Op deze warme dagen lopen niet de verpleeghuisbewoners, maar juist de nog zelfstandig wonende ouderen het grootste risico. Vanwege hun zelfstandigheid is het veel lastiger om hen de hitte door te helpen. "Iemand met beginnende dementie zet midden op de dag de ramen open."
"In een verpleeghuis is alles doorgaans goed geregeld: er is een hitteprotocol en de ramen zijn dicht of geblindeerd. Als de zon weg is, gaan de ramen juist open en krijgen mensen continu extra te drinken aangeboden. Het personeel kan efficiënt te werk gaan", vertelt Jacqueline de Groot aan NU.nl.
Zij is specialist ouderengeneeskunde, voorzitter van beroepsvereniging Verenso en komt regelmatig bij ouderen thuis. Daar is het een stuk lastiger voor mensen om niet oververhit te raken, zelfs als de wijkverpleegkundige regelmatig langskomt.
Vooropgesteld: er zijn natuurlijk genoeg ouderen die nog prima voor zichzelf kunnen zorgen. Maar er zijn óók thuiswonende ouderen die risico lopen, bijvoorbeeld omdat ze niet genoeg drinken. "Dat doen ouderen vaak toch al weinig, omdat ze geen dorstgevoel meer hebben. Of omdat ze niet steeds naar het toilet willen als ze slecht ter been zijn."
Wie plasmedicijnen slikt, moet de dosering momenteel mogelijk aanpassen. "Daar staan mensen niet altijd bij stil", vervolgt De Groot. "Bovendien kunnen ouderen hun warmte minder goed kwijt. Ze transpireren minder, je ziet bijna nooit zweetdruppels op hun voorhoofd."
Dat ouderen tegenwoordig langer thuis wonen, maakt deze dagen extra riskant. "Toen ik begon met werken in de ouderengeneeskunde, woonden mensen wel tien jaar of langer in een verpleeghuis. Dat is tegenwoordig echt niet meer zo."
Zo wonen bijvoorbeeld veel mensen met milde dementie nog zelfstandig. "Die kunnen vergeten dat ze genoeg moeten drinken. Of ze zetten op het heetst van de dag de ramen open. Of ze doen een extra vest aan." Ook maakt De Groot zich weleens zorgen over alleenstaande thuiswonende ouderen. "Bij die groep zie ik veel kwetsbaarheden. Die doen dan minder hun best om voor zichzelf te zorgen en om eten en drinken in huis te halen."
Tijdens de eerste paar warme dagen vallen de gevolgen nog mee, vervolgt ze. Maar nu we in een reeks van een stuk of tien van zulke dagen zitten, stapelen de gevolgen zich wel op. "Het hart en de nieren moeten harder werken, terwijl mensen al kwetsbaar zijn."
Net als bijvoorbeeld verkoudheid, griep of blaasontsteking kan de hitte iemand zo uiteindelijk fataal worden. Tijdens de hittegolf van augustus 2020 stierven bijvoorbeeld 23 procent meer 80-plussers dan gemiddeld. "Vaak zien we pas na een paar weken hoe groot die belasting van het lichaam écht is geweest. Dan komt er nog een overlijdensgolf ná de hitte."
Het RIVM paste vorig jaar de infographics over het Nationaal Hitteplan aan. Tot en met 2024 lag de focus vooral op wat je kunt doen om zelf het hoofd koel te houden, zoals genoeg drinken en in de schaduw blijven. Althans, zo leek het als je het hitteplan las.
"Tijdens een evaluatie van het Nationaal Hitteplan merkten we dat de infographics vaak verkeerd werden begrepen. Mensen dachten dat die over henzelf ging, terwijl het eigenlijk over kwetsbaren zoals ouderen ging", vertelt onderzoeker Rosanne Fikke van het RIVM.
Uit onderzoek bleek dat een alternatieve versie, met daarin expliciet wat je kunt doen voor anderen, beter werkt. Het motiveert ook mensen die geen mantelzorger zijn om toch om te kijken naar kwetsbaren, zoals thuiswonende ouderen. De verschillen tussen de oude en de nieuwe infographic zie je in deze afbeelding:
De versie rechts gaat over de huidige situatie, met weercode geel. Vanaf woensdag 12.00 uur geldt code oranje in een deel van het land. "Voor code oranje en rood hebben we andere versies gemaakt. Dan komt de nadruk te liggen op wat je voor een ander kunt doen én alsnog waar je bij jezelf op moet letten, bijvoorbeeld hoe je gezondheidsklachten door hitte herkent."
Op hete dagen krijgen sommige ouderen een extra bezoekje van de wijkverpleegkundige. "Stel dat iemand vaak vergeet te drinken en maar één keer per dag wijkverpleging krijgt, dan kijken we toch een keer extra om het hoekje als we in de buurt zijn", vertelt Valerie Schipper. Zij is wijkverpleegkundige en voorzitter van de afdeling wijkverpleging van beroepsvereniging V&VN.
Als ouderen te weinig drinken, reageren ze trager of wat verwarder. Of het gebruikte incontinentiemateriaal ruikt sterker dan anders. Maar Schipper waarschuwt dat te veel drinken ook niet altijd goed is. "Bij iemand met diabetes kunnen de suikerwaarden dan weer ontregeld raken."
Net als de nieuwe RIVM-infographic hamert Schipper erop dat we naar elkaar moeten blijven omkijken. Loop eens bij je oude buurman of buurvrouw langs en vraag bijvoorbeeld of ze nog boodschappen nodig hebben, oppert ze. "Als het 's winters ijzelt, komen oudere mensen niet meer buiten. Met deze temperaturen willen ze ook niet met zware boodschappen sjouwen. Je hoeft echt geen wijkverpleegkundige te zijn om ze dan te kunnen helpen."
Source: Nu.nl algemeen