Na een half jaar spanning en onzekerheid zijn vanochtend 42 studenten en kennismigranten uit Gaza op Schiphol gearriveerd. Nederland weigerde aanvankelijk hulp te verlenen bij hun evacuatie maar werd daartoe gedwongen door de rechter.
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over asiel, migratie en de multiculturele samenleving.
Met haar ogen onafgebroken gericht op de schuifdeuren van aankomsthal 4, vertelt Tamam Abusalama (32) hoe ze heen en weer wordt geslingerd tussen blijdschap, boosheid en verdriet. ‘Mijn neef heeft de genocide overleefd’, zegt ze, ‘maar tientallen andere familieleden zijn dood.’
Ze staat woensdagochtend op Schiphol te wachten op haar neef Mahmoud Abusalama, zijn vrouw en hun drie kinderen. Ze zijn deel van een groep van 42 Palestijnen uit Gaza die zojuist zijn geland en zich nu ergens tussen gate en bagageband bevinden. Het gaat om drie kennismigranten, achttien studenten en hun gezinsleden, uitgenodigd door Nederlandse universiteiten en werkgevers.
Zelf woont Abusalama al negen jaar in Brussel, haar neef is een van de laatste journalisten die nog aan het werk was in Gaza. Volgens de Internationale Federatie van Journalisten zijn zeker 236 van zijn collega’s gedood sinds de oorlog begon. Mahmoud kreeg een contract bij het in Utrecht gevestigde Momus Media, waar ze zijn netwerk en kennis willen inzetten bij de Gaza-verslaggeving. ‘Het is een enorm dilemma’, zegt Abusalama. ‘Nu is er wéér een journalist minder in Gaza. Aan de andere kant moet je redden wie je nog redden kan.’
In de aankomsthal staan vrienden, familieleden en vertegenwoordigers van de verschillende bedrijven en universiteiten. Ze hebben vervoer geregeld voor de Palestijnen vanaf Schiphol, ook voor huisvesting is gezorgd. Bij gastgezinnen, bij vrienden, op kamers of tijdelijk in woningen van mensen die op vakantie zijn. De zenuwen zijn voelbaar. Er kan nu toch niets meer misgaan? Komen ze wel door de paspoortcontrole heen?
Het is de allerlaatste hobbel na maanden van onzekerheid en spanning. De meeste Gazanen hebben al een half jaar geleden hun visum gekregen, maar konden aanvankelijk het door Israël bezette en hermetisch afgesloten Gaza niet verlaten. Dat was alleen mogelijk met hulp van Nederland.
Eerst moet het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) een verzoek neerleggen bij Israël. Na groen licht regelt BZ, in samenwerking met internationale hulporganisaties, transport naar de grens. Nederland heeft eerder studenten, gezinsherenigers en werknemers geholpen weg te komen, maar was daar eind vorig jaar mee gestopt.
Om hulp af te dwingen, spanden drie Palestijnen een zaak aan die ze in eerste aanleg verloren. In afwachting van beroep besloot de Raad van State in februari in een voorlopige voorziening dat de minister toch bijstand moest verlenen, vanwege de schrijnende situatie in Gaza. Vervolgens begonnen tientallen andere visumhouders zo’n zelfde procedure, en ook in hun geval verplichtte de rechter Nederland zich in te spannen.
De eerste twee studenten kwamen begin juni aan, de rest kan nu elk moment door de schuifdeur komen. ‘Ik ben ontzettend blij dat het is gelukt’, zegt Eva Bezem, de advocaat die namens de Palestijnen procedeert en ook naar Schiphol is gekomen. ‘En ik ben alweer bezig voor een volgende groep visumgerechtigden. Want Buitenlandse Zaken weigert opnieuw hulp.’
Een woordvoerder van BZ legt uit dat het ministerie de bodemprocedure bij de Raad van State afwacht en zich alleen inspant voor degenen voor wie een voorlopige voorziening is getroffen. Dat frustreert Bezem. ‘De uitkomst staat bij voorbaat vast, de rechter zal Nederland verplichten ook hen te helpen. Het kost allemaal tijd en geld en leidt tot onnodige procedures bij ons toch al zwaar overbelaste rechtssysteem.’
Maar de politieke druk is groot, rechtse fracties in de Kamer hebben meermaals vragen gesteld over de komst van de Gazanen. Ze vrezen dat ze niet terug zullen keren naar Gaza en asiel aanvragen als hun studie- of werkvisum verloopt. ‘Dat recht hebben ze. Maar dit zijn getalenteerde mensen die hier komen om een professioneel leven op te bouwen’, zegt oud-diplomaat Angelique Eijpe, die de werkgevers en universiteiten in het proces heeft bijgestaan. ‘Ze zullen liever een goede baan zoeken.’
Inmiddels gonst het door de aankomsthal dat de Palestijnen al voorbij de paspoortcontrole zijn. Op de deuren van de aankomsthal staat ‘Today is the Day’. Ze gaan open en dicht, open en dicht. ‘Het duurt zo lang’, zegt Abusalama. ‘Ik ben enorm zenuwachtig.’
Dan slaakt ze een gil, vliegt naar voren en stort zich huilend in de armen van haar neef. ‘We zijn er’, zegt hij. ‘Het is een wonder, twee dagen geleden waren we nog in Gaza.’ Hij kijkt huilend en lachend tegelijk naar zijn kinderen, de jongste krijgt van iemand een ballon in zijn handjes gedrukt en staart met grote ogen naar alle commotie. ‘Het is zo onwerkelijk’, zegt Abusalama.
De Palestijnen druppelen een voor een binnen, ook Hanadi Alashi (28) komt de deur door. Toen de oorlog op 7 oktober 2023 begon, was Alashi twee maanden zwanger: ‘Ik ben in het donker bevallen, er was geen elektriciteit en alle ziekenhuizen waren overbezet.’ Jamal is nu 2 jaar oud en drentelt samen met zijn 4-jarige zus door de aankomsthal.
Alashi’s man heeft een studievisum voor de universiteit van Maastricht, zelf hoopt ze binnenkort te kunnen starten met een master Engels. ‘We zijn moe’, zegt Alashi terwijl ze met een schuin oog op haar kinderen let. ‘De afgelopen jaren zijn we wel vijftig keer gevlucht voor het geweld, een huis hebben we allang niet meer en we hebben onze hele familie daar achter moeten laten.’ Dan glimlacht ze. ‘Alles is kapot, maar voor ons is er nu weer kans op leven.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant