Hitte Door de extreme warmte willen steeds meer mensen een airco. De afschaffing van de salderingsregeling voor zonnepanelen speelt ook een rol bij de toegenomen populariteit, vermoedt brancheorganisatie Techniek Nederland. Voor het klimaat is de toename niet positief.
Een Installateur sluit een airco aan in een historisch pand in het centrum van Amsterdam.
Airco Service Zwaan uit Purmerend… te druk.
Coolair Nederland, eveneens uit Purmerend… ook te druk. „Bel volgende week maar terug, als het wat koeler is.”
Al dagen ligt Nederland onder een benauwde deken en vanaf woensdagmiddag geeft het KNMI zelfs code oranje af voor tropische hitte. Daardoor is een run ontstaan op airco’s. Vandaar dat airco-installateurs nu nauwelijks tijd hebben voor vragen van journalisten. „Sommige installateurs spreken nu zelfs van vier keer zoveel aanvragen als de weken ervoor”, meldt brancheorganisatie Techniek Nederland. Ook bij aircobranchevereniging NKVL schakelt de telefoon drie keer over naar voicemail.
Vooral in goed geïsoleerde huizen kan het bloedheet worden, zegt Koen van Gerner, duurzaamheidsadviseur bij Elite Klimaat Groep, waar ze ook airco’s installeren. „Die huizen zijn ’s winters lekker warm, maar zomers dus ook. Het kan makkelijk 36 graden worden binnen”, zegt hij. „Dat is echt niet te doen.”
Hij verwijst naar nieuwbouwhuizen die na 1993 gebouwd zijn: door het goede isolatiemateriaal in het dak worden ’s zomers de kamers daaronder snikheet. De ramen tegen elkaar openzetten biedt door de tocht weliswaar enig soelaas, maar verkoelt de ruimte nauwelijks.
Vroeger waren airco’s in Nederland zeer zeldzaam maar dat is allang niet meer zo. Door klimaatopwarming worden hete dagen zoals deze steeds ‘normaler’. „Koele dagen met temperaturen overdag onder de 15 graden komen in de zomer vrijwel niet meer voor”, aldus het KNMI. „De laatste koele zomerdag in De Bilt was 5 juni 2020.”
Techniek Nederland verwacht dat er in Nederland eind dit jaar tussen de 2,4 en 2,5 miljoen airco’s zijn. „Ongeveer 80 procent daarvan bevindt zich in woningen; de overige in kantoren en andere utiliteitsgebouwen. Eind 2025 stonden er in ons land circa 2,2 miljoen vaste airconditioners.”
Nog een reden waarom airco’s voor huishoudens populairder worden: mensen werken sinds de coronapandemie meer thuis, waardoor ook in huis meer behoefte is aan verkoeling tijdens de heetste uren van de dag. Sinds 2020 liggen de jaarlijkse verkopen structureel boven de 250.000 airco’s per jaar, aldus Techniek Nederland.
Adviseur Van Gerner noemt drie groepen die deze dagen massaal naar de telefoon grijpen om een monteur te bellen: twijfelaars die door de aanhoudende hitte overstag zijn, eerdere geïnteresseerden die hun offerte accepteren en klanten die al een airco hebben, maar er nu achter komen dat een onderdeeltje niet werkt.
Door de sterk toegenomen interesse is de wachttijd voor het plaatsen van een airco bij zijn bedrijf opgelopen naar ongeveer vier weken – veel langer dan normaal volgens Van Gerner. Die vertraging, samen met de gemiddelde kosten van 4.000 euro voor een nieuwe airco, maakt dat een aantal geïnteresseerden toch afziet van de koop.
Het plaatsen van een airconditioner kost met twee monteurs ongeveer een ochtend. Elite Klimaat Groep kan door het aantal monteurs waarover het bedrijf beschikt vier airco’s per dag plaatsen. Bij het afwerken van de aanvragen geven sommige installateurs, bij wie de wachttijd ook oploopt tot enkele weken, voorrang aan kwetsbare groepen zoals ouderen, meldt Omroep Brabant.
Dan is er nog iets waardoor airco’s in Nederland populairder worden, vermoedt Techniek Nederland: de afschaffing van de salderingsregeling eind dit jaar. Opgewekte zonnestroom die je zelf niet gebruikt en daarom teruglevert aan het stroomnet, mag nu nog worden weggestreept tegen de elektriciteit die je afneemt bij de energieleverancier op momenten dat de zonnepanelen niets of niet genoeg opwekken. Dat is na dit jaar niet meer zo. Vanaf dan wordt het aantrekkelijker om zo veel mogelijk van je eigen zonnestroom te gebruiken, bijvoorbeeld voor een airconditioner
Op de vraag hoeveel zonnepanelen nodig zijn voor een airco, grapt Van Gerner met „maar een halve”. Hij voegt toe dat dat gaat om verkoelen; verwarmen kost meer.
Lastig is dat airco’s volgens Han Slootweg, directeur Operaties van netbeheerder Enexis, veel in de nacht aangaan wanneer mensen niet kunnen slapen door de warmte. Voor huishoudens die in de nacht het huis willen koelen met zelf opgewekte zonnestroom, wanneer de zon niet schijnt, kan een thuisbatterij handig zijn. Dan kan de zonnestroom van overdag worden opgeslagen en in de avond worden gebruikt.
Niet dat airco’s op die manier niet bijdragen aan klimaatopwarming. Ook op zonnige werkdagen moeten vaak alsnog gasgestookte centrales bijdraaien om aan de groeiende energievraag te voldoen, zegt Slootweg. Dat is wereldwijd zo. Bovendien kopen meer mensen airco’s als het heter wordt, en dan wordt er meer CO2 uitgestoten en vervolgens wordt het daardoor weer warmer.
Het piekvermogen van een airco mag met 1,5 kilowatt (sterk afhankelijk van het type) dan nog wel meevallen. Ter vergelijking: een elektrische kookplaat heeft een piekvermogen van zo’n 5 kilowatt. Maar airco’s staan langer aan. Volgens het Internationaal Energieagentschap is de airco „momenteel de snelst groeiende bron van energiebehoefte in de gebouwensector, met een verwachte stijging van bijna 4 procent per jaar tot 2035”, staat in een rapport van zomer vorig jaar.
Volgens Slootweg moet de huidige run op airco’s als signaal worden gezien dat verduurzaming noodzakelijk is. „Veel mensen kopen als luxe nu massaal airco’s om lekker te kunnen slapen in een opwarmend klimaat, terwijl dat symptoombestrijding is die het probleem juist verergert. Het geld dat aan die airco’s wordt uitgegeven kunnen wij beter investeren in duurzaamheid.”
Moeilijk is dat dan weer voor een groeiende groep kwetsbare groepen zoals ouderen, of inwoners van hete landen. De afgelopen twintig jaar is het aantal hittedoden in Europa toegenomen met 30 procent en, zo stelde de World Health Organization (WHO) in 2024, neemt in vrijwel elk land in Europa het aantal hitte gerelateerde doden toe. Soms is een airco een bittere noodzaak.
Een airco-installatie hangt aan de buitenkast van een huis.