikaanse WTI-olie zakte 5,1 procent tot 91,63 dollar.
Belga
Een groep van acht Arabisch-islamitische staten heeft de acties veroordeeld van de extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, tegen buitenlandse flotilla-activisten die werden vastgehouden op een Israëlisch schip.
Ben-Gvir bespotte activisten die tegen de grond waren gedrukt, zo is in een door hemzelf geplaatste video te zien. Enkele van de gedetineerden, die van plan waren humanitaire hulp naar Gaza te brengen, beweerden later dat zij tijdens hun detentie fysiek zijn mishandeld.
De acht landen – Saudi-Arabië, Egypte, Jordanië, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, Turkije, Indonesië en Pakistan – schreven in een gezamenlijke verklaring: 'Ben-Gvirs opzettelijke openbare vernedering van gedetineerden vormt een schandelijke aantasting van de menselijke waardigheid en een duidelijke schending van Israëls verplichtingen krachtens het internationaal recht.'
Meerdere regeringen, waaronder de Nederlandse, hebben Israël aangesproken op de behandeling van de activisten. (ANP, Reuters)
Het akkoord dat de Verenigde Staten en Iran bijna uitonderhandeld hebben, voorziet in een verlenging van het staakt-het-vuren met zestig dagen. In die periode moet de Straat van Hormuz weer opengaan en mag Iran opnieuw vrij olie verkopen. Dat meldt nieuwswebsite Axios op basis van een Amerikaanse functionaris.
Iran zou mijnen uit de zeestraat verwijderen. Daarna zouden de VS hun blokkade van Iraanse havens opheffen en tijdelijke sanctievrijstellingen geven. Ook komen er gesprekken over beperking van het Iraanse nucleaire programma. Iran zou beloven geen kernwapens na te streven.
De afspraken zijn nog niet definitief. Trump en bemiddelaars zouden het akkoord vandaag willen aankondigen, maar volgens Axios kan het nog mislopen. Iran heeft de details niet bevestigd. De Revolutionaire Garde noemde Trumps aankondiging op sociale media via staatspersbureau Fars ‘propaganda’ en zei dat Iran geen toezeggingen heeft gedaan over zijn nucleaire programma. The New York Times berichtte dat Iran zou hebben toegezegd zijn voorraad hoogverrijkt uranium op te geven.
Volgens Axios bevat het concept ook een bepaling over beëindiging van de oorlog tussen Israël en Hezbollah in Libanon. Amerikaanse troepen blijven voorlopig in de regio en zouden pas vertrekken als er een definitief akkoord is. (ANP)
Donald Trump heeft zaterdag gezegd dat er grotendeels overeenstemming is bereikt over een voorlopig vredesakkoord met Iran, ook wel een ‘memorandum van overeenstemming’ genoemd. Belangrijkste wapenfeit daarbij is dat de Straat van Hormuz weer zal worden opengesteld.
Verdere details van het akkoord zullen binnenkort bekend worden gemaakt, schreef de Amerikaanse president op Truth Social. Trump meldt in zijn bericht dat hij een 'erg goed' gesprek heeft gehad met buitenlandse leiders over Iran en een voorstel over vrede. Hij noemt daarbij onder anderen de leiders van Saoedi-Arabië, Qatar, Turkije en de Verenigde Arabische Emiraten en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
De deal die er nu ligt, vereist volgens de president nog wel definitieve goedkeuring van de Verenigde Staten, Iran en andere landen. Hij treedt los van de mededeling over de Straat van Hormuz niet in detail over wat er precies is afgesproken.
Overigens laat het Iraanse persbureau Fars in een reactie weten dat de Straat van Hormuz gewoon onder Iraans beheer zal blijven. Het noemde de mededeling van Trump 'onvolledig en niet in overeenstemming met de werkelijkheid'.
Volgens Fars blijkt uit de tekst dat Iran de zeestraat ook na een akkoord blijft beheren. Teheran zou ermee hebben ingestemd dat het aantal passerende schepen terugkeert naar het niveau van voor de oorlog, maar volgens Fars betekent dat niet dat er weer vrije doorvaart is.
Het beheer van de zeestraat blijft volgens het persbureau 'uitsluitend' in handen van Iran. Dat geldt ook voor routes, tijdstippen, de wijze van doorvaart en vergunningen.
Redactie
De gesprekken tussen Iran en de Verenigde Staten om de oorlog te beëindigen vertonen vooruitgang, zeggen alle betrokken partijen. Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio is er ‘een kans dat, misschien later vandaag, morgen of in de komende dagen, we iets te zeggen hebben.’
Volgens nieuwssite Axios zal Trump het voorstel zaterdag bekijken en zondag met een reactie komen. Trump denkt dat de kans op een deal 50 procent is en als die er niet komt 'bombarderen we ze kapot'.
Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de laatste hand wordt gelegd aan een ‘memorandum van overeenstemming’. Hij spreekt over een periode van drie tot vier dagen om alle puntjes op de i te zetten.
Tegelijkertijd laten beide landen ook nog hun tanden zien. Iran geeft openlijk toe het staakt-het-vuren te hebben gebruikt om zijn militaire capaciteiten opnieuw op te bouwen. ‘Als Trump dwaas handelt en de oorlog hervat, zal het antwoord tegen de VS zeker verwoestender en bitterder zijn dan op de eerste dag van de oorlog’, aldus de woordvoerder in Iraanse staatsmedia.
De VS hebben ondertussen gesproken over welke doelen ze zullen treffen als de oorlog weer van start gaat. Daarover zijn vrijdag in het Oval Office scenario's doorgenomen, aldus de hoogste militaire adviseur van president Trump, generaal Dan Caine.
Ook als er een overeenkomst wordt gesloten, is er nog geen definitief vredesakkoord. Volgens The Financial Times zal het memorandum de basis vormen voor verdere onderhandelingen. Het staakt-het-vuren tussen de twee partijen zou met 60 dagen worden verlengd, als beide landen het eens zijn met de tekst van het memorandum. Dat zou bestaan uit veertien punten.
Onduidelijk is nog wat het precies in moet houden. Tot nu toe zijn de partijen het nog niet eens over wat er met Irans verrijkte uranium moet gebeuren. De ruim 400 kilo aan uranium waarmee Iran een kernwapen zou kunnen bouwen, ligt waarschijnlijk diep onder de grond en is ontoegankelijk na de Amerikaans-Israëlische bombardementen van vorig jaar juni. Mogelijk weten de VS Iran ertoe te bewegen de voorraad af te staan of de verrijking deels terug te draaien, maar volgens Iran zou het nucleaire programma geen deel uitmaken van het memorandum.
Joram Bolle
De extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir komt Frankrijk niet meer in. Dat land legt hem een inreisverbod op vanwege de behandeling van opvarenden van de Global Sumud Flotilla. Ben-Gvir plaatste een spottend filmpje waarop de hardhandige aanpak van gearresteerde activisten was te zien. Hun schepen werden ver buiten territoriale wateren van Israël onderschept, waarna de opvarenden werden meegenomen naar Israël.
De beelden leidden internationaal tot veel beroering. Veel westerse landen waaronder Nederland hebben de Israëlische ambassadeur op het matje geroepen. Een groot deel van Ben-Gvirs coalitiegenoten, onder wie premier Netanyahu, hebben afstand genomen van Ben-Gvir.
Frankrijk sluit zich met het straffen van Ben-Gvir aan bij andere landen die hem de toegang al eerder hebben ontzegd. Ook wil het land dat er EU-brede sancties tegen hem volgen. Nederland heeft zich daar vorig jaar reeds voor uitgesproken.
Joram Bolle
De Amerikaanse regering bereidt zich voor op een nieuwe reeks militaire aanvallen op Iran, melden bronnen aan CBS News. Er is nog geen definitief besluit genomen, benadrukken de bronnen. Vrijdag meldde nieuwssite Al Arabiya nog dat op basis van het huidige conceptvoorstel een volledig bestand in Iran juist snel mogelijk is.
