Keir Starmer is maandag afgetreden als premier van het Verenigd Koninkrijk. De Labour-leider kondigde zijn vertrek aan voor Downing Street 10, tien jaar na de brexitstemming. Zijn beoogd opvolger Andy Burnham stelde zich kort daarna kandidaat — maar hij neemt een zwaar belast land over.
Starmer stapt op na twee turbulente jaren
Starmer diende zijn ontslag in bij koning Charles en zei premier en partijleider te blijven totdat er een opvolger is gekozen. Kandidaten kunnen zich vanaf 9 juli melden; het Verenigd Koninkrijk moet vóór september een nieuwe premier hebben.
Daarmee zijn de Britten toe aan hun zevende premier in tien jaar. Het is pas twee jaar geleden dat Starmer een grote meerderheid won bij de verkiezingen, maar zijn regering heeft moeite gehad een daadkrachtige indruk te maken. Starmer is de derde premier op rij die minder dan duizend dagen in functie bleef.
De neergang van zijn premierschap was het gevolg van meerdere tegenslagen tegelijk. Een tekort aan geld, een moeizame relatie met de eigen fractie en het schandaal rond de aanstelling van Peter Mandelson als ambassadeur in Washington ondermijnden zijn gezag stap voor stap. Een fors verlies bij de lokale verkiezingen in mei was uiteindelijk de druppel.
Burnham wil premier worden: 'De politiek werkt niet'
Andy Burnham won vorige week de tussenverkiezing in Makerfield overtuigend. Hij versloeg de kandidaat van de anti-migratiepartij Reform UK ruim en haalde daarmee de parlementaire zetel die hij nodig had om premier te kunnen worden.
Burnham stelde zich kort na Starmers bekendmaking kandidaat. Hij wordt gezien als een man van het volk, iemand die als burgemeester van Manchester groot charisma opbouwde. In zijn overwinningsspeech na de tussenverkiezing liet hij weinig aan de verbeelding over: "Iedereen weet dat de politiek niet functioneert. Vanavond zou — alleen maar zou — het keerpunt kunnen zijn."
Voormalig minister van Volksgezondheid Wes Streeting, die aanvankelijk ook zijn handen vrij had gehouden, liet maandag weten Burnham te steunen.
Dezelfde problemen, nieuwe premier
Burnham mag dan populair zijn in het Noorden van Engeland, de uitdagingen die hij erft zijn enorm. Hij zit vast aan de huidige staatsfinanciën, die weinig ruimte bieden. En de kiezer zal hem weinig tijd geven: er heerst al langer teleurstelling en frustratie in het land, omdat verandering steeds opnieuw wordt beloofd maar niet wordt waargemaakt.
Tien jaar na de brexitstemming kampt het Verenigd Koninkrijk nog steeds met hoge staatsschuld, zwakke economische groei en stijgende kosten van levensonderhoud. De gezondheidszorg verkeert in een diepe crisis. Labour zakte weg in de peilingen doordat kiezers op rechts wegliepen naar Reform UK en op links naar de Groenen en de Liberal Democrats. (Het Financieele Dagblad) Reform UK van Nigel Farage staat in sommige peilingen op 25 procent en eist nieuwe verkiezingen.
'Laatste kans voor Labour'
Burnham spreekt grootse taal. Hij belooft hervormingen en lagere kosten voor huishoudens, al zijn zijn plannen voor buitenlandbeleid en economie nog vaag. Labour heeft volgens hem een "laatste kans om te veranderen."
Maar tegelijkertijd kan hij niet te ver afwijken van de beleidsplannen waarmee Labour twee jaar geleden werd gekozen — anders zouden eigenlijk nieuwe landelijke verkiezingen moeten worden gehouden. Zijn charisma en communicatieve kracht zijn een duidelijk voordeel ten opzichte van de stijve Starmer. Of dat genoeg is om het vertrouwen in de Britse politiek te herstellen, is de vraag.
"I have accepted Keir Starmer's resignation as my chief servant and have invited Andy Burnham to lay out details for how many meals a day he'll give me" pic.twitter.com/7Ix95PMsN7
Keir Starmer en Andy Burnham 2026 (@Number 10 - https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/2.0/)
Source: Fok frontpage