De begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking slalomt naar de eindstreep. Minister Sjoerdsma kreeg haar met hulp over rechts door de Tweede Kamer. Na een akkoord met Progressief Nederland is er ook een meerderheid in de Eerste Kamer.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
‘Veel mensen zitten in nood’, zegt Suzanne Kröger van Progressief Nederland als ze donderdag haar betoog begint in een commissiedebat in de Tweede Kamer. En er volgt een opsomming van landen en gebieden met ernstige humanitaire noden: Congo, Soedan, Libanon, Gaza, Oekraïne. ‘We moeten meer investeren in ontwikkelingssamenwerking.’
Precies daarover is de avond voor het debat in de Tweede Kamer een akkoord gesloten tussen haar partij en minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma: er komt eenmalig geld erbij op de begroting en in ruil daarvoor steunt Progressief Nederland Sjoerdsma’s begroting in de Eerste Kamer. Daarmee strandt de begroting daar niet, wat een historische blamage zou zijn. Hoewel media woensdagavond al berichtten over het akkoord, krijgt de Kamer pas donderdagmiddag een briefje met de inhoud, stellen de Kamerleden geïrriteerd vast.
Er zal dit jaar 202 miljoen euro extra worden uitgegeven aan noodhulp (100 miljoen), aan opvang in de regio (50 miljoen), aan inzet tegen ebola en voor mondiale gezondheid (27 miljoen), en aan ‘stabiliteit en wederopbouw ten behoeve van het faciliteren van vrijwillige terugkeer naar Syrië’ (25 miljoen). In de brief staat dat er ook nog 178 miljoen euro extra niet-militaire hulp naar Oekraïne gaat.
De herkomst van de fondsen die dit akkoord mogelijk maken is eenduidig: de toekomst. Een ‘kasschuif’ heet dat in Den Haag. 202 miljoen komt zelfs van het ontwikkelingshulpbudget voor 2031. Ook verder zijn het financiële middelen die voor toekomstige jaren staan ingeboekt – deels voor hulp aan Oekraïne (bij Financiën), deels voor ontwikkelingssamenwerking en deels voor Buitenlandse Zaken.
De komst van dat extra geld is volgens Kröger ‘ook volgens maatschappelijke organisaties’ urgent nodig in alle brandhaarden die ze eerder noemde. Maar voordat ze de komst ervan verder kan toejuichen, wordt ze van alle kanten onderbroken en aangevallen. Door links en door rechts, door critici van ontwikkelingshulp én door partijen die deze hulp juist willen redden.
Hidde Heutink (Groep Markuszower) toont zich verbijsterd. ‘Terwijl er letterlijk elders in dit gebouw wordt gedebatteerd over mensen hier die de boodschappen niet meer kunnen betalen, gaat al dit extra geld naar niet-Nederlanders.’ Hij hekelt de ‘achterkamertjesdeal’, die hij ziet als ‘het definitieve bewijs dat de Partij van de Arbeid niet meer bestaat.’
Maar ook hulpvoorstander Don Ceder is boos. ‘Er komt geen extra geld voor internationale gerechtigheid, er wordt geld gehaald uit de toekomst waardoor er de komende jaren gaten ontstaan’, zegt hij. ‘Pro vereenzelvigt zich met de voortzetting van PVV-beleid.’
Kröger bestrijdt dit: ‘Het signaal dat de koppeling (met de internationale norm van 0,7 procent van het bni aan ontwikkelingshulp) wordt hersteld, vinden we ongelofelijk belangrijk.’ En de maatschappelijke organisaties ook, voegt ze eraan toe, niet voor het eerst. Het is, samen met het einde van de beperkingen op de lobbyactiviteiten van die maatschappelijke organisaties, ‘een kentering’ van het beleid van het kabinet-Schoof.
Maar Sarah Dobbe (SP) begrijpt nog steeds niet waarom Pro heeft besloten een ‘PVV-begroting’ te steunen. ‘Wat krijgen ze ervoor terug? Problemen in de toekomst.’ Laurens Dassen (Volt) is blij met extra geld, maar heeft ook ‘zorgen over de toekomst’.
Michiel Hoogeveen (JA21) spreekt schamper. Zijn partij hielp Sjoerdsma in de Tweede Kamer aan een meerderheid voor de begroting. De voorwaarde was dat het herstel van grotere financiering van de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnen, UNRWA, niet in de begroting zou komen. Toen Sjoerdsma binnen een week bekendmaakte die steun toch dit jaar al te willen herstellen, voelde hij zich ‘bedrogen’.
Nu zegt hij: ‘Jesse Klaver drinkt nu met de minister een kratje bier op, maar volgende week is er geen bier meer.’ Hij zegt dat Kröger nu opeens optreedt ‘als onderdeel van de coalitie en iets verdedigt waar ze stevig tegen heeft geageerd’. Het spijt hem dat het kabinet nu zaken doet met de linkse oppositie. ‘Onze oplossing was 380 miljoen goedkoper geweest.’
De irritatie van Kamerleden over de gang van zaken groeit verder als tijdens het debat een publicatie in Trouw verschijnt die gewag maakt van een andere deal, tussen D66 en VVD: in ruil voor dit extra geld naar ontwikkelingssamenwerking zou de VVD nu alsnog het wetsvoostel mogen indienen dat het verheerlijken van terrorisme strafbaar stelt. Weer een verrassing waar de Kamer niet over ingelicht was. ‘Partijwoordvoerders voeren constant oorlog via de kranten’, klaagt Ceder.
Niemand in de zaal wil bevestigen dat zo’n akkoord bestaat, de minister niet en VVD-Kamerlid Ruud Verkuijlen evenmin. Wat Verkuijlen wel beklemtoont, uitgedaagd door Hoogeveen, is dat het akkoord met Pro gaat om ‘eerder geld’, niet extra geld. ‘Uw metafoor van het kratje bier was juist.’ Verkuijlen onderstreept ook dat voor zijn partij ‘de extra inzet op terugkeer van Syriërs onlosmakelijk verbonden is aan deze kasschuif’.
Als minister Sjoerdsma zelf eindelijk aan het woord komt, blaast hij de loftrompet over de ‘bemoedigenswaardige stap’ van oppositiepartij Pro. ‘Ik kan alleen waardering opbrengen als een oppositiepartij naar voren stapt en zich bereid toont verantwoordelijkheid te dragen. Ik denk dat we dat met elkaar allemaal belangrijk moeten vinden.’ Over de coalitiepartijen, die rustig reageerden op het akkoord met Pro, zegt Sjoerdsma: ‘Zij begrijpen ook dat we er alleen niet uit zullen komen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant