Hitte Op warme dagen kan het onder de grond aangenaam toeven zijn, maar niet in Londen. Reizigers vallen er geregeld flauw. Het advies is om alleen de metro te nemen als het echt nodig is.
In de Londense metro is het ’s ochtends warmer dan buiten, boven de grond.
Ze komen langs in alle kleuren en maten. Twee meisjes in korte leggings hebben elk een oplaadbare miniventilator. Een vrouw uit de Filippijnen wappert met een grote, geweven roze waaier. Een moeder en haar twee dochters gebruiken om beurten een gigantisch, zwart uitvouwbaar exemplaar.
Het is heet in de Londense metro. Het is nog geen half tien ’s ochtends en in de wagons van de Victoria-lijn, één van de drukste metrolijnen van de stad, is het 29,2 graden Celsius. Buiten, boven de grond, is het met ongeveer 23 graden dan nog aardig wat koeler dan ondergronds.
In delen van Engeland en Wales geldt deze woensdag een uitzonderlijke, rode weerwaarschuwing vanwege extreme hitte. Er worden temperaturen van rond de 37 graden verwacht. Transport for London (TfL), de autoriteit die het openbaar vervoer in de hoofdstad regelt, adviseert Londenaren op woensdag en donderdag alleen met de metro of trein te reizen als dat echt nodig is.
Op de meeste metrostations staan grote aankondigingsborden met tips van TfL: „Neem alsjeblieft water mee als het heet is.” Vraag of je mag zitten als je je onderweg onwel voelt worden. En als anderen niet lekker worden, help hen dan bij het volgende station eruit: „We kunnen betere zorg leveren op het perron.”
Flauwvallen in de metro gebeurt geregeld, vertelt Londenaar Julia Murray (66). „Vooral in de ochtend, als mensen niet hebben ontbeten en het ook nog druk is.” Jaren geleden viel een vriendin van haar eens flauw. „Toen ze was bijgekomen, zag ze afdrukken van voetstappen op haar jas. Er waren dus mensen over haar héén gelopen. Ze was een nette, verzorgde vrouw en zag er niet uit als een druggy ofzo.”
Murray is gepensioneerd en kiest haar reistijden zelf uit. „Ik neem altijd water mee en reis echt niet meer tijdens de spits.” Zoals veel inwoners heeft ze een speciale band met haar vaste metrolijn, de Northern Line. „Ik hou van de Northern Line. Als mensen kritisch doen, zeg ik er wat van. En mijn lijn is gelukkig minder heet dan de Victoria-lijn.” De Victoria-lijn is veruit de warmste van allemaal, met een gemiddelde temperatuur op de perrons van ruim 28 graden.
Er bestaat een Londense fabel dat flauwvallen in de metro vaker gebeurt in de winter dan in de zomer, omdat reizigers dan met dikke jassen in de warme metro zitten en makkelijker oververhit raken. Maar TfL houdt daar niet stelselmatig cijfers van bij. Wel staat vast dat de metrolijnen die het diepst onder de grond rijden, ook in de winter op standje „vieze föhn” staan, zoals de Britse hoogleraar wiskunde Hannah Fry zegt. In een filmpje op haar populaire account op Instagram legt ze uit waarom de metro’s in de loop der jaren steeds warmer zijn geworden. Of eigenlijk, „walgelijk heet”, zoals zij zegt.
Kleine ventilatoren zijn ook in de Londense metro populair.
Neem altijd water mee als je de metro neemt, zo luidt het advies.
Airco’s installeren op de metro is moeilijk, want de tunnels zijn krap.
In de beginjaren, zo rond 1860, was het juist koel in de metro. Er bestonden zelfs reclames voor de Underground als fijne toevlucht op hete dagen: „It’s cooler below.” Het was er rond de 14 graden, ongeveer de temperatuur van de Londense kleigrond waar de tunnels doorheen liepen. Die klei nam aanvankelijk alle hitte op, van metro’s die remmen en weer optrekken tot de passagiers die warmte afgeven.
Inmiddels is de kleigrond volgens Fry „verzadigd geraakt door al die energie van meer dan een eeuw, in een bijna gesloten systeem”. De energie die nergens heen kan, komt in de luchtstroom terecht en die warmt dus op. Dit proces is al decennia gaande en klimaatverandering komt daar nog eens overheen. In 2003 schreef de Londense burgemeester al een prijsvraag uit voor ideeën om verkoeling te brengen in de metro. Er kwamen duizenden inzendingen op, de meeste niet al te serieus. IJsjes uitdelen, of posters van sneeuwpoppen ophangen, dat niveau.
Natuurlijk probeert Transport for London iets aan de hitte te doen. Verspreid over de Victoria-lijn zijn extra ventilatieschachten aangebracht. Op drukke stations, bijvoorbeeld Oxford Circus, zijn extra koelunits geïnstalleerd en gebruiken ze grondwater om de perrons te koelen. Er loopt ook een proef met koudwaterpanelen, waarbij lucht tussen leidingen met koud water wordt geblazen zodat die lucht afkoelt.
Het zal een kwestie van geld, of een tekort daaraan zijn, zegt Jenna Longworth (33), want „waarom installeren ze niet gewoon airconditioning in alle metro’s?” Ze komt uit Zuid-Afrika, werkt nu ongeveer acht jaar in Londen en op dit soort hete dagen vermijdt ze het liefst de metro helemaal. Ze staat in de schaduw van de bomen bij station Green Park. „Ik neem ook nooit water mee, stom genoeg. Ik heb zo weinig mogelijk bij me, anders krijg je het weer extra warm van al die spullen meesjouwen.”
Julia Murray ziet geregeld mensen flauwvallen in de Londense metro. Jenna Longworth probeert de metro op hete dagen te vermijden, vertelt ze in de schaduw van een boom.
Ongeveer 40 procent van de Londense metro’s heeft airconditioning. Maar voor metro’s die het diepst onder de grond gaan, dat zijn onder andere de Victoria-lijn, de Bakerloo en de Central-lijn, is airconditioning technisch lastig te regelen. De hitte die met airconditioning uit de wagons verdreven zou worden, moet toch ergens heen, en komt dan in de tunnel terecht. Op het dak gemonteerde airco’s, zoals bij moderne treinen gewoon is, is bij de kleine en krap ontworpen metrotunnels ook niet mogelijk.
Op sociale media ziet Longworth vaak grappen en video’s langskomen over de metro’s. Over hoe smerig de stoelen zijn: „Het liefst raak ik helemaal niks aan.” Een hittegolf is heerlijk materiaal voor Londense influencers en accounts waar Britse grappen voorbij komen. „Bij de hittegolf in mei zag ik dat ze de namen van de stations hadden veranderd. Streatham was Sweatham geworden.” Barking werd Baking, Canning Town Tanning Town en Victoria Stickytoria.
De beste tip die Longworth zag langskomen: bij de planningsapp van Citymapper kun je selecteren dat je alleen vervoersmiddelen met airconditioning wil gebruiken. „Je moet geen haast hebben want het duurt langer, maar soms is het gewoon té heet daar beneden.”