CBS News heeft verder geen informatie over waar of wanneer de aanvallen eventueel plaats zouden kunnen vinden. De nieuwszender verwijst ook naar de mededeling van de Amerikaanse president Donald Trump vrijdag dat hij niet bij de bruiloft van zijn zoon zal zijn door 'overheidszaken'. Trump schreef op zijn sociale medium Truth Social dat het 'belangrijk is in Washington te blijven, om tijdens deze belangrijke tijd in het Witte Huis te zijn'.
De Pakistaanse topmilitair Asim Munir, die optreedt als bemiddelaar in de gesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran, vertrok vrijdag naar Teheran. De beurs op Wall Street reageerde daar optimistisch op, in de hoop dat het fragiele staakt-het-vuren mogelijk wordt omgezet in blijvende vrede.
ANP
Israël heeft vrijdagavond vijf nieuwe bombardementen uitgevoerd in het oosten van Libanon, meldt het Libanese persbureau NNA. Daarnaast stelde een verslaggever van AFP luchtaanvallen vast in Tyrus, in het zuidwesten.
Volgens NNA vonden de vijf bombardementen in de omgeving van de plaats Brital. Het gaat om een gebied dat sinds het staakt-het-vuren dat op 17 april tussen Libanon en Israël van kracht ging, gespaard was gebleven van Israëlische aanvallen.
Een verslaggever van AFP meldde daarnaast dat twee gebouwen in de stad Tyrus werden getroffen. Kort daarvoor had het Israëlische leger in het Arabisch opgeroepen tot de ontruiming van de gebouwen en hun omgeving. Volgens een legerwoordvoerder werden ze gebruikt door de pro-Iraanse militie Hezbollah.
Belga
Bij Israëlische aanvallen op twee plaatsen in het zuiden van Libanon zijn in totaal tien doden gevallen. Dat meldt het Libanese ministerie van Gezondheid. In de plaats Deir Qanoun en-Nahr vielen zes slachtoffers, onder wie twee hulpverleners en een kind. Daarnaast kwamen vier hulpverleners om bij een aanval op Hanawiya, zegt het ministerie.
Bij de aanvallen zouden ook meerdere gewonden zijn gevallen. In Deir Qanoun en-Nahr ging het om zes gewonden, onder wie drie hulpverleners. Volgens het Libanese persbureau NNA waren de hulpverleners ter plaatse vanwege een eerdere aanval. In Hanawiya zou een hulpverlener onder de twee gewonden zijn.
Het ministerie beschuldigt Israël van het schenden van het internationaal recht en het staakt-het-vuren dat in april werd gesloten. Israël stelt alleen Hezbollah onder vuur te nemen, de militie zou buiten dat staakt-het-vuren vallen. Israël heeft de aanvallen van vandaag nog niet bevestigd.
Redactie
Iran en Oman overwegen een tolsysteem om de Straat van Hormuz weer volledig te openen. Dat zegt de ambassadeur van Iran in Frankrijk tegen verschillende media. Het zou om een permanent systeem gaan, verder is nog onduidelijk hoe het systeem eruit zou zien en hoe hoog de tol zou zijn.
Oman heeft de onderhandelingen nog niet bevestigd. De landen liggen aan weerszijden van de zeestraat.
Iran sloot de Straat van Hormuz, cruciaal voor de wereldhandel in olie, af na het begin van de Israëlisch-Amerikaanse oorlog eind februari. De Straat was kortstondig weer open na het bestand dat de VS en Iran in april tekenden, maar Iran houdt deze inmiddels weer gesloten omdat het Amerikaanse leger Iraanse havens blokkeert. Dagelijks passeren enkele schepen de Straat, een fractie van voor de oorlog.
Het is de vraag of Westerse landen een dergelijk tolsysteem zouden accepteren. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio noemde het ‘onacceptabel’ en zei dat de onderhandelingen tussen de VS en Iran niet door konden gaan zolang dit een serieus plan is.
Dylan van Bekkum
Filmmaker Diederick Groenewoud werd drie dagen vastgehouden door het Israëlische leger, net als andere opvarenden van de Global Sumud Flotilla. Hij zag hoe mensen werden mishandeld en gemarteld door Israëlische soldaten, ‘zeer systematisch en gestructureerd’.
Een schip met 2 miljoen vaten ruwe olie, afkomstig uit Saoedi-Arabië, is onderweg naar Japan. Dat meldt het Japanse ministerie van Handel. Het zal de eerste olietanker uit het Midden-Oosten zijn die een Japanse haven binnenvaart sinds het begin van de oorlog en de blokkade van de Straat van Hormuz die daarop volgde.
Het schip komt maandag aan in de haven van Aichi, waar een raffinaderij van het grootste Japanse oliebedrijf Idemitsu Kosan gevestigd is. De olietanker passeerde eind april, ondanks de blokkade, de Straat van Hormuz. Japan is volgens economisch persbureau Bloomberg een van de grootste Aziatische importeurs van olie uit het Midden-Oosten en de Japanse economie had flink te lijden onder de blokkade.
Er passeert dagelijks een handvol schepen de Straat van Hormuz, een fractie van het verkeer van voor de oorlog. Volgens de Iraanse ambassadeur in Frankrijk zijn Oman en Iran aan het overleggen over de invoering van een tolheffingssysteem om zo meer schepen toe te laten tot de cruciale zeestraat.
Dylan van Bekkum
Het Israëlische leger heeft twee mannen gedood in het zuiden van Libanon, dicht bij de grens met Israël. Dat maakte het vrijdagochtend bekend.
Volgens het leger ging het om gewapende personen 'die zich op verdachte wijze verplaatsten op enkele honderden meters van het Israëlische territorium'. Ze werden gedood bij een luchtaanval, aldus het leger op berichtendienst Telegram.
Ondanks een staakt-het-vuren dat sinds 17 april tussen Libanon en Israël van kracht is, zet Israël zijn operaties in Libanon voort. Daar gaat het de strijd aan met de pro-Iraanse militie Hezbollah.
Belga
Hoewel Iran en de Verenigde Staten nog van mening verschillen over de uraniumvoorraad van Iran en de controle van de Straat van Hormuz, zijn er 'goede tekenen' in de besprekingen. Dat heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio donderdag gezegd.
Ook een Iraanse anonieme bron zei eerder tegen persbureau Reuters dat 'de kloven zijn gedicht'.
Rubio benadrukte wel niet 'te optimistisch' te willen zijn. Hij herhaalde ook de Amerikaanse inschatting dat het Iraanse leiderschap 'enigszins versplinterd' is. Hij benadrukte dat de Amerikaanse president Donald Trump een onderhandelde oplossing verkiest, maar 'hij heeft andere opties' als er geen deal komt, aldus Rubio. De buitenlandminister zei tegen verslaggevers ook dat een diplomatieke oplossing niet haalbaar is als Iran tol heft in de Straat van Hormuz.
Na herhaaldelijke dreigementen zei Trump maandag dat hij een Amerikaanse aanval tegen Iran die op dinsdag gepland stond, had opgeschort, om de onderhandelingen niet in gevaar te brengen. De Amerikaanse president wil onder andere dat Teheran zijn voorraad aan hoogverrijkt uranium afstaat.
Ondertussen is de Pakistaanse veldmaarschalk Asim Munir, die bemiddelt tussen Iran en de VS, naar Teheran gereisd om de 'gesprekken en consultaties' voort te zetten, aldus het Iraanse persbureau ISNA.
ANP/Belga
De Verenigde Staten hebben sancties opgelegd aan negen Libanese functionarissen. Het gaat om parlementsleden die banden hebben met de militante beweging Hezbollah. Ook veiligheidsfunctionarissen en andere bondgenoten van Hezbollah kregen sancties opgelegd. De strafmaatregelen houden onder meer in dat zij niet meer bij hun bezittingen en financiële tegoeden in de VS kunnen.
Volgens de Amerikanen helpen de betrokken personen de militante beweging, zodat Hezbollah zijn macht binnen de Libanese staatsinstituties kan behouden. Ook zouden zij pogingen traineren om Hezbollah te ontwapenen. De ontwapening van Hezbollah is juist een belangrijk onderdeel van de huidige vredesonderhandelingen tussen Libanon en Israël.
Israël wil dat de Libanese autoriteiten beter hun best doen om Hezbollah te ontwapenen. Ook de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent zegt dat Hezbollah ‘een terroristische organisatie’ is die ‘volledig ontwapend’ moet worden. Hezbollah, dat militair sterker staat dan de Libanese regering, weigert dat tot nu toe te doen.
Yassin Boutayeb
De Verenigde Staten schrappen de sancties tegen Francesa Albanese, de onafhankelijke rapporteur voor de Palestijnse gebieden van de Verenigde Naties. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Financiën. De sancties, die in juli 2025 van kracht werden, weerhielden Albanese ervan om de VS binnen te komen. Ook kon ze geen gebruik maken van Amerikaanse financiële diensten.
Het schrappen van de sancties tegen de VN-rapporteur is volgt op een uitspraak van een federale rechtbank. Een week geleden oordeelde die dat de vrije meningsuiting was ingeperkt door de strafmaatregelen op te leggen.. De man van Albanese, die de Amerikaanse nationaliteit bezit, had de rechtszaak aangespannen.
Albanese pleitte er bij het Internationaal Strafhof voor om actie te ondernemen tegen Amerikaanse en Israëlische functionarissen en bedrijven die volgens haar betrokken zijn bij de Israëlische oorlogsvoering tegen Hamas in Gaza. Albanese heeft van verschillende westerse landen kritiek gekregen omdat ze zich fel uitspreekt tegen Israël, critici beschuldigen haar bovendien van antisemitisme. Ook de voormalige Nederlandse Tweede Kamer wilde Albanese vorig jaar niet ontvangen.
Yassin Boutayeb
Correctie: In een eerdere versie van dit stuk stond dat de sancties tegen Albanese in juni 2025 van kracht werden. Dat klopt niet. De Sancties werden in juli 2025 van kracht.
De Italiaanse regering heeft aan de Europese Unie gevraagd om gezamenlijk sancties op te leggen aan de extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid, Itamar Ben-Gvir. Het verzoek is een reactie op de omstreden beelden die de minister deelde van opgepakte Flotilla-activisten.
Onduidelijk is nog wat voor Europese sancties Italië hoopt op te leggen aan Ben Gvir. Polen heeft eerder vandaag laten weten dat het land overweegt om een inreisverbod op te leggen aan de minister. Verschillende landen, waaronder Canada en het Verenigd Koninkrijk, hebben Ben-Gvir, evenals de Israëlische financiënminister Bezalel Smotrich, al gesanctioneerd. Het gaat dan om inreisverboden en het bevriezen van hun tegoeden.
De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antonio Tajani, meldt dat hij aan de EU om sancties heeft gevraagd tegen Ben-Gvir vanwege de ‘onaanvaardbare daden die tegen de vloot zijn begaan, waarbij de activisten in internationale wateren werden opgepakt en aan intimidatie en vernedering werden onderworpen’. Dat is volgens Tajani in strijd met ‘fundamentele mensenrechten’.
Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft inmiddels laten weten dat alle opgepakte activisten zijn uitgezet. Zij moeten via Istanbul terugvliegen naar hun eigen land.
Yassin Boutayeb
Polen wil de extreemrechtse Israëlische minister Itamar Ben-Gvir de toegang tot het land ontzeggen. Dat zegt een woordvoerder van de Radek Sikorski, de Poolse minister van Buitenlandse Zaken tegen persbureau Reuters.
Net als veel andere landen is Polen woest vanwege de hardhandige behandeling van opvarenden van de Global Sumud Flotilla door Israël. Onder hen zijn ook Poolse burgers. Ben-Gvir publiceerde als minister van Nationale Veiligheid een spottend filmpje waarop de behandeling van de opvarenden te zien was.
In Polen is de Israëlische ambassadeur op het matje geroepen. Sikorski eist excuses van Israël, verschillende kabinetsleden onder wie premier Netanyahu hebben al afstand genomen van Ben-Gvir. Daarnaast wil Sikorski dus een inreisverbod voor hem. Het ministerie van Binnenlandse Zaken moet daar officieel een besluit over nemen.
Verschillende westerse landen hebben al eerder sancties ingesteld tegen Ben-Gvir, vanwege extreme uitlatingen en acties tegen Palestijnen in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. Die sancties behelzen onder meer een inreisverbod en het bevriezen van tegoeden.
Joram Bolle
De Amerikaanse inlichtingendiensten denken dat Iran zich militair sneller weet te herpakken dan verwacht. Dat meldt CNN op gezag van vier bronnen bij de diensten.
De VS en Israël vielen bij de oorlog allerlei militaire installaties aan. Trump en andere leden van de Amerikaanse regering riepen meermaals de overwinning uit, omdat de Iraanse capaciteiten nagenoeg zouden zijn uitgeschakeld. Iran zou het staakt-het-vuren dat zes weken geleden werd afgekondigd echter hebben benut om het leger weer op te bouwen. De schade zou minder groot zijn dan de VS hoopten en China en Rusland zouden Iran hebben geholpen bij het militaire herstel.
Volgens CNN zijn raketlanceerinstallaties en de productie van belangrijke wapensystemen weer actief zijn. Ook zou een deel van droneproductie alweer zijn hervat. De aanvalsdrones zijn Iraans belangrijkste wapens in aanvallen op landen in de regio die de Israëlisch-Amerikaanse oorlog faciliteren met het huisvesten van legerbases.
Dylan van Bekkum
De Europese Commissie raamt de economische groei voor de eurolanden dit jaar op 0,9 procent. De hogere energieprijzen door de oorlogssituatie in het Midden-Oosten drukken de welvaartsgroei. In het najaar verwachtte de Commissie nog een groei van 1,2 procent.
Volgend jaar trekt de economie iets aan, blijkt uit de donderdag gepresenteerde groeiramingen van de Commissie. In 2027 zou de groei op 1,2 procent kunnen uitkomen, waar eerder nog 1,4 procent werd verwacht. Het scenario voor 2027 is gebaseerd op de aanname dat de energieprijzen de komende maanden weer gaan dalen. De Commissie erkent dat dit verre van zeker is.
De economie in Nederland volgt volgens de Commissie het eurogemiddelde: 1 procent groei in 2026 en 1,1 procent in 2027.
De lagere groei leidt tot hogere begrotingstekorten. Het gemiddelde tekort van de eurolanden stijgt van gemiddeld 2,9 procent in 2025 naar 3,3 procent dit jaar tot 3,5 procent in 2027. Nederland blijft met 2,5 procent dit jaar en 1,9 procent in 2027 onder het maximaal toegestane plafond van 3 procent. Frankrijk en België zijn de eurolanden met de grootste begrotingstekorten: 5,7 procent, respectievelijk 5,4 procent.
Ook de staatsschuld van de meeste eurolanden stijgt: van gemiddeld 88,7 procent vorig jaar naar 90,2 procent dit jaar. In 2027 loopt de schuld op tot 91,2 procent, fors boven de limiet van 60 procent in de Europese begrotingsregels. Vanwege de crisis in het Midden-Oosten zal de Commissie naar verwachting soepel omspringen met de schending van de begrotingsdiscipline.
Marc Peeperkorn
De Nederlandse opvarenden van de Global Sumud Flotilla, die deze week door Israël in internationale wateren van hun boten werden geplukt, zijn weer vrij. Dit meldt Anne van Schaik, de moeder van een van de activisten die met het hulpkonvooi probeerde Gaza te bereiken. De Nederlandse organisatie van de flotilla en het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigen de vrijlating van de opvarenden tegenover persbureau ANP.
‘Jesse is vrij!’, laat Van Schaik weten aan de Volkskrant. Ze kreeg donderdagochtend een bericht van de afdeling consulaire zaken van het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘Alle Nederlanders worden met een gecharterd vliegtuig naar Istanbul gebracht vandaag. Ze blijven daar in ieder geval vannacht. We hopen haar vandaag te kunnen spreken. Hopelijk komen de andere flotilladeelnemers ook snel vrij. We hebben net bericht gehad van consulaire zaken.’
Woensdag bracht de extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, een video naar buiten waarin vastgebonden activisten van de flotilla te zien waren, hun armen op de rug vastgebonden met tiewraps. In reactie daarop hebben Nederland, Frankrijk, Italië en Canada de Israëlische ambassadeurs in hun land ontboden.
Rik Kuiper
Donald Trump en Benjamin Netanyahu zijn dinsdag tijdens een verhit telefoongesprek met elkaar in aanvaring gekomen over de te volgen koers ten aanzien van Iran. Dat meldden de Amerikaanse media Axios en The Wall Street Journal op basis van anonieme bronnen.
Volgens Axios stond Netanyahu na het telefoongesprek 'in vuur en vlam'. Trump zou na het gesprek hebben gezegd dat Netanyahu 'alles zal doen wat ik van hem verlang'.
Het meningsverschil tussen de Amerikaanse president en de Israëlische premier draaide naar verluidt om een herzien voorstel dat gericht is op het beëindigen van het conflict met Iran. Qatar en Pakistan hadden, samen met andere partners, een geactualiseerd vredesvoorstel gepresenteerd dat bedoeld was om de verschillen tussen Washington en Teheran te overbruggen.
Trump liet onlangs weten dat hij een nieuwe militaire aanval uitstelt, aangezien er serieuze onderhandelingen gaande waren. Hij omschreef de gesprekken als een positieve ontwikkeling. Netanyahu is daarentegen sceptisch over onderhandelingen en wil de oorlog volgens de berichten hervatten.
ANP
Ook Mike Huckabee, de Amerikaanse ambassadeur in Israël, heeft zijn afschuw uitgesproken over de ‘verwerpelijke acties’ van de extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben Gvir. Zijn zeldzame kritiek richt zich op de video die Ben Gvir vandaag deelde, waarin te zien is hoe de opgepakte activisten van de Global Sumud Flotilla hardhandig worden aangepakt bij aankomst in Israël.
De openlijke kritiek van Huckabee op de Israëlische bewindsman is opvallend, daar de ambassadeur te boek staat als onvoorwaardelijk pro-Israël. Zo omschreef hij zichzelf kort voor zijn benoeming als een ‘onverbloemde, niet-hervormde zionist’. En eerder dit jaar zei hij het ‘prima’ te vinden als Israël een groot deel van het Midden-Oosten zou bezetten.
De behandeling van de Flotilla-activisten gaat echter ook Huckabee te ver. Hij wijst erop dat de beelden hebben geleid tot de ‘universele verontwaardiging en veroordeling van iedere hooggeplaatste functionaris’, onder wie premier Benjamin Netanyahu en buitenlandminister Gideon Saar. Huckabee noemt de Flotilla weliswaar een ‘domme stunt’, maar volgens hem heeft Ben Gvir ‘de waardigheid van zijn land verraden’.
Met zijn bericht op X voegt Huckabee zich bij de golf van kritiek uit binnen- en buitenland waarmee Ben Gvir wordt overspoeld. Onder meer Nederland, Canada, Italië, Spanje, België en Turkije hebben vol afschuw gereageerd op de video. Meerdere landen, waaronder Nederland, hebben de Israëlische ambassadeur op het matje geroepen.
Ook de Global Sumud Flotilla heeft zich uitgelaten over de video. ‘Ze verbergen hun misdaden niet langer. Ze filmen ze’, schrijft de organisatie in een verklaring.
Jasper Daams
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant