Veel landen in Europa hebben deze dagen te maken met extreme temperaturen. Een week van zomerse hitte is van alle tijden, maar zonder klimaatverandering zou het niet zo heet worden als nu. In de periode vóór de menselijke opwarming was zulke hitte zelfs ondenkbaar.
Code rood in Frankrijk, afgelaste evenementen in Spanje en 38 graden in delen van het Verenigd Koninkrijk. Europa zucht onder de hitte en ook Nederland blijft niet gespaard. Vanaf woensdag lopen de temperaturen nóg verder op, met plaknachten en tropenroosters in het verschiet.
Je kunt één losse hittegolf niet zo makkelijk toeschrijven aan klimaatverandering, legt klimaatexpert Lone Mokkenstorm van het KNMI uit. Maar de opwarming van de aarde zorgt er wel voor dat hittegolven in Nederland zo'n drie keer vaker voorkomen. Ook zijn ze intenser geworden met hogere temperaturen overdag en 's nachts.
"Zulke temperaturen als nu komen iedere vijf tot tien jaar voor, terwijl die vóór de industrialisatie (1850, red.) onmogelijk waren", zegt de klimaatexpert. Dat is het moment waarop de mens klimaatverandering is gaan veroorzaken door op grote schaal fossiele brandstoffen te verbranden. In het klimaat van een eeuw geleden was de gemiddelde temperatuur tussen 19 en 26 juni zo'n 2,7 graden koeler geweest, zegt Mokkenstorm.
Een zomerdag tikt nu makkelijk de 25 graden aan, terwijl dat vroeger een stuk zeldzamer was. Een zogenoemde 'koele zomerdag', een dag die onder de 15 graden blijft, komt nog maar weinig voor. De laatste was in 2020, meent het KNMI.
Door klimaatopwarming kent de gemiddelde Nederlandse zomer nu een stuk meer warme (20+ graden), zomerse (25+) en zelfs tropische dagen (30+). Begin vorige eeuw was het maar de helft van de zomerdagen warm, tegenwoordig is dat ruim driekwart van de dagen.
Gemiddeld hebben we in Nederland nu vijf tropische dagen per jaar. In een zomer in 2100 zijn dat er al tussen de tien en veertig. Dat hangt af van hoeveel broeikasgassen er nog worden uitgestoten. Op warme dagen kan het tussen de 33 graden en 40 graden worden.
Zulke hitte heeft mogelijk grote gevolgen voor de samenleving. "Werkt onze infrastructuur nog? Kunnen zorginstellingen het aan?", somt Mokkenstorm op. Die vragen zijn lastig te beantwoorden omdat Nederland daar nog geen ervaring mee heeft.
Klimaatwetenschapper Theodore Keeping (Imperial College London) moest de afgelopen dagen terugdenken aan de hittegolf van 1976, een van de meest extreme uit de geschiedenis, ook in Nederland. Hij verwacht dat de temperaturen die eraan komen mogelijk de historische hitte van vijftig jaar geleden kunnen overtreffen.
"In Europa is de invloed van klimaatverandering op extreme hitte momenteel het meest zichtbaar", vertelt Keeping, die er onderzoek naar doet bij World Weather Attribution. Volgens hem zijn hittegolven in Europa vaak al drie graden warmer dan ze zonder klimaatverandering zouden zijn geweest.
De lange en intense hitte zorgt ook voor allerlei gezondheidsrisico's, vooral door de hoge nachttemperaturen. In sommige delen van Frankrijk blijft het deze week 's nachts mogelijk boven de 30 graden.
In Europa sterven jaarlijks tienduizenden mensen als gevolg van hitte. Dat zijn meestal mensen met onderliggende klachten. Door klimaatverandering neemt het aantal sterfgevallen volgens The Lancet Public Health toe. Ouderen, mensen met een beperking of bewoners van slecht geïsoleerde huizen zijn het kwetsbaarst.
Hitteplannen helpen, net als waarschuwingssystemen ("code oranje") en maatschappelijk bewustzijn. Keeping hoopt in ieder geval dat hittegolven steeds meer als wake-up call worden gezien. "Het wordt tijd dat we stoppen met snoozen."
Source: Nu.nl algemeen