In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Met deze week: wat doen boerenprotesten met politieke principes?
Deze week wordt het stikstofpakket gepresenteerd. Zonder te willen overdrijven moet dat het belangrijkste wapenfeit van het kabinet-Jetten worden.
Tijdens de campagne en ook na de verkiezingen werden "echte doorbraken" beloofd. Vooral op het gebied van stikstof. Want naast de verbetering van de natuur hangt de woningbouw ermee samen.
"Wie had gedacht dat een coalitie met CDA en D66 het meest ambitieuze beleid heeft voor jonge boeren en natuur om het stikstofslot eraf te krijgen voor woningbouw?", zei premier Rob Jetten begin dit jaar bij de presentatie van het coalitieakkoord.
D66 en CDA stonden in eerdere kabinetten lijnrecht tegenover elkaar. D66 wees op de stapel wetenschappelijke onderzoeken over de noodzaak van strenge maatregelen, te beginnen met fors minder vee.
Het CDA zag hierdoor zijn boerenachterban slinken en trapte op de rem.
Nu zou het anders gaan. Er werd over de eigen schaduw heengestapt, zoals Jetten het noemde.
De stikstofcrisis woedt al sinds 2019. Althans, in dat jaar haalde de rechter definitief een streep door het stikstofbeleid (Programma Aanpak Stikstof, kortweg PAS). De problemen waren al jaren bekend bij voorgaande kabinetten, maar met de kritiek werd niets gedaan. Echte oplossingen bleven dus uit, schreef Trouw in een mooie reconstructie over dit hoofdpijndossier.
Wat overigens opvalt: uit datzelfde artikel blijkt dat Ger Koopmans als CDA-Kamerlid samen met toenmalig PvdA'er Diederik Samsom een van de architecten was van het desastreuze stikstofbeleid PAS, waardoor boeren nu zo in de problemen zitten. Koopmans moet nu als voorzitter van boerenlobbyclub LTO-Nederland de boeren warm maken voor de stikstofplannen van het kabinet.
De opdracht is simpel: de stikstofuitstoot moet omlaag zodat de natuur kan verbeteren. Maar pogingen daartoe kregen ontiegelijk veel weerstand vanuit de boerensector. In het najaar van 2019 stroomde het Malieveld vol met trekkers. De enorme actiebereidheid in de sector werd opnieuw duidelijk toen in de zomer van 2022 in het Gelderse Stroe opnieuw duizenden boeren bijeenkwamen.
Het gevolg: regeringspartij CDA trok de handen af van de stikstofplannen. Toenmalig partijleider Wopke Hoekstra legde een bom onder het coalitieakkoord door te stellen dat het stikstofdoel waarvoor hij had getekend "niet heilig" is. Een zomer vol (gevaarlijke) boerenprotesten volgde.
De Haagse brandjesblusser Johan Remkes werd ingevlogen om de boel te sussen. Hij had toen al drie lijvige stikstofrapporten voor het kabinet geschreven. Niet alles kan was de veelzeggende titel van het eerste advies in september 2019.
Nu moest Remkes vooral in gesprek met de boeren en de politiek om het vertrouwen enigszins te herstellen. Daar kreeg hij enkele maanden de tijd voor.
Ook daar rolde weer een stevig rapport uit met adviezen voor het kabinet. Remkes kocht vooral tijd, zo bleek achteraf. De adviezen belandden keurig in een la.
Er werd aanvankelijk wel werk gemaakt van de totstandkoming van een landbouwakkoord. Ook op advies van Remkes. Maar die poging - hoe kan het ook anders - strandde een jaar later. Gesprekspartner LTO Nederland stapte uit het overleg.
In het kabinet-Schoof met de BBB-bewindslieden op Landbouw gebeurde er helemaal niets op dit dossier. Ondanks Remkes' adviezen, want aan zijn inzet lag het niet.
Waar lag het dan wel aan? Na jaren aanmodderen is de les dat stikstofbeleid wél heilig moet zijn voor politici. In ieder geval voor degenen die de intentie hebben om uit de impasse te komen.
Dat betekent ook de rug recht houden als boerenlobbyclubs tegenstribbelen of radicale boerenorganisaties dreigen met intimiderende protesten. Dat is lastig, zo bleek de afgelopen jaren. Maar je kunt nu eenmaal niet iedereen te vriend houden. Of zoals Remkes zou zeggen: niet alles kan.
Faber (PVV):
"Vlak voor de explosie namen de jongeren de benen, hoewel het ernaar uitziet dat ten minste een van de daders zijn benen moet missen."
Minister Van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei):
"Mevrouw Teunissen deed een oproep om met mijn ambtsgenoot in Spanje te kijken welke lessons learned er zijn. Daar ben ik altijd graag toe bereid."
Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen