Premier Keir Starmer van het Verenigd Koninkrijk wordt door zijn partijgenoten van Labour gedwongen om te vertrekken, twee jaar na zijn aantreden. Ondanks zijn succesvolle eerdere loopbaan bleek Sir Keir ongeschikt voor het hoogste ambt van prime minister.
Starmer koos ervoor om de aankondiging dat hij vertrekt als premier maandagochtend te doen, voordat zijn rivaal en waarschijnlijke opvolger Andy Burnham in Westminster arriveerde om ingezworen te worden als parlementariër.
Misschien was dat niet de enige factor die Starmer deed besluiten dat zijn aankondiging niet tot dinsdag kon wachten. Het is dan namelijk precies tien jaar geleden dat het referendum werd gehouden waarmee het Verenigd Koninkrijk ervoor koos om uit de Europese Unie te stappen.
In dat decennium kreeg 10 Downing Street maar liefst zes keer een nieuwe bewoner, en ook Starmer slaagde er niet in om een vijfjarige termijn vol te maken. Zijn bondige en licht geëmotioneerd uitgesproken verklaring was het sluitstuk van een periode waarin hij een van de impopulairste Britse premiers uit de moderne geschiedenis werd en hij zijn premierschap met een verrassende snelheid uit zijn handen zag glippen.
Starmer kwam in 2024 aan de macht, dankzij een historische monsterzege op de Conservatieven die het VK veertien jaar hadden geregeerd. Labour won 411 van de 650 zetels in het Lagerhuis. Twee jaar later, kort voor de aankondiging, dacht volgens peilingen van YouGov bijna 70 procent van de Britten negatief over het premierschap van Starmer.
Het lijkt erop dat Burnham de enige kandidaat is om Starmer op te volgen als Labour-leider en premier. Wes Streeting, de oud-minister van Volksgezondheid die eerder zei ook een gooi te willen doen, maakte maandag bekend dat hij Burnham steunt. Naar verwachting krijgt hij in ruil daarvoor een benoeming in het kabinet van de aankomende premier.
Vlak nadat Burnham vorige week een zetel in het Lagerhuis had veroverd, toonde Starmer zich nog strijdbaar. "Als er een leiderschapsrace komt, doe ik mee. En ik heb herhaaldelijk gezegd dat ik daar niet voor zal weglopen", zei hij afgelopen vrijdag tegen journalisten.
Starmer bracht het weekend door met zijn gezin op Chequers, het landgoed dat dient als het buitenverblijf van Britse premiers, om zich te beraden over zijn toekomst. Britse media schreven dat Starmer bijna niemand sprak, behalve zijn vrouw Victoria en een paar van zijn trouwste bondgenoten binnen Labour. Ook gingen er geruchten over een gesprek met Burnham.
In de loop van het weekend werd van steeds meer kabinetsleden bekend dat zij Starmer hadden geadviseerd om zijn biezen te pakken. Adviseurs van Burnham lieten zaterdag weten te verwachten dat bijna 300 van de 403 huidige Lagerhuisleden van Labour zijn kandidatuur voor het partijleiderschap zouden steunen.
Starmer werd geen premier vanwege zijn persoonlijke populariteit of die van zijn partij, maar omdat de kiezer na veertien jaar klaar was met de Conservatieven. Bij zijn aantreden was de verwachting dat hij een wat kleurloze maar competente leider zou zijn, mede ingegeven door zijn verleden als procureur-generaal van Engeland en Wales, waarvoor hij werd geridderd. Na jaren van politieke ophef en schandalen beloofde Starmer bovenal een terugkeer naar stabiliteit en voorspelbaarheid.
Uiteindelijk kwam alleen de kleurloosheid goed uit de verf. Starmer en zijn kabinet waren zo weifelachtig en geneigd tot een plotselinge draai als een plan tegengas kreeg of ondoordacht bleek, dat het het gebrek aan competent leiderschap onderstreepte.
De Britse kiezer lijkt Starmer en zijn regering vooral nooit te hebben vergeven dat de energiesteun voor ouderen tijdens de wintermaanden werd verlaagd, weken na zijn aantreden als premier. Maatschappelijke kritiek dwong Starmer destijds tot de eerste van vele grote U-bochten. Zijn regering kwam daarna onder meer terug van plannen rond de sociale zekerheid, horecabelasting, erfbelasting voor agrariërs en voor een nieuw parlementair onderzoek naar bendes die kinderen misbruikten in Noord-Engeland.
Meerdere Labour-politici kwamen bovendien in opspraak omdat ze zich lieten fêteren met kaartjes voor concerten en voetbalwedstrijden, dure merkkleding en andere cadeautjes. Starmer bleek zelf onder meer een bril van ruim 2.400 pond (2.780 euro) te hebben aangenomen van een rijke partijdonor - een besluit dat kortzichtig zou blijken te zijn.
De doodklap voor het premierschap van Starmer kwam eind vorig jaar. De man die hij had aangesteld als Brits ambassadeur in de VS was al eerder opgestapt vanwege zijn vriendschap met de overleden Amerikaanse kindermisbruiker Jeffrey Epstein. Uit vrijgegeven e-mails bleek dat Labour-zwaargewicht Peter Mandelson had gelogen over hoe close hij precies was met Epstein. Dat riep vragen op over het beoordelingsvermogen van Starmer.
In de afgelopen maanden verschenen in Britse media meerdere verhalen van (oud-)ingewijden over de leiderschapsstijl van Starmer. Daaruit kwam het beeld naar voren van een premier die interesse toonde in een paar dossiers, maar opvallend weinig vragen stelde over de rest, en geen goede manager was.
De regering-Starmer zat de afgelopen twee jaar niet helemaal stil. Er kwamen onder meer hervormingen van de spoorwegen en de arbeidsrechten, die brede steun genieten onder de Britten. Maar het lukte de premier en de zijnen niet om die prestaties goed te verkopen en het tij van de publieke opinie te keren.
In theorie zou Starmer een baan kunnen krijgen in het kabinet van Burnham. Zijn optredens op het wereldtoneel hebben laten zien dat bijvoorbeeld een ministerschap op Buitenlandse Zaken hem waarschijnlijk beter past dan het premierschap. Tegelijkertijd is het geen geheim dat Starmer en Burnham al weinig liefde voor elkaar koesterden voordat laatstgenoemde begon aan zijn opmars naar Downing Street.
Tenzij hij weer in een kabinet verschijnt, zal het weinig Britten veel uitmaken wat Starmer straks gaat doen. De zevende regeringsleider van het VK in tien jaar gaat de boeken in als een goed aangeschreven maar saaie ambtenaar, die volkomen ongeschikt bleek te zijn voor het ambt van premier.
Source: Nu.nl algemeen