Filmmaker Kane Parsons is pas 20 en toch heeft hij al miljoenen kijkers bereikt met zijn nagelbijtend spannende filmpjes van geheimzinnige, lege ruimtes. Nu is er zijn eerste lange speelfilm, Backrooms. En die zegt volgens hem álles over de ‘collectieve onrust’ waaraan we lijden.
schrijft voor de Volkskrant over film.
Kane Parsons houdt momenteel een videodagboek bij op zijn YouTube-kanaal, dat deze dagen volledig in het teken staat van de wereldwijde premières van zijn speelfilmdebuut Backrooms. Het zijn in de eerste plaats vrolijke promotiefilmpjes, waarin het om allerlei redenen bruist van verwachting: de Amerikaanse filmmaker is pas 20 jaar oud, zijn gelijknamige YouTube-kortfilms waarop hij Backrooms baseerde zijn in totaal 220 miljoen keer bekeken en de studio die hem vroeg een bioscoopfilm te maken is het hippe A24, bekend van een divers scala aan moderne Amerikaanse auteursfilms (Marty Supreme, Everything Everywhere All at Once, The Drama).
Hoe kreeg hij dit allemaal voor elkaar en wat maakt hij mee nu hij zijn speelfilm achterna reist? Je wilt het allemaal weten.
Tegelijk bewijzen die verslagfilmpjes van hooguit anderhalve minuut Parsons’ scherpe oog voor het eigenaardige en ongewone dat hij onderweg aantreft. In Mexico-Stad filmt hij de spookachtig verlaten gang tijdens de voorstelling in zo’n kolossale multiplexbioscoop. In een tweede filmpje, in Los Angeles, valt Parsons’ oog op een lukraak uit een muur stekende brandkraan. In een derde, in Londen, slaan sleur en vermoeidheid toe. Alles tijdens deze tour begint op elkaar te lijken. ‘Geen idee welke dag het is’, zegt hij. ‘De tijd is volledig uiteengevallen.’
Zo vergaat het de personages in zijn kortfilms en kersverse speelfilm ook. Ze dwalen door een doolhofachtig bouwwerk van raamloze gangen en kamers, in een parallel universum dat van alles lijkt te zeggen over de wereld waarin we leven. De gezapige, beklemmende uniformiteit van de ruimtes vormt de rode draad: overal hetzelfde zoemende tl-licht, overal hetzelfde, verraderlijk nostalgische, gele behang. Het is er in het begin niet onbehaaglijk, maar na enige tijd wil je er toch echt weg, als de uitgang tenminste nog te vinden is.
In Parsons’ eerste YouTube-filmpje (uit 2022, met 78 miljoen views), gemaakt onder de naam Kane Pixels, tuimelt een filmmaker uit het niets deze backrooms in, waar hij door een vreemde entiteit achterna wordt gezeten. Vanuit het eerstepersoonsperspectief beweegt zijn camera eerst nog verbaasd en nieuwsgierig, tot beeld en geluid steeds meer samenvallen met zijn toenemende paniek – een nagelbijtend spannende kijkervaring.
Latere films schetsen de ontstaansgeschiedenis van dit universum, en er zijn diverse plotlijnen over een onderzoeksorganisatie die tot de kern van het mysterie tracht te komen. Elke film laat zich kijken als een haast buitenaardse ontdekkingsreis, waarbij het enigma steevast wordt uitgebreid in plaats van verklaard.
Het project sloeg in eerste instantie vooral onder zijn leeftijdgenoten aan, zegt Parsons tijdens een videogesprek. Zijn The Backrooms-kortfilms zijn door zijn fanatieke onlinefanschare inmiddels uitvoerig geïnterpreteerd als nachtmerrieachtige weerspiegeling van de ‘collectieve onrust’ waar vooral generatie Z onder lijdt.
‘We leiden levens waarin veiligheid, efficiëntie en productiviteit steeds belangrijker worden, in een samenleving die voortdurende zelfverbetering eist’, zegt Parsons. ‘Onder jonge mensen heerst het gevoel dat je mee moet draaien in een systeem dat niet het beste met je voorheeft, want het is vooral gericht op expansie en waardevermeerdering van bedrijven.’
Parsons’ publiek groeide online op – zelf is hij geboren in 2005, het oprichtingsjaar van YouTube – en hij weet hoe desoriënterend het kan zijn om sommige dagen meer achter schermen dan elders door te brengen. De werkelijkheid kan soms onecht voelen, zegt hij. Nét een beetje vreemd. Zijn werk zorgt voor herkenning.
Ook de wijze waarop de samenleving de afgelopen decennia deels is getransformeerd tot monocultuur krijgt in Backrooms zijn nachtmerrieachtige weerslag. ‘We werken in inwisselbare kantoorgebouwen, onder dezelfde systeemplafonds met hetzelfde tl-licht. Veel publieke locaties waar we veelvuldig zijn – stations, vliegvelden – zijn op een vergelijkbare manier ontworpen: zonder identiteit, niet bedoeld om je er thuis te voelen.’
Het zijn locaties die de Franse antropoloog Marc Augé omschrijft als non-plaatsen, waartoe ook snelwegen, hotels en winkelcentra kunnen worden gerekend. Plaatsen waar je niet komt om anderen te ontmoeten, maar waar je doelgericht doorheen beweegt, anoniem en alleen.
Dat creëert dus ook ongemak. En meer makers zien het. Kijk naar een recente film als Exit 8, een op een gelijknamig videospel gebaseerde existentiële horrorfilm waarin een man in een metrostation verstrikt raakt in een Groundhog Day-achtige tijdlus, en je ziet een vergelijkbaar unheimische schets van de mens die vastloopt in het moderne, non-descript ontworpen leven.
Het vagevuur wordt geregeld als vergelijkingsmateriaal aangedragen om zijn backrooms te duiden, maar specifieke rooms-katholieke of andere religieuze connotaties snijden geen hout, meent Parsons. Er vindt in zijn werk geen reiniging van zielen plaats en er wacht na de backrooms geen hemel. ‘De backrooms bestaan vooral omdat de realiteit stuk is’, zegt hij.
De covidjaren droegen mogelijk bij aan de populariteit van het The Backrooms-universum: hoe vreemd waren al die lege straten, kantoorgebouwen en stations wel niet? ‘Die tijd droeg bij aan het sluimerende besef dat we in een systeem leven dat niet goed met tegenslag kan omgaan. Veel mensen kregen het gevoel alleen te staan.’
Parsons is niet de bedenker van The Backrooms. Het idee ontstond binnen een online collectief – en zoals bij wel meer collectieve ideeën is het lastig te traceren wie het eerste zaadje plantte. Volgens de overlevering begon het in 2019 met een foto van een anoniem persoon op het forum 4chan van een lege, morsige ogende kamer met gelig behang, een bruine vloer en een systeemplafond met fel brandende tl-lampen. Niks ongewoons, en toch ook weer wel. Dit was zo’n typisch beeld van de werkelijkheid die onecht voelt, die ongemakkelijk en onrustig maakt.
Een ander 4chan-lid fantaseerde over deze ogenschijnlijk generieke en toch ook griezelige plaats als parallel universum, zoals in een videogame door een programmeerfout ook weleens generieke ruimtes ontstaan waar je onverhoopt binnenduikelt (dwars door een transparante muur bijvoorbeeld, een fenomeen dat noclipping wordt genoemd). De leden van dit internethoekje moedigden elkaar aan om foto’s van vergelijkbare, echt bestaande doch onwerkelijk ogende plaatsen te posten. De geest was uit de fles.
In 2022 raakte de destijds 16-jarige Parsons mateloos gefascineerd door de stortvloed aan backrooms-fotografie. ‘Lastig te zeggen waarom. Het deed me denken aan plekken die ik kende uit mijn kindertijd: ze stralen warmte uit, terwijl ik er tegelijk een vreemd, ongemakkelijk gevoel van kreeg.’ Hij onderzocht zijn fascinatie op creatieve wijze. Met het van oorsprong Nederlandse softwareprogramma Blender, waarmee driedimensionale werelden kunnen worden gecreëerd, ontwikkelde hij zijn eerste korte The Backrooms-film. Binnen 24 uur werd zijn 9 minuten durende film opgepikt door enkele invloedrijke streamers. Meer kortfilms volgden.
Een jaar later, 17 jaar oud, zat hij in zijn eerste Zoomgesprek met de invloedrijke horrorregisseur en -producent James Wan (Saw, The Conjuring), die samen met studio A24 groot potentieel in zijn werk zag. Later sloot ook filmmaker Osgood Perkins aan, die recent met zijn onder de huid kruipende hit Longlegs (2024) had laten zien hoe je een eigengereid horrorproject naar succes leidt.
Parsons werd onder toezicht van beide gelouterde filmers een budget van zo’n 10 miljoen dollar toevertrouwd. Waar hij in zijn zoektocht naar acteurs voorheen was aangewezen op zijn vriendengroep, kreeg hij nu de beschikking over Engelsman Chiwetel Ejiofor en de Noorse Renate Reinsve, acteurs met beiden een Oscarnominatie op zak (voor respectievelijk 12 Years a Slave en Sentimental Value).
Via beide steracteurs kreeg het wilde, onverklaarde ontdekkingsreiskarakter van Parsons’ onlinewerk een stevig persoonlijk fundament. De backrooms worden in de film relatief eenvoudig geduid aan de hand van de psyche van Ejiofors personage, een meubelzaakeigenaar die wordt geplaagd door trauma en in de kelder van zijn bedrijf in een doolhof belandt. Zijn therapeut (Reinsve) wijst hem er ondertussen op dat hij lijdt aan terugkerende, schadelijke gedragspatronen.
Een monster of, in dit geval, een almaar uitdijend griezeldoolhof als metafoor voor trauma: het is in deze vruchtbare tijden voor de betere, gelaagde horror misschien wat geijkt. Maar Parsons beschouwt de toevoeging in het scenario van Will Soodik (Homeland, Westworld) vooral als een fascinerende extra betekenis boven op zijn bestaande werk.
‘Ook deze film is gemaakt volgens onlinelogica, bedoeld om straks stil te zetten en tot in het kleinste detail te ontleden. Maar we voegen er een intiem element aan toe. Deze ruimtes zijn óók een weerspiegeling van het geheugen, van de manier waarop we ons gebeurtenissen herinneren, van de manier waarop we locaties in ons brein opslaan en zo onze innerlijke routekaarten maken. Je herinnert je soms tot in detail je weg door een gebouw waar je twintig jaar geleden voor het laatst bent geweest. Waarom slaan we die gegevens op? Wat stoppen we juist weg? Wat zegt het over ons en onze wereld dat we zo in onze hoofden kunnen dwalen? De backrooms zijn vanaf nu ook een plek om te onderzoeken hoe het geheugen werkt.’
Van té concrete duiding moet hij overigens nog steeds niets weten. Wat de betekenis is van de scène waarin Ejiofor stuit op een tape waarop de opname is te horen die in 1977 werd meegestuurd met de Voyager-ruimtesonde, waarop in 55 talen een potentieel buitenaards publiek wordt verwelkomd? Het opgewekte, Nederlandse ‘hartelijke groeten aan iedereen’, destijds ingesproken door Joan de Boer, klinkt in deze context in ieder geval onverwacht angstaanjagend.
Parsons: ‘Je moet weten dat mijn oorspronkelijke publiek heel graag zelf dingen uitzoekt, dus dit mysterie houd ik graag intact. Ik probeer te voorkomen dat mijn imperfecte woorden in interviews door mensen worden gebruikt om de geheimen in de film te doorgronden. Je mag die Voyager-tekst nemen voor wat het is: een signaal, wachtend op antwoord van iets in het duister.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant